Dagelijks verdwijnt 3,8 ha open ruimte in Vlaanderen
Elke dag wordt in Vlaanderen netto gemiddeld 3,8 ha bijkomend ingenomen voor wonen, werken, recreatie of infrastructuur. De snelheid van het zogenaamde ruimtebeslag bleef de voorbije 6 jaar stabiel. Dat blijkt op 19 juni uit gegevens van het Departement Omgeving, dat het ruimtebeslag om de 3 jaar in kaart brengt.
In de jaren voor 2019 werd dagelijks gemiddeld 5 ha per dag extra aangesneden. Dat viel tussen 2019 en 2022 terug tot 3,8 ha, en bleef daarna tussen 2022 en 2025 stabiel.
Het ruimtebeslag liep zo op tot 445.660 ha of 32,7% van de totale ruimte in 2025, tegenover 32,4% 3 jaar eerder en 32,1% 6 jaar eerder. Het is het hoogst in de grotere stedelijke kernen.
Woningen en tuinen zijn goed voor 39,5% van het landgebruik binnen het ruimtebeslag. Sinds 2013 kwam daarvan netto 10.436 ha bij. Daarna volgen transportinfrastructuur met 18,9%, industrie met 9,7% en recreatie met 9,1%.
Lichte toename aan akkers
Bij het totale landgebruik staan woningen en tuinen op de derde plaats, met 12,9%. Akkers en graslanden in landbouwgebruik waren in 2025 goed voor respectievelijk 30,9 en 16,3%. Uit bijkomende gegevens van Statistiek Vlaanderen blijkt dat de oppervlakte aan grasland in landbouwgebruik is teruggelopen, van 18,2% in 2013, terwijl akkers in dezelfde periode een lichte toename van 0,4 procentpunten kenden.
Bossen zijn de op 3 na grootste categorie binnen het totale landgebruik. De totale oppervlakte nam tussen 2013 en 2025 af van 11,2 naar 11,0%.
Verharding
Tot slot maakte het Departement Omgeving vrijdag ook nieuwe, jaarlijkse statistieken rond verharding bekend. Die bleef in 2024 met 213.650 ha of 15,7% van de totale oppervlakte in Vlaanderen stabiel ten opzichte van 2023, omdat in gelijke mate onthard en verhard werd. Tien jaar eerder ging het nog om 194.210 ha of 14,3%.
Vlaanderen is een van de meest verharde gebieden van Europa. Dat brengt een groter risico op overstromingen, minder waterinfiltratie en -berging, hitteproblemen in stads- en dorpskernen, minder CO2-opslag door planten en de bodem, en een verlies aan biodiversiteit met zich mee, benadrukt het Departement Omgeving.
Met haar beleidsplan Ruimte Vlaanderen maakt de Vlaamse regering dan ook werk van een afname van de verharding en het ruimtebeslag. “We voorzien dat de netto bijkomende inname door ruimtebeslag stelselmatig zal dalen naar 0 in 2040. Ruimtelijke uitbreidingen zullen op middellange termijn de uitzondering vormen en landschapsherstel zal steeds meer ingang vinden”, zegt minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v). “Ook ontharden en het vermijden van bijkomende verharding vormen een belangrijke doelstelling. Zo maken we Vlaanderen weerbaar voor klimaatverandering, verhogen we de leefomgevingskwaliteit en beschermen we de open ruimte.”
