Registratie van stalbranden is gestart

Met 4 recente stalbranden – in Glabbeek, Lommel, Maaseik en Geluwe – komt dat onderwerp ook opnieuw op de politieke agenda. In de commissie Dierenwelzijn van 10 juni werd duidelijk dat er al een eerste stap gezet is om meer inzicht te krijgen in het fenomeen. Minister Weyts voegt er wel aan toe dat meer regels, meer controles en meer preventie niet automatisch zullen leiden tot minder stalbranden.

Leed bij dieren en mensen

“Het dierenleed, maar ook het menselijke leed en vooral ook de economische schade voor de betrokken landbouwers, zijn immens. Daarbij komt nog het feit dat het vaak oude stallen zijn die afbranden, waardoor er schadelijke gevolgen zijn omdat ook gevaarlijke stoffen zoals asbest vrijkomen in de omgeving”, zegt Gianna Werbrouck van Vooruit in de commissie. Zij zegt dat er nood is aan registratie, omdat momenteel niemand kan zeggen hoeveel stalbranden er al geweest zijn. Ze vraagt dat minister Weyts op politiek niveau het initiatief rond dit thema naar zich toe zou trekken. Aansluitend vraagt ze of er extra brandpreventie mogelijk is in de bouwvoorschriften voor nieuwe stallen.

Knaagdierbestrijding

Bart Dochy van cd&v sluit zich aan bij de vraag naar een betere registratie van stalbranden. Hij wijst zelf op 2 punten die misschien moeten aangepakt worden. “De bestrijding van knaagdieren kan een element zijn, maar ik heb zelf geen cijfers van het aantal situaties waar dat mee als oorzaak aangeduid zou zijn. Daarnaast zijn er de nieuwe emissiearme stallen, waar soms gevaarlijke stoffen aanwezig zijn in het kader van de emissiereducties die moeten gebeuren, en de mestgassen die zich ophopen in de stallen omdat er andere technieken van mestputten zijn. Het is niet automatisch zo dat de oudere stallen meer gevoelig zijn voor stalbranden dan de nieuwe ”, stelt Bart Dochy.

“Het zou goed zijn om, hetzij via de brandweerzones, hetzij via de verzekeringsmaatschappijen, aan te dringen op het vinden van de oorzaken van de branden, want dan kunnen we echt weten wat er gedaan kan worden. Het zou gevaarlijk zijn om maatregelen te nemen zonder de echte oorzaak te kennen”, zegt Bart Dochy. Els Sterckx van Vlaams Belang vraagt dat er – naar Nederlands model – een Vlaams stalbrandpreventieplan komt waarin registratie, analyse en preventie centraal staan.

Juist beeld vormen

Minister Weyts geeft aan dat er inzake de registratie van stalbranden al een eerste stap gezet is. “Ik heb dat gevraagd aan de federale regering, zowel in de vorige en de huidige regeerperiode. In de vorige regeerperiode heeft de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (cd&v) geantwoord dat er een nieuw model zou komen voor het interventieverslag waarin de vroegere categorie ‘landbouwgebouw’ voor het eerst zou worden onderverdeeld in subcategorieën, waaronder een runderstal, varkensstal, kippenstal en paardenstal. In het verleden werd elke stalbrand ingedeeld als een brand in een ‘landbouwgebouw’, waardoor het achteraf niet mogelijk was om een onderscheid te maken tussen branden in veestallen en branden in bijvoorbeeld een stro-opslagplaats of een voertuigenloods. Die data waren absoluut ontoereikend. Ze zei toen dat in de statistieken op basis van die interventieverslagen voor het eerst een juist beeld zou kunnen worden gevormd over het aantal branden in vee- en paardenstallen. Dat was in 2022”, zegt minister Weyts.

“We hebben nu bij de opvolger, minister Bernard Quintin (MR), de gegevens gevraagd. Er is effectief een nieuw model van het interventieverslag gekomen, waarin de oude categorie landbouwgebouw voortaan is onderverdeeld, maar ik heb er nog geen data van gekregen. Ik ga ervan uit dat die nu wel voorhanden zijn. Ik hoop dat we daar dan uiteindelijk mee verder kunnen”, kijkt Weyts vooruit.

Kluwen van bevoegdheden

Het belangrijkste zal volgens de minister wel het sensibiliseren en motiveren van landbouwers zelf blijven: hun diets maken dat ze er alle baat bij hebben om inzake preventief beleid wat meer maatregelen te nemen. Hij herhaalt – verwijzend naar eerdere debatten hierover in de commissie Dierenwelzijn – dat het inzake stalbranden niet de minister voor Dierenwelzijn is die alle hefbomen in handen heeft. “De strijd tegen stalbranden is een kluwen van regelingen en bevoegde instanties, gaande van brandveiligheidsnormen en elektrische installaties en de keuring daarvan tot arbeidsveiligheid en de organisatie van de brandweerzones. Ik ga niet doen alsof ik daar als Vlaams minister veel vat op heb”, zegt minister Weyts.

“Ik probeer bevoegde collega’s, ook al weet ik dat die andere prioriteiten hebben, mee te krijgen in dit dossier. Sinds het rapport van Prevent Agri over stalbranden heb ik een wetenschappelijke onderbouw en eigenlijk een heel menu van maatregelen die genomen zouden kunnen worden, maar die zich vrijwel altijd buiten het bevoegdheidsveld van Dierenwelzijn bevinden. We hebben het dan opnieuw vooral over elektrische installaties of de keuring daarvan, over het onderhoud ervan, over de klassieke stofwebben in sommige stallen die herhaaldelijk aanleiding geven tot problemen”, besluit minister Weyts.

Filip Van der Linden