Dit jaar geen bijsturing van het mestbeleid
Het aantal MAP-meetpunten in overschrijding was in het afgelopen winterjaar historisch laag. Mogelijk zal dat aantal dit jaar opnieuw stijgen. Maar zelfs met minder dan 12% rode MAP-meetpunten blijft er nog een doelafstand bestaan. Landbouworganisaties maken zich dan ook zorgen over de evaluatie van MAP 7.
De Nitraatrichtlijn en het regeerakkoord bepalen om actie te ondernemen in die Vlaamse landbouwgebieden waar de waterkwaliteit zorgen baart. Op vraag van commissielid Dries Devillé (VB) in de commissie Leefmilieu van 9 juni zei minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) dat de verdere bijsturing van het mestbeleid niet in de loop van dit jaar zal gebeuren.
Bezorgd voor verstrengingen
Devillé verwees naar de gezamenlijke brief waarin Boerenbond, Groene Kring en het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) op 28 mei hun bezorgdheid uitten over de geplande evaluatie van het mestactieplan 7 (MAP). Vooral de mogelijke bijkomende verstrengingen die daaruit zouden kunnen voortvloeien, maken hen ongerust. De kern van hun bezorgdheid is een spanningsveld tussen de evaluatietiming zoals voorzien in het regeerakkoord enerzijds en de sectorale akkoorden van 7 maart 2023 en 28 september 2023 anderzijds. In die akkoorden werd uitdrukkelijk afgesproken dat de evaluatie van de gebiedstypes pas kan gebeuren op basis van 2 volledige winterjaren waarin zowel de MAP 7-maatregelen als een geoptimaliseerd MAP-meetnet voldoende hebben doorgewerkt. De auto-executieve maatregelen zullen pas in werking treden vanaf 1 januari 2027, indien de waterkwaliteitsdoelen niet gehaald werden.
Traject van overleg
Minister Brouns kondigde een traject van overleg aan dat loopt van 1 augustus tot 1 december. In die periode krijgt het opvolgingsorgaan de kans om een akkoord te bereiken over eventuele bijsturingen. Indien binnen het opvolgingsorgaan consensus wordt bereikt, kan de Vlaamse Regering op basis daarvan het verdere beleid vormgeven. Als er geen consensus wordt bereikt, zal de Vlaamse Regering zelf de bijsturingen uittekenen, vertrekkend vanuit de gesprekken tussen de stakeholders.
Om de organisaties in het opvolgingsorgaan alle mogelijke input te geven, zal minister Brouns nog voor 1 augustus 3 acties ondernemen. Hij lanceert een bevraging bij alle land- en tuinbouwers en andere stakeholders over mogelijke maatregelen. Daarnaast heeft hij het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en de praktijkcentra bevraagd naar pistes die de wetenschappers zien om de waterkwaliteit verder te verbeteren. Tot slot vroeg hij de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) om alle relevante monitoringsdata van grond- en oppervlaktewater ter beschikking te stellen van het opvolgingsorgaan.
MAP-meetpunten doorgelicht
Een veelgehoorde vraag is voor de minister om ervoor te zorgen dat landbouwers enkel verantwoordelijk worden gesteld voor die resultaten waarvoor ze effectief verantwoordelijk zijn. Daarom startte hij een doorlichting van alle MAP-meetpunten op. Bij die MAP-meetpunten is de historische vervuiling van grondwater een belangrijke oorzaak. Hiervoor kan de huidige generatie landbouwers niet verantwoordelijk gesteld worden en hierop hebben verregaande maatregelen geen effect. “Landbouwers kunnen alleen maar verantwoordelijkheid dragen voor de meetpunten die beïnvloed worden door hun activiteiten”, zegt Brouns.
VMM zal vanaf 2027 alle slapende MAP-meetpunten opnieuw activeren. Die slapende MAP-meetpunten worden wegens de goede meetresultaten niet bemonsterd in de zomer. Op het moment dat een slecht resultaat wordt bekomen, duurt de activatie echter vaak te lang. Om die reden werd besloten alle meetpunten maandelijks te bemonsteren. Minister Jo Brouns zegt dat hij begrijpt dat, zelfs wanneer we die MAP-meetpunten correct meten en zelfs als men de landbouw- en milieuorganisaties vraagt om aan het stuur te zitten, het enthousiasme niet bijzonder groot is. Er zijn reeds zware inspanningen geleverd door de sector. De landbouw- en de milieuorganisaties zelf hebben echter in een addendum van het principeakkoord afgesproken om, na de winterjaren 2024-2025 en 2025-2026, eventueel aanvullende maatregelen te bespreken.
Ongenoegen om communicatie
Volksvertegenwoordiger Mieke Schauvliege (Groen) nam de gelegenheid te baat om haar ongenoegen over die communicatie van de landbouworganisaties te uiten. Volgens haar komt het er op neer dat ze de landbouwers opnieuw opzetten tegen een degelijk milieubeleid. Volgens Schauvliege ontkennen ze het principeakkoord en de gedeelde engagementen om de milieudoelen te halen en om extra milieumaatregelen te nemen als zou blijken dat de milieudoelen niet gehaald worden.
