Boerenbond en milieuorganisaties kibbelen over mestbeleid
Een aantal natuur- en milieuorganisaties stuurden op 31 maart een persbericht uit over de juridische slag rond het ‘falend mestbeleid’ van de Vlaamse regering. Dat kon Boerenbond niet ongemoeid laten. “Bijzonder grof en totaal losgekoppeld van de realiteit op het terrein”, klinkt het.
De Vlaamse regering is voor de derde keer veroordeeld voor haar ‘falend mestbeleid’. Dat hebben milieuorganisaties Bond Beter Leefmilieu (BBL), Dryade, Greenpeace, Natuurpunt en WWF op dinsdag 31 maart gemeld in een persbericht.
De milieuorganisaties hadden de Vlaamse regering in het najaar van 2022 gedagvaard. De rechter stelde toen dat de overheid onvoldoende maatregelen nam om de waterkwaliteit te verbeteren en gaf de Vlaamse regering 6 maanden de tijd om verscherpte en aanvullende maatregelen te nemen. Dat gebeurde echter niet, waardoor de milieuverenigingen opnieuw naar de rechtbank stapten. In juni 2024 volgde dan een nieuwe veroordeling, op straffe van een dwangsom van 1.000 euro per dag.
De regering liet beide uitspraken zonder gevolg, zeggen de milieuorganisaties. Ze zette wel een gerechtelijke procedure op om de uitbetaling van de dwangsommen te verhinderen, maar kreeg afgelopen dinsdag van de beslagrechter in Brussel, deel van de rechtbank van eerste aanleg, opnieuw ongelijk. Hij oordeelde dat de dwangsommen, die intussen zijn opgelopen tot zo'n 500.000 euro, wel degelijk verschuldigd zijn. Er is nog beroep mogelijk.
Ontoereikend
Het vorige mestactieplan (MAP6) liep 4 jaar, van 2019 tot en met 2022. Begin 2025 werden een ‘beperkt aantal bijkomende maatregelen’ genomen, maar het is nog wachten op het finale mestactieplan (MAP7). Landbouwexperte Sofie Bracke van Bond Beter Leefmilieu benadrukt dat ‘het ontwerp van dit MAP7 dit jaar door de Vlaamse administratie als ontoereikend bestempeld werd. Toch lijkt de Vlaamse regering dat ontoereikende mestactieplan ongewijzigd te willen laten tot eind dit jaar. Onverantwoord.’
De milieuorganisaties koppelen het Vlaams mestbeleid aan ‘een totaalvisie op een toekomstbestendige landbouw’. Die moet passen binnen de ecologische grenzen en boeren helpen bij de afbouw van de veestapel. “Grondgebonden veeteelt is nodig om onze klimaat- en milieudoelen te kunnen halen en om de waterkwaliteit in Vlaanderen blijvend te herstellen.”
Juridische formaliteit
Boerenbond reageerde dinsdagavond verontwaardigd op de houding van de milieu- en natuurorganisaties over het mestbeleid in het persbericht dat ze eerder die dag uitstuurde. “De uitspraken van de natuur- en milieuorganisaties zijn een slag in het gezicht van landbouwers die dagelijks inspanningen leveren om de waterkwaliteit te verbeteren”, aldus Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond.
Want landbouwers voeren volgens Boerenbond sinds begin 2025 wel degelijk ‘exact de maatregelen’ uit van MAP7 die in 2023 tussen de landbouw-, milieu- en natuurorganisaties samen zijn onderhandeld. “Het is betreurenswaardig dat Vlaanderen nalaat dit juridisch definitief vast te stellen terwijl het wel al in voege is sinds begin 2025”, legt Ceyssens uit.
Het gaat om een louter juridische kwestie volgens de landbouworganisatie. “De vraag dringt zich op of het hier nog gaat over degelijk milieubeleid, dan wel over het oplopen van dwangsommen”, stelt Boerenbond. “Wie echt begaan is met de waterkwaliteit, zou moeten erkennen dat er op het terrein grote stappen vooruit zijn gezet.”
Vorig winterjaar (2024/2025) was de overschrijding van de drempelwaarde volgens Boerenbond dan ook slechts in 11,5% van de meetpunten. “Dat is een zeer sterke daling sinds het begin van MAP6 toen het percentage van meetpunten met een overschrijding nog rond de 32% lag. We zullen ook de komende jaren nog stappen vooruitzetten”, benadrukt Ceyssens.
Niet echt veel verbetering
Het klopt dat ‘de essentie van MAP7’ begin 2025 is ingevoerd, zegt Elias Van Marcke, jurist bij Dryade. “Die maatregelen zullen ongetwijfeld toegepast worden door boeren en voor verbetering zorgen, maar op voorhand was geweten dat deze ontoereikend waren om de doelstellingen te halen. Daarom kwam de overheid er toen op terug om die maatregelen MAP7 te noemen.” Volgens de milieuorganisatie is het dus niet slechts een juridische kwestie, maar moet er moet dringend werk gemaakt worden van een nieuw mestactieplan 7 met strengere maatregelen.
Dat is ook nodig om de nitraatvervuiling terug te dringen. De Europese Nitraatrichtlijn schrijft een drempelwaarde van 50 mg nitraat per l voor. Volgens cijfers van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) over het winterseizoen 2025-2026, die de milieuorganisaties kregen tijdens overlegmomenten, wordt die grens in Vlaanderen nog bij meer dan 1 op 5 meetpunten overschreden. Een stijging ten opzichte van vorig winterseizoen . “Afhankelijk van de weersomstandigheden schommelen deze cijfers al jaren tussen de 10% en 30%. Er komt niet echt veel verbetering in”, aldus Van Marcke.
Impact andere sectoren
Boerenbond wijst er ook op dat niet alleen boeren bijdragen aan de vervuiling van de waterlopen en het grondwater. Bij het onderhandelde MAP7 in 2023 was volgens Boerenbond afgesproken om het MAP-meetnet grondig te evalueren zodat landbouwers enkel op hun eigen impact beoordeeld worden en niet die van andere sectoren. Het stoot de organisatie voor de borst dat die studie vandaag zelfs nog niet is gestart.
“Op die manier doen onze boeren de inspanningen op het terrein, maar wordt er in de gevoerde procedures geen rekening gehouden met de bijkomende inspanningen die de boeren effectief leveren. Onze landbouwers doen wat van hen gevraagd wordt, vaak meer zelfs. Het minste wat ze mogen verwachten, is respect voor hun inspanningen en een eerlijk debat op basis van feiten”, besluit Ceyssens.
