Wijzigingen bij de onkruidbestrijding in aardappelen
De onkruidbestrijding in aardappelen kent dit jaar toch wel enkele ingrijpende wijzigingen. Zo is metribuzin als actieve stof niet meer toegelaten. Flufenacet mag dit jaar voor de laatste keer nog ingezet worden.
Metribuzin en flufenacet waren 2 moleculen met een goede werking tegen doornappel. In die optiek kunnen we ook 2 noodtoelatingen verwelkomen, specifiek gericht op de bestrijding van doornappel. Zeker nu de bestrijding van doornappel in het kader van IPM een major geworden is in Vlaanderen, vraagt de bestrijding hiervan extra aandacht.
Een goede behandeling in vooropkomst blijft niettemin de basis om onkruiden effectief te bestrijden in aardappelen. Idealiter passen we de herbiciden toe op een goed bezakte en vochtige rug en vóór de aardappelen boven staan. In droge jaren kan het resultaat tegenvallen, zelfs met de juiste actieve stoffen tegen de verwachte onkruidflora. Na de opkomst zijn de mogelijkheden beperkt en kunnen we nog weinig corrigeren.
Brede waaier aan probleemonkruiden
In aardappelen zijn melganzenvoet en doornappel veruit de lastigste onkruiden om onder controle te houden. Ook zwarte nachtschade, varkensgras, perzikkruid, zwaluwtong, kleefkruid, bingelkruid en – sporadisch – duivenkervel kunnen hardnekkig zijn en vragen daarom extra aandacht in het schema.
Bij de aanwezigheid van melganzenvoet zijn middelen op basis van aclonifen (Challenge, Novitron DAMtec, Gofor) of pendimethalin (onder andere Stomp Aqua, Stallion) aanbevolen. Na opkomst kunnen we niet meer corrigeren.
Tegen doornappel kunnen we dit jaar voor het laatst middelen op basis van flufenacet (Gofor, Dalupe) gebruiken en verder bieden ook Centium, Gofor, Proman, Novitron DAMtec, Stomp Aqua, Stallion en Amazone mogelijkheden. Nieuw dit jaar zijn ook Conaxis (vooropkomst) en Onyx (naopkomst). Geen enkel middel werkt echter perfect tegen doornappel.
Voor perzikkruid werken Gofor, Stallion, Stomp Aqua en Jura Max goed. Ook Amazone, Centium, Challenge, Metric en Novitron DAMtec zijn effectief. Na opkomst zijn correcties niet mogelijk.
Voor zwarte nachtschade zijn Amazone, Centium, Novitron en Stomp Aqua de aangewezen middelen, terwijl ook dit onkruid na opkomst niet meer te bestrijden is.
Tegen zwaluwtong zijn Amazone en Novitron DAMtec aanbevolen, evenals combinaties met Proman of Challenge. Varkensgras wordt het best bestreden met clomazone (Centium, Amazone, Novitron DAMtec, Stallion en Bismark) of met Proman of Stomp Aqua.
Tegen hanenpoot zijn Amazone, Gofor en Proman, of Titus na opkomst aanbevolen.
Voor wie dit jaar niet meer kan beschikken over de actieve stof flufenacet (Gofor, Dalupe), vormt kamille ook een aandachtspunt. Metobromuron is dan nog de enige overblijvende actieve stof met een goede werking op dit onkruid.
Tijdstip van behandelen
In een ideale situatie behandelen we kort vóór de opkomst op goed bezakte ruggen. In de praktijk moeten we echter een compromis vinden tussen voldoende bezakte ruggen en gunstige weersomstandigheden, zoals windstil weer en neerslag na de toepassing. Uit ervaring blijkt dat ideale momenten vaak schaars zijn.
Bijna alle middelen hebben een voldoende lange nawerking en meestal verdwijnen de onkruiden na een regenbui weer, vooral na gebruik van Centium of Challenge. Hou er rekening mee dat sommige producten remming of verkleuring kunnen veroorzaken als ze te kort voor opkomst worden toegepast. Alleen Proman en Defi kunnen veilig tot bij opkomst worden ingezet.
Middelen zoals Centium, Challenge, Gofor, Novitron DAMtec, Stomp Aqua en vooral Jura Max moeten minimaal 5 dagen voor opkomst worden toegepast om remming en/of verkleuring te vermijden. Respecteer deze termijn zeker als je meerdere middelen combineert, anders kan de gewasremming vrij uitgesproken zijn.
Gewasremming en/of verkleuring gaat niet gepaard met opbrengstverlies.
Bovenstaande onkruiden aanpakken
Als er bij de toepassing vóór opkomst al kleine onkruiden zichtbaar zijn, kunnen deze worden afgebrand door een contactmiddel toe te voegen. Hiervoor zijn momenteel alleen producten op basis van pyraflufen-ethyl beschikbaar, zoals Gozai, Kabuki en Ramox, die ook bekend zijn van de loofdoding.
Het is belangrijk om op te merken dat bij deze toepassing ook de bovenstaande aardappelen worden afgebrand, maar deze zullen later weer bovenkomen. Er geldt ook een beperking op de totale dosis per seizoen (som van onkruidbestrijding en loofdoding): voor producten op basis van pyraflufen-ethyl geldt dat maximaal 1,6 l handelsproduct per teelt mag worden gebruikt.
Kort na de opkomst kunnen we dit jaar via een noodtoelating ook Onyx inzetten voor de bestrijding van doornappel.
Grassen bestrijden
Na opkomst kunnen grassen in aardappelen het best worden bestreden in het 3-6 bladstadium met specifieke graminiciden zoals Agil, Centurion, Focus Plus, Pantera, Select Prim en Targa Prestige. Hou hierbij rekening met de ruime wachttijd van deze middelen, die tussen de 30 en 60 dagen ligt.
Aanpassingen en nieuwe erkenningen
Na een schorsing in 2024 van de actieve stof prosulfocarb, kon deze stof terug gebruikt worden in 2025, zij het onder voorwaarden. Onder meer Defi, Milot, Spow (allen 800 g/l prosulfocarb) konden terug toegepast worden, maar maximum aan 3 l/ha, verplicht gebruik van 90% driftreducerende doppen, maximaal 3 bar spuitdruk en zowel de wind- en als rijsnelheid lager dan 10 km/uur.
Intussen zijn ook 3 producten erkend op basis van 900 g/l prosulfocarb (onder andere Roxy Xtra, Moose 900 EC). Daarvoor gelden dezelfde voorwaarden, met uitzondering van de dosis: voor deze producten mag tot 4,4 l/ha toegepast worden.
De EU-erkenning van de werkzame stof flufenacet werd niet verlengd, waardoor de middelen met deze stof van de markt gehaald worden. Dit betreft Gofor en Dalupe, die nog kunnen gebruikt worden tot 31 juli 2026.
Verder zijn er bijkomende beperkingen opgelegd voor aclonifen (onder andere Challenge, Chanon, Gofor, Novitron Damtec), dit om de afspoeling naar het oppervlaktewater te beperken. Gebruik géén producten die aclonifen bevatten als er binnen 48 uur na het spuiten zware regenval of onweersbuien (≥ 25 mm/uur en ≥ 50 mm/dag) worden verwacht.
Ook mag overtollig water op het veld niet afgevoerd worden richting het wateroppervlak via tijdelijke sleuven. Vanaf 2027 zal het ook verplicht zijn om drempels aan te leggen bij het planten als je aclonifen nog wil gebruiken, óók op niet-erosiegevoelige percelen.
Sinds 1 maart hebben we een noodtoelating voor producten op basis van pyridaat voor de bestrijding van doornappel in aardappel. Deze middelen kunnen ingezet worden in de periode tussen begin maart tot eind juni 2026 (120 dagen), en zijn op de markt onder andere als Onyx. Dit is een contact-herbicide, dat tweemaal kan ingezet worden tot aan gewasstadium BBCH 14 aan een dosis van 0,375 l/ha. Om al te veel gewasverkleuring te vermijden, is het advies om het maximaal 1 keer toe te passen tot een gewashoogte van 10 cm, om zo gekiemde doornappel af te branden.
Conaxis heeft dit jaar ook een noodtoelating gekregen voor de bestrijding van doornappel in aardappelen. Het is sinds 1 april erkend en dient in voor-opkomst ingezet te worden. Dit is een coformulering van clomazone (Centium) en dimethenamid-p (gekend van Frontier Elite). De erkende dosis bedraagt 1,5 l/ha (1 toepassing).
Middelen kiezen
Bij het opstellen van het schema moeten de middelen worden gekozen op basis van de verwachte onkruiden, raadpleeg hiervoor de gevoeligheidstabel (tabel 1). Daarnaast speelt in de praktijk ook vaak de afweging om al of niet aclonifen in te zetten (risico op indirecte driftschade).
