Europese Commissie wil 500 miljoen euro vrijmaken voor dure kunstmest
De Europese Commissie wil 500 miljoen euro uittrekken om de landbouwers te ondersteunen die het zwaarst getroffen worden door de hoge meststofprijzen. Dat heeft Eurocommissaris voor Begroting Pjotr Serafin op 10 juni gezegd in het Europese Parlement.
De Commissie had vorige maand bij de presentatie van een actieplan al financiële steun beloofd voor de landbouwsector, maar nog geen bedrag genoemd. “De Commissie mikt nu op een steunpakket van 500 miljoen euro om de zwaarst getroffen boeren nog dit jaar te ondersteunen”, zegt Serafin. De Commissie wil daarvoor de resterende 200 miljoen euro in de crisisreserve voor de landbouwsector aanspreken. Daarnaast vraagt ze de lidstaten en het Europese Parlement om nog eens 300 miljoen euro uit de Europese begroting vrij te maken.
Oorlog tegen Iran
De prijzen voor stikstofhoudende meststoffen zijn sterk gestegen omdat de gasprijzen, cruciaal voor de productie van meststoffen, de hoogte zijn ingeschoten door de oorlog in het Midden-Oosten en de sluiting van de Straat van Hormuz.
Volgens Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen twijfelen sommige landbouwers zelfs of ze wel wintergewassen moeten zaaien. Het zou meer rendabel kunnen zijn om deel te nemen aan milieuprogramma's en zo meststoffen uit te sparen. “En dat vormt natuurlijk een enorm gevaar voor onze voedselvoorziening”, verklaarde hij aan het Duitse persbureau dpa.
Verschillende initiatieven
De Commissie wil verschillende initiatieven in stelling brengen om de voorziening van betaalbare meststoffen op korte en lange termijn veilig te stellen, de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en de afhankelijkheid van import verminderen. Zo wil ze onder andere stimuli bieden voor meer gebruik van organische meststoffen.
De Europese Unie schrapte eerder ook al de douanetarieven op de invoer van stikstofhoudende meststoffen tot eind mei 2027, met uitzondering van die uit Rusland en Wit-Rusland. Dat zou de invoerders volgens de Commissie tot 60 miljoen euro kunnen besparen.
Pleidooi voor meer dierlijke mest
Het is volgens Boerenbond goed dat er extra budget wordt vrijgemaakt, al is het wachten op de concrete toepassing en verdeling hiervan. “Onbegrijpelijk hierbij blijft dat Europa de deur blijft dichthouden om meer dierlijke mest te kunnen inzetten in plaats van dure kunstmest. Europese regelgeving verplicht landbouwers nog te vaak om te grijpen naar dure en klimaatonvriendelijke kunstmest, terwijl op onze eigen bedrijven een waardevolle grondstof beschikbaar is. Dierlijke mest, inherent verbonden met onze landbouw, wordt nog te weinig benut. Niet omdat ze tekortschiet, maar omdat het beleid het potentieel niet volwaardig erkent”, zegt Boerenbond.
Boerenbond pleit al langer voor een fundamentele herwaardering van dierlijke mest als volwaardig alternatief voor kunstmest. Dat is geen pleidooi voor méér bemesting, maar wel voor een slimmere inzet van wat we vandaag al produceren. Daarnaast blijft de landbouworganisatie samen met koepelorganisatie Copa-Cogeca de opschorting van de koolstoftaks voor kunstmest vragen, wat tot nu geen deel uitmaakt van het Europese plan. “Naast het versterken van de financiële positie van onze land- en tuinbouwers en een noodtoelating voor dierlijke mest als kunstmest vervanger moeten ook meer structurele bijsturingen van het beleid voor meer haalbaarheid en betaalbaarheid zorgen”, besluit Boerenbond.
Te weinig
De reactie van Copa-Cogeca, de Europese koepel van landbouwfederaties, is scherper dan die van Boerenbond. Deze organisatie stelt dat het Europese budget - opgetrokken van initieel 200 naar 500 miljoen euro - niet volstaat. Volgens deze organisatie zorgde het invoeren van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) voor kunstmest dit jaar voor 820 miljoen euro extra kosten voor landbouwers. Die schatting dateert bovendien nog van voor de problemen in de Straat van Hormuz. Copa-Cogeca wijst er voorts op dat de 500 miljoen euro naar een verzamelfonds gaat voor ‘alle landbouwcrisissen’ en dus niet exclusief voor het compenseren van dure kunstmest zal ingezet worden. Bovendien hebben niet alle Europese lidstaten dezelfde financiële mogelijkheden om het hen toegekende bedrag nog aan te vullen. Dat zorgt dan weer voor een ongelijk speelveld.
Derogatie herinvoeren
De oplossing die Copa-Cogeca zelf naar voor schuift is een derogatie op de richtlijn inzake stikstof, zodat meer dierlijke mest en digestaat dan afgesproken kunnen toegepast worden, in plaats van de dure kunstmest. De organisatie vraagt dringend meer maatregelen, want voor volgend jaar zijn er al signalen dat de dure kunstmest ervoor zorgt dat akkerbouwers hun teeltrotatie willen herzien of soms zullen beslissen om geen gewassen in te zaaien. Voor de voedselonafhankelijkheid van Europa en voor de voedselprijzen zou dat laatste geen goede zaak zijn.
Gericht middelen inzetten
Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) is naar eigen zeggen een koele minnaar van dergelijke staatssteun op korte termijn. “Sommige landen kiezen voor die kortetermijncompensaties, andere doen dat niet. Vlaanderen is altijd een koele minnaar geweest van het versoepelen van staatssteunregels. De Duitse zakken zijn veel dieper dan die van ons. Ik denk dat onze middelen heel gericht ingezet moeten worden en dat men niet te snel en te veel de deuren wagenwijd moet openzetten voor steun, want dan komen wij altijd in een moeilijke positie terecht. Wij zijn kleiner en hebben niet de financiële mogelijkheden van vele andere Europese lidstaten”, stelde minister Brouns op 3 juni in de commissie Landbouw van het Vlaamse parlement. De Vlaamse regering geeft wel steun voor meer energie-efficiëntie in de glastuinbouw en werkt aan het toelaten van Renure.
