Vijf jaar (on)kruid: van experiment tot beweging
Tijdens het eerste (on)kruidfestival op 23 mei in Lievegem maakt (on)kruid de resultaten bekend van het LEADER-project ‘(On)kruid van boeren voor de samenleving’. Wat begon als een experiment met wilde bloemen, kruiden en zogenaamde “onkruiden” op landbouwgrond groeide in 5 jaar uit tot een samenwerking rond biodiversiteit, regeneratieve landbouw en lokale kruidenthee.
Het project kadert binnen de ambitie van LEADER Meetjesland-Leievallei om landbouw en natuur elkaar meer te laten versterken. Daarbij onderzoekt (on)kruid hoe kruidenstroken op landbouwgrond tegelijk biodiversiteit kunnen verhogen én een bijkomend verdienmodel kunnen vormen voor landbouwers.
Van proefveld naar professionele organisatie
Het afgelopen jaar zaaiden 11 landbouwers samen meer dan 12.750 m² kruiden in, goed voor 30 verschillende kruidensoorten. Daaruit werd ongeveer 200 kg droge kruiden geoogst en verwerkt tot kruidenthee.
“Het LEADER-project is voor ons een enorme hefboom geweest”, zegt Brecht Herteleer van (on)kruid. “Dankzij die steun konden we uitgroeien van een experimenteel demoveld tot een professionele organisatie met verwerking, productontwikkeling, vrijwilligerswerking en samenwerkingen met landbouwers en sociale organisaties.”
Sterke groei van (on)kruidenthee
Met steun van LEADER werd een verwerkingsruimte uitgebouwd waar kruiden worden gedroogd, versneden en gesorteerd. Ook de ontwikkeling van machines, productrecepten en nieuwe smaken werd ondersteund binnen het project.
De werking groeide de voorbije jaren sterk. In 2024 en 2025 samen werden meer dan 500.000 kopjes (on)kruidenthee verkocht. Vandaag liggen de producten in 200 verkooppunten, waaronder horeca, winkels en Aveve-filialen.
Biodiversiteit en nachtvlinders
Biodiversiteit stond centraal binnen het project. Tijdens maandelijkse monitoring werden op de velden van (on)kruid 449 nachtvlinders van 104 verschillende soorten geregistreerd. Ook tijdens het (on)kruidfestival wordt er een nachtvlinderval opgezet om de biodiversiteit op het terrein in kaart te brengen. Nachtvlinders zijn een goede indicator voor biodiversiteit en kwaliteit van leefgebieden. Er zijn veel verschillende soorten en nachtvlinders reageren snel op veranderingen in hun omgeving. Ze hebben een korte levenscyclus en kunnen daardoor snel in aantal afnemen of toenemen. Er zijn 2400 soorten nachtvlinders in Vlaanderen en bijvoorbeeld maar 60 soorten dagvlinders. Hun grote diversiteit en snelle aanpassingsvermogen maakt nachtvlinders bijzonder interessant voor natuurmonitoring en ecologisch onderzoek.
Sociale impact
Naast ecologische impact zette het project ook sterk in op sociale samenwerking. Meer dan 120 vrijwilligers namen deel aan workshops, tastings en meewerkdagen. Daarnaast werkt (on)kruid structureel samen met Spoor 5 en Compagnie De Sporen van Zorggroep Guislain, waar doelgroepmedewerkers meehelpen met het verpakken van thee en geschenkdozen.
In het project werkt (on)kruid samen met Avansa Regio Gent en Plattelandscentrum Meetjesland, zij ondersteunden bij de organisatie van activiteiten en de uitbouw van de gemeenschap.
Vervolgprojecten bouwen verder
Met het afronden van het LEADER-project stopt de werking niet. Via vervolgprojecten zoals FarmFlowerFood en ‘(on)kruidenthee: van boeren voor natuur’ wil (on)kruid verder bouwen aan biodiversiteitsherstel, kruidenproductie en samenwerking met landbouwers.
De operationele groep (EIP-project) FarmFlowerFood zet in op de vermarkting van biodiverse, bloemrijke akkerstroken voor toepassingen in kruideninfusies, kazen en andere kruidenrijke producten. Het project ontwikkelt een bloemenmengsel dat zowel bijdraagt aan biodiversiteit en natuurlijke plaagbeheersing als geschikt is voor menselijke consumptie, en optimaliseert tegelijk de oogsttechnieken. Alle kennis en regelgeving rond voedselveiligheid worden gebundeld in een praktische gids, zodat landbouwers vlot en veilig aan de slag kunnen.
Binnen het Win-Winproject ‘(on)kruidenthee: van boeren voor natuur’ wordt de samenwerking met boeren dan weer verder uitgebouwd, terwijl vrijwilligers van natuur- en milieuorganisaties de percelen monitoren.
“De voorbije jaren hebben we aangetoond dat biodiversiteit, landbouw en lokale voedselproductie elkaar kunnen versterken”, zegt Anthony Denayer van (on)kruid. “Nu willen we die beweging verder uitbreiden.”
