Vrijhandelsakkoord tussen EU en Australië is rond na 8 jaar onderhandelen
De Europese Unie en Australië hebben op 24 maart in Canberra een groot vrijhandelsakkoord gesloten. De onderhandelingen voor het verdrag duurden 8 jaar door een moeilijk te ontwarren dispuut rond rundvlees.
Het akkoord werd in de Australische hoofdstad door de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen en de eerste minister van Australië, Anthony Albanese, tijdens een officiële ceremonie ondertekend. De bedoeling van het pact is onder meer om beperkingen voor investeerders weg te werken en de samenwerking tussen beide economieën op lange termijn te versterken.
Daarnaast wil de EU met het akkoord haar toegang tot kritieke mineralen vereenvoudigen en minder afhankelijk zijn van China voor deze grondstoffen. Australië is een belangrijke winner van primaire grondstoffen als aluminium, lithium en mangaan, die levensbelangrijk zijn voor het produceren van bijvoorbeeld batterijen en zonnepanelen. Met het verdrag moet de markt voor bedrijven ‘voorspelbaarder en betrouwbaarder’ worden, klinkt het.
Rundvlees
De belangrijkste twistpunten, namelijk het gebruik door Australië van Europese geografische benamingen en de toegang van Australisch rundvlees tot de Europese markt, zijn overwonnen, waardoor na 8 jaar onderhandelen een akkoord kon worden bereikt.
Dankzij dit compromis mogen Australische wijnproducenten de term prosecco op de binnenlandse markt blijven gebruiken, maar moeten zij het gebruik ervan voor de export na 10 jaar staken. Australië mag ook bepaalde geografische benamingen, zoals feta en gruyère, blijven gebruiken wanneer producenten deze namen al minstens 5 jaar gebruiken. Bijna 400 andere beschermde productnamen worden nu wel beschermd in Australië en ook alle wijnnamen genieten bescherming in deze markt.
Het quotum voor Australisch rundvlees dat de EU mag binnenkomen, zal in de komende 10 jaar meer dan vertienvoudigen, hoewel het onder het door de Australische boeren gevraagde niveau blijft. Het nieuwe quotum, vastgesteld op 30.600 ton Australisch rundvlees, zal voor 55% bestaan uit vlees van grasgevoerde dieren dat vrijgesteld is van invoerrechten, en voor 45% uit vlees waarvoor de invoerrechten zijn verlaagd tot 7,5%. Slechts een derde van het quotum zal gedurende de eerste 5 jaar worden toegepast, voordat het volledig van kracht wordt.
De EU zal ook de invoer toestaan van 25.000 ton Australisch schapen- en geitenvlees van met gras gevoede dieren, met een geleidelijke invoering over een periode van 7 jaar. Weidedieren hebben een hogere productiekost en zijn duurzamer volgens de Europese Commissie. Er zijn ook quota opgesteld voor de belastingvrije invoer van suiker (35.000 ton), rijst (8.500 ton), een aantal zuivelproducten en andere gevoelige landbouwproducten zoals ethanol (10.000 ton).
Voor de rest worden Europese invoertarieven op Australische agrovoedingsproducten in de praktijk geschrapt.
Het akkoord moet er ook voor zorgen dat wat er geëxporteerd wordt naar de EU beter aansluit bij onze productienormen op het gebied van klimaat, milieu en dierenwelzijn. Op vlak van voedselveiligheid moet alle export naar de EU sowieso voldoen aan de Europese wetgeving, benadrukt de Europese Commissie in haar communicatie. De EU kan ook ingrijpen bij marktverstoringen door een sterke toename van de invoer uit Australië om producenten van gevoelige landbouwproducten te beschermen.
Krachtig signaal
Omgekeer worden de invoerrechten op alle EU-export van agrovoedingsproducten geschrapt, zoals kaas, vleesbereidingen, wijn en mousserende wijn, groenten en fruit (inclusief bereidingen en sappen), chocolade en suikerwerk. De EU heeft al een positieve handelsbalans met Australië als het gaat over agrovoedingsproducten, ter waarde van 2,3 miljard euro in 2024.
De Europese autofabrikanten zullen op hun beurt profiteren van de verhoging van de drempel voor de Australische belasting op luxeauto’s voor elektrische voertuigen, waardoor driekwart van de elektrische voertuigen hiervan zal worden vrijgesteld.
Met dit handelsakkoord verwacht de EU haar export naar Australië in de komende 10 jaar met een derde te laten stijgen, met een stijging van 50% in de zuivel- en automobielsector. EU-bedrijven exporteerden vorig jaar voor 37 miljard euro aan goederen naar Australië en in 2024 voor 31 miljard euro aan diensten.
“De EU en Australië liggen misschien geografisch ver uit elkaar, maar qua wereldbeeld kunnen we niet dichter bij elkaar staan”, verklaarde von der Leyen. “We geven een krachtig signaal af aan de rest van de wereld: vriendschap en samenwerking zijn in turbulente tijden wat het belangrijkst is”, voegde ze eraan toe.
Tot slot willen beide machten ook op defensievlak beter samenwerken. Op die manier moeten de ‘huidige veiligheidsuitdagingen’ beter aangepakt worden. Onder meer op vlak van maritieme veiligheid, cybersecurity, hybride oorlogvoering en fake news zullen de EU en Australië hun samenwerking verstevigen, beloven ze.
Voordat het handelsakkoord in werking kan treden, moet de tekst nog langs de Europese Raad passeren. Ook het Europees Parlement moet haar goedkeuring nog geven.
Onaanvaardbare toegevingen
In de ogen van de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca is de Europese landbouw opnieuw het slachtoffer van de handelsstrategie van de EU. “De aanzienlijke toegevingen op het gebied van zeer gevoelige landbouwsectoren zoals rundvlees, schapenvlees, suiker en rijst stuitten al geruime tijd op hevig verzet en bezorgdheid binnen de agrarische gemeenschap. Post-Mercosur maakt de cumulatieve impact van opeenvolgende handelsovereenkomsten deze toegevingen onaanvaardbaar.” Verdere voordelen van het vrijhandelsakkoord voor onze agrovoedingssector blijft volgens Copa-Cogeca uit, omdat de afschaffing van invoerrechten wederzijds is.
Zeker nu marktsituatie voor Europese boeren steeds complexer wordt, met stijgende kosten voor productiemiddelen, prijzen die geen gelijke tred houden en toenemende internationale onzekerheid, zou een verdere openstelling van de Europese markt door vrijhandelsovereenkomsten de situatie enkele maar erger maken, aldus Copa-Cogeca. De beschermende maatregelen die de Commissie voorstelt, stellen in werkelijkheid ook maar weinig voor volgens de landbouworganisatie.
“Europese producenten blijven zich inzetten voor het leveren van hoogwaardige, duurzame producten die voldoen aan enkele van de strengste normen ter wereld. Het is dan ook van essentieel belang dat handelsovereenkomsten deze inspanningen niet ondermijnen.”
Betrouwbare partner
Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) verwelkomt het vrijhandelsakkoord met Australië. De werkgeversorganisatie benadrukt de betrouwbaarheid van Australië als handelspartner. “In een tijd waarin handelsrelaties steeds vaker worden ingezet als geopolitiek wapen en protectionisme oprukt, is het verstandig om te investeren in partnerschappen met landen die onze waarden delen”, stelt VBO-topman Pieter Timmermans. “Europa en Australië staan voor dezelfde economische logica, democratische principes en hoge normen op vlak van arbeid, milieu en voedselveiligheid.”
”Het VBO rekent erop dat het akkoord nieuwe kansen zal creëren voor Belgische bedrijven. “Lagere tarieven, vereenvoudigde douaneprocedures, betere toegang tot overheidsopdrachten, moderne digitale handelsregels en meer investeringszekerheid komen ook Belgische ondernemingen ten goede”, klinkt het.
In 2024 exporteerde België voor 2,4 miljard euro aan goederen naar Australië, voornamelijk farmaceutische producten, machines en gespecialiseerde voedingsbereidingen, zegt het VBO nog. De invoer uit Australië bedroeg 1,3 miljard euro en bestond vooral uit minerale producten, plantaardige goederen en chemische producten.
Ook ondernemersorganisatie Voka ziet ‘duidelijke kansen’ in het handelsakkoord. “Vooral sectoren zoals chemie, machines, transportmaterieel, voeding en hightech apparatuur zullen hiervan profiteren”, zegt Voka-CEO Frank Beckx. “Tegelijk is het akkoord strategisch relevant door de toegang tot kritieke grondstoffen zoals lithium en zeldzame aardmetalen, die in een geopolitiek spanningsveld steeds schaarser worden.”
Beckx voegt nog toe dat handelsakkoorden zorgen voor rechtszekerheid, voorspelbaarheid en stabiele spelregels voor ondernemingen die internationaal actief zijn. “Voor een open economie als Vlaanderen, waar internationale handel een hoeksteen van onze welvaart vormt, zijn sterke en betrouwbare partnerschappen cruciaal”, aldus de Voka-topman.
