Aarde was voorbije 65 jaar nog nooit zo uit evenwicht
De aarde is de voorbije 65 jaar nog nooit zo uit evenwicht geweest. Dat blijkt uit het jaarlijkse klimaatrapport van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) van de Verenigde Naties (VN).
“Onze planeet wordt tot het uiterste gedreven. Elke belangrijke klimaatindicator staat op rood”, zegt António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Het rapport kijkt onder meer naar de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer, de toestand van de oceanen, het zee-ijs en de gletsjers en de globale gemiddelde oppervlaktetemperatuur. Het bevestigt dat de voorbije 11 jaar de warmste ooit gemeten zijn. In januari kwam ook al de Copernicus Climate Change Service (C3S) met dat nieuws. “Als de geschiedenis zichzelf 11 keer herhaalt, is dat geen toeval meer. Het is een oproep om actie te ondernemen”, aldus Guterres.
Energetisch evenwicht van de aarde
Voor het eerst kijkt het rapport naar het energetische evenwicht van de aarde. In een stabiel klimaat is de hoeveelheid energie van de zon die de aarde en de atmosfeer binnenkomt ongeveer gelijk aan de hoeveelheid die het systeem verlaat. Maar door de toenemende concentraties broeikasgassen, die het hoogste niveau in minstens 800.000 jaar hebben bereikt, kan de aarde niet alle energie afvoeren en is het evenwicht verstoord. Sinds het begin van de metingen in 1960 is dat onevenwicht toegenomen, in het bijzonder de laatste 20 jaar, tot een nieuw hoogtepunt in 2025.
Oceanen slaan record aan energie op
Meer dan 91% van die overtollige energie wordt opgeslagen in de oceanen, die fungeren als buffer tegen hogere temperaturen aan land: ze blijven opwarmen en koolstofdioxide (CO2) opnemen. De energie die oceanen absorberen en opslaan heeft in 2025 een nieuw record bereikt. De laatste 20 jaar warmen de oceanen meer dan dubbel zo snel op als de 45 jaar daarvoor.
Smeltend ijs
In de continentale landmassa's wordt 5% van de overtollige energie opgeslagen. Nog eens 3% van de overtollige energie doet ijs opwarmen en smelten. De oppervlakte van het zee-ijs in het Noordpoolgebied bevond zich in 2025 op een dieptepunt. De oppervlakte van het zee-ijs in het Zuidpoolgebied was alleen in 2023 en 2024 kleiner. Ook de gletsjers blijven voortdurend smelten. De opwarmende oceanen en het smeltende ijs leiden dan weer tot een stijging van de zeespiegel op lange termijn. Die zal nog eeuwen doorgaan, waarschuwt de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) van de VN. De opwarming van de atmosfeer - ook de temperaturen dicht bij het aardoppervlak die mensen voelen - vertegenwoordigt 1% van de overtollige energie.
