Evolueren naar een klimaatweerbare samenleving in 2050
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) verwacht dat de Vlaamse klimaatadaptatiestrategie er nog dit jaar zal zijn. Dat is noodzakelijk want Europa warmt meer dan dubbel zo snel op dan elk ander continent.
Volksvertegenwoordigster Mieke Schauvliege (Groen) distilleerde uit het nieuwste Europese klimaatrapport van Copernicus, European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) en World Meteorological Organization (WMO), dat 2025 en de afgelopen jaren tot de warmste ooit gemeten behoren. In de commissie Leefmilieu citeerde ze op 5 mei de toenemende droogte, de langere hittegolven, de recordaantallen bosbranden en de structureel dalende bodemvochtigheid. Die evolutie heeft vandaag al directe gevolgen voor onze lokale leefomgeving, waterbeschikbaarheid, openbare ruimte en volksgezondheid.
Lokale coalities
Met de Lokale Blue Deals wil de Vlaamse Regering lokale coalities versneld op gang trekken om te werken aan waterbeleid. “Zowel overstromingen als droogte tegengaan is vaak een zaak van opnieuw een spons te maken van onze bodem”, maakte Schauvliege duidelijk. Daarvoor worden waterzekerheidsdoelen, de zogenaamde sponsdoelen, op Vlaams niveau bepaald tegen eind 2026 via een lopende externe opdracht. Ondertussen moeten de eerste kandidaturen voor Lokale Blue Deals al tegen 3 juli worden ingediend.
Minister Jo Brouns bevestigde dat de komende jaren de focus van zijn beleid rond klimaatadaptatie in de eerste plaats ligt op de uitvoering van de Blue Deal. Daarvoor is het budget intussen opgetrokken tot 430 miljoen euro. Daarmee investeert Vlaanderen een recordbedrag in waterbeleid en klimaatadaptatie. De Lokale Blue Deals maken daar een belangrijk onderdeel van uit. Brouns werkt ook verder aan het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) en het nationale natuurherstelplan. Die plannen worden mee gefocust om klimaatadaptatie op het terrein uit te rollen.
Richtinggevend document
Aanvullend bereidt de administratie van minister Brouns een Vlaamse klimaatadaptatiestrategie en het LULUCF-actieplan (land use, land use change and forestry) voor. De Vlaamse klimaatadaptatiestrategie wordt een bondig en richtinggevend document met een globale visie op een klimaatweerbare samenleving richting 2050, met een doorkijk naar 2100. De visie gaat breder dan waterveiligheid en droogte en zal focussen op de strategische clusters ruimte, ecosystemen, landbouw en voeding, gezondheid en welzijn, infrastructuur, economie en financiën.
Voor de Lokale Blue Deals zijn er nog geen kandidaatstellingen binnen zijn. De oproep werd nog maar pas gelanceerd en de uiterste datum voor het indienen van kandidaatstellingen is op 3 juli 2026.
In 2 fasen
Lokale Blue Deal-coalities worden geselecteerd tegen eind dit jaar. Tegen dan zullen ook de waterzekerheidsdoelen beschikbaar zijn. Zoals bepaald in het subsidiereglement zijn er na de selectie van een Lokale Blue Deal 2 grote fasen voorzien: een planningsfase en een uitvoeringsfase.
De planningsfase omvat het analyseren van de gebiedsopgave, het opmaken van een visie en lokaal doelenkader en de opmaak van een actieplan met bijhorend financieringsplan. In het begin van de planningsfase zullen waterzekerheidsdoelen dus gekend zijn. Om in te spelen op geactualiseerde gebiedsgerichte doelen zullen de gebiedscoalities om de 2 jaar zowel hun lokale doelen als hun actieplan kunnen herzien.
Omdat actieplannen aangevuld kunnen worden met bijkomende acties, verwacht Brouns tegen midden 2027 al de eerste Lokale Blue Deals te kunnen afsluiten.
