Positieve ervaringen met samenwerking rond agro-ecologische durumtarwe
Basta!, het project binnen het Europees Partnerschap voor Innovatie (EIP), werd onlangs op de hoeve De Bouvrie in Avelgem afgerond. De voorbije 2 jaar werd er gewerkt aan de opbouw van een vernieuwende samenwerking rond de agro-ecologische teelt van durumtarwe in Vlaanderen. De eerste evaluatie is voorzichtig positief.
Het project van Boerenbond, House of Agro-ecology, ILVO, Inagro en Soubry bracht landbouwers, onderzoekers en verwerkers samen, met als doel te innoveren op het vlak van teelt, teeltwijze en afzet van durumtarwe. Zeven akkerbouwers met ervaring in graanteelt namen deel aan dit project. Onder begeleiding van 2 ervaren teeltadviseurs zetten ze eigen agro-ecologische experimenten op, variërend van alternatieve bemesting en mechanische onkruidbestrijding tot het beperken of uitsluiten van fungiciden en insecticiden. De impact van deze praktijken werd gemeten via de regeneratie-index van projectpartner House of Agro-ecology, een tool die een objectieve maatstaf wil bieden voor afnemers die extra inspanningen willen vergoeden. Uit de basismeting bleek alvast dat de deelnemende telers boven het Vlaamse gemiddelde scoren.
Goede opbrengst en kwaliteit durumtarwe
Een van de opvallende resultaten is dat zowel de opbrengst als de kwaliteit van de durumtarwe in het eerste oogstjaar goed waren. Ook het huidige seizoen verloopt gunstig. “Op het vlak van innovatie met een nieuwe teelt kunnen we terugblikken op positieve resultaten”, zegt Bram Vervisch, onderzoeker Akkerbouw bij Inagro. Tijdens het veldbezoek lichtte hij de rassen- en bemestingsproeven toe. Teeltbegeleider Stefan Muijtjens (www.landbouwadviseur.be) ging met de spade de bodem in en reflecteerde samen met de landbouwers over de effecten van agro-ecologische praktijken op de bodem- en plantgezondheid.
Soubry wil samenwerking voortzetten
Een ander belangrijk resultaat is dat projectpartner Soubry zich bereid toonde om de samenwerking in zijn huidige vorm voort te zetten. Tijdens de slotmeeting deed de verwerker een concreet voorstel naar de landbouwers. Enkele deelnemende landbouwers zagen hun extra inspanningen inzake agro-ecologische praktijken daarin nog onvoldoende vergoed, al blijft er bereidheid bij alle partijen om samen de concrete win-winsituatie te onderzoeken. Rond CO₂-impact, aangepaste bemestingsstrategieën en koolstofopbouw in de bodem is er bijvoorbeeld nog heel wat potentieel.
Nulmeting via bodemanalyse
De basis voor het objectiveren van dat potentieel werd gelegd door projectpartner ILVO. Aan de hand van een bodemanalyse werd er een nulmeting gedaan op de percelen durumtarwe bij elke deelnemende landbouwer. Daarmee werd de beschikbaarheid van voedingsstoffen en het stikstofleverend vermogen in kaart gebracht, gemonitord en vergeleken over de diverse experimenten heen.
“De meerwaarde van dit consortium is dat landbouwers en een grote afnemer elkaar beter leren kennen en elkaars visie begrijpen. Dat blijft de basis voor duurzame nieuwe partnerschappen”, zei Johan Lambrechts, die voor House of Agro-ecology de praktische uitwerking van het project verzorgde.
Vervolgtraject nog niet zeker
Of alle telers zullen doorgaan in een vervolgtraject, is nog niet zeker. “Elke deelnemer wil differentiëren in de graanteelt en groeien in agro-ecologie”, zegt Bart Thoelen, projectpromotor namens Boerenbond. “Er zijn nog enkele knelpunten, zoals het feit dat niet alle agro-ecologische inspanningen momenteel worden vergoed. Maar al bij al zien we het wel positief in.”
Volgens de projectpartners behoort een vervolgtraject waarin de win-win rond scope 3-emissies (alle indirecte broeikasgasemissies in de waardeketen) verder wordt uitgewerkt, of waarin een retailer wordt betrokken om de duurzaamheidsinspanningen tot bij de consument te brengen, tot de mogelijkheden.
