Europees Parlement op de barricades voor ruimere begroting
Het Europees Parlement wil dat de Europese Unie vanaf 2028 over een ruimer budget zal beschikken om haar veiligheid en concurrentiekracht te versterken. Daarvoor legt het onder meer een Europese digitaks en heffingen op transacties in crypto en op online gokken op tafel.
De Europarlementsleden legden in Straatsburg met 370 tegen 201 stemmen (en 84 onthoudingen) hun standpunt over de meerjarenbegroting van 2028 tot 2034 vast. Die moet volgens hen 1,27% van het bruto nationaal inkomen bedragen. In lopende prijzen (rekening houdend met de inflatie) komt dat overeen met ruim 2 biljoen euro over de hele periode.
Dat ligt in lijn met wat de Europese Commissie vorige zomer op tafel legde, maar in tegenstelling tot de Commissie wil het Parlement de terugbetaling van de leningen voor het coronaherstelfonds buiten de budgettaire plafonds (0,11% van het bruto nationaal inkomen) regelen. Die ingreep zou dan 10% extra ruimte vrijmaken om beleid te financieren, goed voor ongeveer 200 miljard euro over de hele periode.
Op 15 april had de begrotingscommissie van het Europees Parlement al gesteld dat de Europese Unie van 2028 tot 2034 10% meer budget ter beschikking zou moeten krijgen dan wat de Commissie tot dusver voor ogen had.
Traditionale landbouwuitgaven op peil houden
De Roemeense conservatief Siegfried Muresan (EVP), die mee het standpunt uittekende, betoogde dat de EU in deze tijden meer moet doen om de veiligheid van het continent te waarborgen en de concurrentiekracht van de economie te versterken. Tegelijkertijd wil hij traditionale uitgaven voor landbouw en de steun aan armere regio’s op peil houden. “We geloven niet dat je meer kan doen met minder; dat is een mythe”, zei hij.
Nieuwe Europese inkomsten
De Europese begroting wordt grotendeels gefinancierd door de lidstaten. Om hen te ontlasten, breekt het Parlement opnieuw een lans voor nieuwe Europese inkomsten. Die zouden zo’n 60 miljard euro per jaar moeten opbrengen. De Commissie had al ideeën op tafel gelegd, en het halfrond doet er nog enkele suggesties bovenop, zoals heffingen op transacties in crypto en online gokken en een digitaks. “De grootste digitale bedrijven ter wereld profiteren van onze interne markt en het is niet meer dan redelijk dat ze bijdragen”, zei Muresan.
De lidstaten zijn traditioneel niet happig op de Europese Unie meer belastingen te laten heffen, normaal gezien de bevoegdheid van lidstaten. Maar ook een grotere dotatie ligt moeilijk, zeker bij de zogenaamde zuinige lidstaten zoals Nederland. “Als lidstaten niet meer willen bijdragen, moeten ze mee verantwoordelijkheid nemen door deze nieuwe middelen mogelijk te maken”, zeggen Wouter Beke en Liesbet Sommen (cd&v).
Brede steun
Het rapport van Muresan en zijn socialistische Portugese collega Carla Tavares kreeg brede steun van de pro-Europese fracties. “In een wereld die op zijn grondvesten davert heeft Europa meer slagkracht nodig, niet minder”, reageerde Sara Matthieu (Groen). Bruno Tobback en Kathleen Van Brempt (Vooruit) wezen erop dat de lidstaten voortdurend naar Europa kijken voor oplossingen. “Dan moet Europa ook de middelen krijgen om aan die oplossingen te werken”, stellen ze.
Wouter Beke en Liesbet Sommen beklemtoonden de toegevoegde waarde van de Europese begroting. “De vraag is niet óf we investeren, maar hoe: elk land apart of samen. Samen investeren is efficiënter en uiteindelijk goedkoper”, klinkt het. Een argument dat ook Hilde Vautmans (Anders) aanhaalt: “Defensie is het duidelijkste voorbeeld: 27 keer naast elkaar investeren maakt ons niet sterker, maar duurder en trager.”
Johan Van Overtveldt (N-VA), voorzitter van de begrotingscommissie, hoopt vooral op een keerpunt naar een toekomstgericht budget dat vooral investeert in veiligheid en defensie, onderzoek en innovatie en grensoverschrijdende infrastructuur. “Een performante begroting draait niet enkel om meer geld, maar ook om betere besteding van bestaande middelen.”
Ook tegenkanting
N-VA koos voor een onthouding. Rudi Kennes van de uiterst linkse fractie stemde tegen, net als de leden van Vlaams Belang aan de andere kant van het politieke spectrum. Hun Europese fractieleider, Jordan Bardella, laakte de stijgende factuur voor de lidstaten en hekelde dat de staatshoofden en regeringsleiders nog dit jaar een deal over de meerjarenbegroting willen.
In 2027 vinden in diverse grote landen verkiezingen plaats, onder meer ook in Frankrijk (in april). “Hoe kun je je geen zorgen maken over deze manoeuvres om de EU vóór de Franse presidentsverkiezingen van een begroting te voorzien (...) en dit met het doel om de volgende president onder druk te zetten”, fulmineerde Bardella, een mogelijke presidentskandidaat.
Veel waarnemers betwijfelen of de regeringsleiders tegen het einde van het jaar klaar zullen zijn voor onderhandelingen met het Parlement. De strijd om de meerjarenbegroting is traditioneel een van de meest slopende die de leiders onderling voeren. Het kostte hun voorgangers bijvoorbeeld meer dan 2 jaar om de huidige meerjarenbegroting vast te leggen.
