25 jaar wereldwijd melk en zuivel in de kijker
Op 1 juni vieren we Wereldmelkdag. Dit jaar is het al de 25e editie van dit inititief dat indertijd is opgericht door de Verenigde Naties om melk als een natuurlijke voedingsbron in de kijker te zetten én het belang van de zuivelsector te benadrukken. Die zuivelsector is erg waardevol in Vlaanderen en België.
Wereldmelkdag is dus een mooi moment om stil te staan bij hoe sterk de zuivelsector de voorbije decennia evolueerde van een traditionele sector naar een verrassend innovatieve en ondernemende industrie, zowel op vlak van technologie, innovatie en duurzaamheid.
Achter melk en zuivel schuilt vandaag immers een wereld van datagedreven melkveehouders, circulaire processen en nieuwe businessmodellen, zonder het vakmanschap, de kwaliteit en het respect voor traditie te verliezen.
Duurzaamheid en circulaire landbouw
De zuivelsector speelt een sleutelrol in een duurzaam voedselsysteem. De Belgische zuivelsector zet sterk in op duurzaamheid, van energieproductie tot circulair veevoeder. Melkveehouders zijn zich bewust van hun rol in het klimaatdebat en maken deel uit van de oplossing.
Enkele cijfers van VLAM tonen dat mooi aan:
Groene energie: 65% van de melkveehouders produceert zelf duurzame energie via zonnepanelen, pocketvergisters of windmolens. Dit is een forse stijging ten opzichte van het jaar ervoor.
Circulair veevoeder: 67% van de melkveehouders gebruikt reststromen uit de voedingsindustrie (zoals bierdraf en bietenpulp) als veevoeder. Dit vermindert de ecologische voetafdruk en gaat voedselverspilling tegen. Het gebruik van deze restproducten kan de methaanreductie per liter melk met 13% verlagen en de ecologische voetafdruk met 31% verminderen.
Waterbeheer: 56% van de melkveehouders gebruikt alternatieve waterbronnen zoals regenwater. In de zuivelverwerking daalde het waterverbruik met 29% tussen 2012 en 2022.
Dierenwelzijn en -gezondheid
Respect voor het dier staat centraal in de moderne melkveehouderij. Een gezonde en comfortabele koe is de basis van een duurzaam bedrijf. Investeringen in een goede stalomgeving, verzorging en gezondheid zijn standaardpraktijken.
Ook deze stellingen zijn te illustreren met markante cijfers.
Comfort in de stal: 79% van de bedrijven beschikt over een vrije loopstal, wat de koeien veel bewegingsvrijheid geeft. 66% voorziet minstens één koeborstel per groep melkkoeien.
Gezondheidszorg: 83% van de melkveehouders werkt met een vaste dierenarts en 93% zet actief in op de bestrijding van dierziektes, met een focus op preventie. Dit onderstreept de professionele aanpak die in de sector heerst.
Verantwoord medicijngebruik: Het antibioticagebruik wordt verplicht geregistreerd in het AB Register, wat bijdraagt aan een oordeelkundig en duurzaam beleid.
Innovatie en technologie
De moderne melkveehouder is tevens een ondernemer die data en technologie omarmt om zowel efficiëntie als dierenwelzijn te verbeteren. De sector evolueert van een traditionele naar een datagedreven en technologisch innovatieve industrie. Artificiële intelligentie, sensoren en robots zijn dagelijkse realiteit op een heleboel melkveehouderijen.
Automatisering: Melkrobots geven koeien de vrijheid om zelf te kiezen wanneer ze gemolken worden. Dit verhoogt hun comfort en natuurlijke ritme.
Gezondheidsmonitoring: Technologie helpt bij het vroegtijdig opsporen van gezondheidsproblemen, nog voor een koe ziek wordt. Voorbeelden zijn sensoren, stappentellers en analyses door de melkrobot.
Gezondheidsmonitoring: De sector ontwikkelde tools zoals de Dierenwelzijn Scan, een app waarmee melkveehouders zelf het welzijn van hun koeien kunnen meten en objectieve feedback krijgen.
AI in de stal: Onderzoek toont aan dat camera's met AI het werk van de melkveehouder kunnen verlichten door automatisch gedrag te monitoren, ziektes sneller op te sporen en zelfs de hiërarchie in de kudde te analyseren.
Belangrijke zuivelsector
In ons land is de zuivelsector prominent aanwezig.
Volgens de cijfers van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) werd in 2024 niet minder dan 4,35 miljard l melk opgehaald bij 5.640 melkveehouders.
De zuivelsector haalde in 2024 een omzet van 7,35 miljard euro, met een overschot op de handelsbalans van 527 miljoen euro.
