AI kan extra meerwaarde en efficiëntie bieden

Ruim 200 varkenshouders waren aanwezig op deze zesde editie van de Pig Rentability Day, die deze keer in Zwijnaarde (Gent) werd georganiseerd. De inspiratie- en netwerknamiddag werd vlot aan elkaar gepraat door illusionist Jonas De Bruyn, die uiteraard de aanwezigen ook nog verraste met enkele opmerkelijke goocheltrucs.

Van KI naar AI

Tjebbe Huybrechts, die bij CRV aan de afdeling Data Science werkt aan fokkerij-data over runderen, ging voor zijn uiteenzetting over artificiële intelligentie in kunstmatige inseminatie (van KI naar AI, of van spermacel naar hersencel) terug naar de allereerste kunstmatige inseminatie bij dieren, in de achttiende eeuw. Toen zag men KI bij dieren onder meer als een oplossing voor overdraagbare ziektes (soa’s, Brucellose) en pas later als opstap naar meer veiligheid, omdat niet elk melkveebedrijf een eigen stier moest hebben.

Hij duidt op de tweespalt in veel Vlaamse veehouderijen. “Een veehouder die met een probleem zit, gaat ofwel naar zijn dierenarts ofwel naar zijn leverancier van voer of genetisch materiaal. Meestal is er geen wisselwerking tussen die 2 spelers. Die beschouwen de andere als een vaste variabele in de puzzel die moet gelegd worden.”

AI en management

“AI zorgt voor een versnelling in KI. We hebben meer inzicht dan ooit in het DNA van dieren. De groei en prestaties zijn meer dan ooit voorspelbaar geworden. AI zorgt ervoor dat veehouders hun managementprestaties kunnen onderzoeken en vergelijken, dat er nog meer data gehaald worden uit analyses en dat er tactische managementondersteuning mogelijk is. Vertaald naar de varkenssector kan AI helpen bij de genetische keuze van de biggen die elk individueel afmestbedrijf – op basis van zijn management en doelen - moet kopen om de beste prestaties te behalen. Voorts kan AI helpen bij een betere voerefficiëntie en vruchtbaarheid”, vertelt Tjebbe Huybrechts.

“Er is vandaag niet één enkele AI-toepassing die de belangrijkste impact zal hebben op de varkenssector. Die impact van AI zal mogelijk heel disruptief zijn, waarbij de klassieke orde en patronen in vraag worden gesteld. In de sector moet men niet alles vergeten wat men kent, maar door AI te omarmen kan men extra toegevoegde waarde en efficiëntie creëren. We moeten die complexe rekenkracht van AI gebruiken en niet wegduwen. Een eerste stap kan zijn om AI in te zetten voor repetitieve administratieve taken. Tegelijk zit de sector op een berg digitale data waar nog te weinig mee gebeurt en waar AI zijn kracht kan bewijzen”, besluit Tjebbe Huybrechts.

Familiale overdracht

Carl De Braeckeleer van DLV had het op deze zesde Pig Rentability Day over bedrijfscontinuïteit en familiale overdracht. Hij had het over belangrijke elementen daarbij, zoals de gelijke behandeling van opvolgers en niet-opvolgers. “Inzake schenkingsrechten wordt een varkensbedrijf als een familiale onderneming beschouwd en kan er tegen een vergoeding van 0% worden geschonken. Dat geldt voor bijna alles (grond, gebouwen, machines, dieren en NER’s) behalve de woning. Een belangrijke voorwaarde is dat de schenker een actieve landbouwer is en dat het bedrijf tot 3 jaar na de schenking operationeel blijft.

“Het is wel best om eerst te schenken en dan pas een vennootschap op te richten”, geeft De Braeckeleer nog mee. Ook voor investeringssteun is het volgens hem opletten met managementvennootschappen. “Onthou dat inzake de nutriëntenemissierechten (NER’s) er een gevoelige vestrenging is. Elke overdracht zorgt in principe voor een reductie van 25%. Dat geldt bijvoorbeeld ook bij een verschuiving van aandelen. Die moet gemeld worden bij de Vlaamse Landmaatschappij. Enkel bij een overdracht naar familie in de eerste lijn is er geen reductie. Ook hier is het opletten met managementvennootschappen. NER’s worden een heel belangrijk waarde-element in een bedrijfsoverdracht. Goed advies is nodig”, zegt Carl De Braeckeleer.

“Nog te vaak zien we dat er wel afspraken gemaakt worden over de exploitatie van het landbouwbedrijf, maar dat de eigenlijke overdracht uitgesteld wordt. Het is beter dat die overdracht van bij het begin duidelijk geregeld is. Dat gebeurt bij voorkeur in een document dat door iedereen ondertekend wordt, ook door de niet-boerende kinderen”, besluit Carl De Braeckeleer.

Spreken is goud

De uiteenzetting van Ann Gregoor sloot daar helemaal op aan. “Een landbouwbedrijf bestaat uit 3 werelden: het bedrijf dat operationeel en winstgevend moet zijn, de familie met de emotionele banden en de eigendom. Als er over bedrijfsopvolging gepraat wordt, moet je daarom best telkens aangeven welke pet je op dat moment ophebt, die van ouder, van baas of van eigenaar. Tijdens de verkennende gesprekken praat men over ambities, tijdens de dialoog worden structurele keuzes gemaakt en bij de overdracht zijn loslaten en toevertrouwen de sleutelwoorden”, zegt Ann Gregoor.

“Zwijgen gebeurt soms met de beste bedoelingen. Niet-praten zorgt voor misverstanden en wantrouwen. Onthou dat ‘spreken goud is’ in deze context”, zegt Ann Gregoor met een knipoog naar het Vlaamse spreekwoord. “Ga het gesprek niet uit de weg, ook met de ‘uitgebreide’ familie.”

Verhandelbare emissierechten

Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns kwam de Vlaamse varkenshouders een hart onder de riem steken in Zwijnaarde. Hij beseft dat de uitdagingen groot zijn, zowel voor varkenssector als voor de landbouw in het algemeen. “De Amerikaanse president Donald Trump houdt ons een spiegel voor. Daarin zien we dat Europa moet leren om op eigen benen te staan. Voedselonafhankelijkheid is daar een belangrijk aspect van. In Vlaanderen kijken we daarnaast naar duurzaamheid en rendabiliteit binnen de grenzen van het ecologische. De uitdagingen zijn groot en de antwoorden komen via innovatie, opvolging en vergunningsverlening. Inzake emissies willen we in Vlaanderen van een depositiemodel naar een beter beheersbaar emissiemodel evolueren, maar dat vergt tijd. Het liefste doen we dat met aansluitend verhandelbare emissierechten”, somt de minister op.

Werken aan draagvlak voor landbouw

“Inzake de veelbesproken fermettisering moet men aanvaarden dat het buitengebied niet automatisch gelijkstaat aan woongebied. Wie een woning van een landbouwbedrijf regulariseert, moet bijvoorbeeld de geur aanvaarden van het naburige zone-eigen landbouwbedrijf”, geeft de minister aan. Meer in het algemeen gelooft Jo Brouns dat technologie altijd een deel van de oplossing zal zijn, of het nu gaat over stikstof, emissievrije stallen, geur of dierenwelzijn. Voorts moeten we blijven werken aan het draagvlak voor de landbouw. Het zou goed zijn mocht elke landbouwer iets verkopen op zijn bedrijf. Die rechtstreekse ontmoetingen met de consumenten bieden behalve een groter draagvlak ook een bijdrage aan de waardering voor de landbouw. De landbouwers moeten samen volhouden in soms moeilijke omstandigheden. Vanuit de politiek en de overheid werken wij aan meer vertrouwen en meer voorspelbaarheid”, besluit de minister.

Jongeren aan het woord

Als afsluiter van deze Pig Rentability Day was er een panelgesprek met 3 jonge varkenshouders die relatief recent een bedrijf hebben overgenomen. Het krijgen, behouden of verlengen van vergunningen baart hen alle drie zorgen. “Het vergunningenbeleid is soms troebel. Soms wil je al investeren in bepaalde zaken terwijl daar nog geen normen voor vastgelegd zijn. Voor stikstof zijn er tal van technieken erkend. Voor geur zijn de technieken beperkt. Omdat ons bedrijf in de buurt zit van de duinen en woonuitbreidingsgebieden is geur voor ons een beperkende factor”, vertelt Joline Van Lierde.

Ook voor Renaat Vandenbrouck is geur nog te vaak een onderbelicht thema. De generatiewissel verliep dan weer vlot. “Ik kreeg de ruimte om mijn eigen ding te doen. Ik mocht voor de overname al leren uit eigen foutjes, terwijl het tegelijk duidelijk werd dat ik er klaar voor was. De generatiewissel verliep met weinig woorden.”

Eerste gesprek is het moeilijkste

“Bij een bedrijfsoverdracht is het eerste gesprek daarover vaak het moeilijkste. Bij ons verliep alles soepel, ook omdat we vooraf alle stappen hebben vastgelegd. Dat is daarbij heel belangrijk”, getuigt Joline. Bij Louis Verschelde was er een lange aanloop naar de bedrijfsoverdracht. “Je moet ervoor zorgen dat iedereen op dezelfde golflengte zit, ook als bijvoorbeeld een broer of zus niet in het bedrijf zal stappen. Wij hebben er een onafhankelijke partij bijgehaald. Dat biedt de kans dat er meer zaken ook echt uitgesproken worden”, vertelt hij.

Inzake toepassingen van AI in de varkenssector verwachten de 3 jonge varkenshouders dat die er snel zullen komen. Met camera’s en AI kan je heel snel gedragspatronen opsporen zoals agressie of een dier dat mankt. Andere punten waar AI kan ingezet worden is het op punt zetten van de afleverstrategie en arbeidsvermindering. Mogelijk zullen het de toeleveranciers van de varkenshouders zijn die de eerste stappen zetten met AI.

De Pig Rentability Day is een tweejaarlijkse organisatie van Boone-Denkavit, Proxani, Konax, Kioz, Landbouwleven, Duynie, DLV, ING, Ceva, Debra-Group, ’t Boerenhuys, Beeuwsaert Construct, Hendrix Genetics en Roxell.

Filip Van der Linden