Strategisch drinkwaterplan wordt een primeur
In 4 waterproductiecentra in de Westhoek worden sinds eind 2023 verhoogde waarden gemeten van schimmelwerende pesticiden en medicijnen, afkomstig van industrie, landbouw en afvalstromen van ziekenhuizen. Om te voorkomen dat de aanwezigheid van die stoffen de toevoer van drinkwater in het gedrang zou brengen, verhoogde minister Jo Brouns (cd&v) in januari de norm tijdelijk, maar dat zou nu verlengd worden in het nieuwe drinkwaterplan.
Het Vlaams Strategisch Plan Drinkwater moet de duurzame beschikbaarheid en kwaliteit van drinkwater in Vlaanderen garanderen. Het plan richt zich op het beschermen van wingebieden, de uitfasering van PFAS in pesticiden en het waarborgen van leveringszekerheid tegen 2030. Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Brouns (cd&v) kreeg in de commissie Leefmilieu van het Vlaams Parlement op 21 april een resem vragen over deze problematiek. Zo werd onder meer zijn reactie gevraagd op de ongerustheid van de bevolking over de aanwezigheid van vervuilende stoffen in het drinkwater en hij kreeg de vraag hoe hij de vervuiling aan de bron wil aanpakken.
Diffuse verontreiniging
Mieke Schauvliege (Groen) bond in die vergadering de kat de bel aan door er een recent brononderzoek bij te halen. Daaruit blijkt dat onder andere de diffuse verontreiniging door pesticidegebruik vanuit de landbouw en lozingen vanuit voedselverwerkende industrie belangrijke bronnen zijn. Daar komt bovenop dat ook andere persistente stoffen zoals PFAS een bedreiging zijn voor onze drinkwaterproductie. De Vlaamse Regering engageerde zich om tegen 2028 in alle leveringsgebieden de EFSA-norm (European Food Safety Authority) voor PFAS te realiseren, maar deze wordt vandaag nog bij 1 op de 4 kranen overschreden. Bovendien wordt de norm voor trifluorazijnzuur (TFA), die geldt in gebieden rondom ons – Nederland, Wallonië, Brussel –, maar ook in andere landen, op vele plaatsen overschreden. De strengere norm zal bij het aanpassen van de kaderrichtlijn Water ook in Vlaanderen van kracht worden, stipuleert Schauvliege. Deze stoffen zijn persistent en blijven vele jaren in de omgeving aanwezig.
Debby Burssens (PVDA) sloot zich bij Schauvliege aan. Ook zij stipte aan dat sinds eind 2023 4 waterproductiecentra in de Westhoek in het drinkwater verhoogde concentraties meten van triazolen, een afbraakproduct van schimmelbestrijders. Burssens kon er moeilijk bij dat de minister als reactie daarop tijdelijk de wettelijk toegelaten hoeveelheden van die triazolen in de mensen hun drinkwater van 0,1 naar 1 microgram per liter verhoogt. Dat is 10 keer zo veel.
Structurele bescherming
Het strategisch drinkwaterplan wordt volgens minister Jo Brouns zonder meer een primeur. “Voor het eerst zullen we structureel inzetten op de bescherming van onze drinkwaterbronnen, met maatregelen aan de bron. Tot nu hebben we dat in Vlaanderen nog nooit gedaan”, zegt hij. Hij benadrukt dat dit plan het eerste is dat kijkt naar degenen die impact hebben op de bron. Het bevat bronmaatregelen en er zal een beheerstrategie worden ontwikkeld om voortijdig knipperlichten te laten afgaan, zodat voortijdig maatregelen kunnen genomen.
De minister zegt dat hij begrip heeft voor lokale bezorgdheden. “Maar niet voor paniekzaaierij of angsten die op niets gebaseerd zijn”, voegt hij daaraan toe. Hij gaat niet uit de weg dat de problematiek complex is. De norm voor pesticiden en relevante metabolieten is een principiële norm die destijds werd vastgesteld op basis van de detectiegrens en dus niet gezondheidskundig onderbouwd is. Dat staat letterlijk in de Europese Drinkwaterrichtlijn: not health-based. Het is volgens minister Brouns evenzeer waar dat we geen pesticiden in ons drinkwater willen. Het gaat over pesticiden in de Drinkwaterrichtlijn, niet over alle andere stoffen die dezelfde afbraakproducten hebben. Schimmelbestrijders vindt men ook terug in medicatie en in industriële processen. Daar staat de Europese Drinkwaterrichtlijn niet bij stil. Zoals hij al meermaals benadrukte, herhaalde Brouns dat hij de afwijking voor 1,2,4-triazolen verleende na gunstig gezondheidskundig advies. Hij hield daarbij rekening met het voorzichtigheidsprincipe.
