Quasi algemeen captatieverbod in West-Vlaanderen, oppompverbod in 85 zones in Oost-Vlaanderen
Vanaf 14 juli is het niet meer toegelaten om water op te pompen uit alle onbevaarbare waterlopen in West-Vlaanderen, met uitzondering van de Oostkustpolder. Ook in 85 van de 141 onttrekkingszones in Oost-Vlaanderen mag vanaf dan tijdelijk geen water meer worden opgepompt uit onbevaarbare waterlopen en publieke grachten.
De verspreide onweersbuien die in de maanden mei en juni lokaal voor heel wat neerslag zorgden, maskeerden tot voor kort een achterliggend probleem. Sinds het najaar van 2024 is er een structureel neerslagtekort. Hierdoor dalen de debieten van de waterlopen heel snel wanneer bijkomende regen uitblijft. Dit effect wordt verder versterkt door de hoge temperaturen tijdens de maanden juni en juli, die zorgen voor zeer hoge verdamping.
Dalende debieten en waterpeilen
Daarnaast is ook de aanvoer van water vanuit de Leie en de Schelde zeer beperkt. Tegelijk stijgt de watervraag van het Kanaal Gent-Terneuzen als gevolg van toenemende verzilting. In vergelijking met de zomer van vorig jaar kan daardoor aanzienlijk minder water naar West-Vlaanderen worden gestuurd. Het debiet is veel lager dan in 2025 en benadert het historisch minimum dat in 2019 werd gemeten.
Verder worden de streefpeilen op de IJzer, het Kanaal Plassendale-Nieuwpoort, het Lokanaal en het Kanaal Gent-Oostende niet meer gehaald.
Stijgende verziltingswaarden
Naast dalende debieten en waterpeilen worden we geconfronteerd met stijgende verziltingswaarden, vooral op de IJzer en de kanalen. Ook het aantal locaties met een problematische hoge aanwezigheid van toxische blauwalgen is sterk gestegen.
De weersvoorspellingen geven voor de komende weken geen significante neerslaghoeveelheden aan. Daardoor is een verdere verslechtering van de watertoestand waarschijnlijk. De aanhoudende hoge temperaturen zullen bovendien de druk op de beschikbare watervoorraden verder verhogen.
Bijkomende maatregelen als droogte aanhoudt
Omwille van de combinatie van deze vaststellingen kwamen de stakeholders van het Provinciaal Droogteoverleg in West-Vlaanderen samen op 13 juli. Een overzicht van de verschillende onttrekkingsverboden vind je op onderstaande kaart.
Voor de bevaarbare waterlopen binnen het IJzerbekken werd de vraag gesteld aan de Vlaamse Waterweg om ook daar een captatieverbod in te stellen. De waterloopbeheerders monitoren de toestand en nemen alle mogelijke maatregelen om verdere tekorten te voorkomen. Maar bijkomende maatregelen kunnen niet worden uitgesloten indien de droogte aanhoudt. Iedereen wordt dan ook gevraagd om op een verantwoorde manier met het beschikbare water om te springen en spaarzaam te zijn.
Tijdelijk verbod in Oost-Vlaanderen
Ook in 55 bijkomende zones in de provincie Oost-Vlaanderen is het kritieke waterpeil al onderschreden of dreigt dat eerstdaags te gebeuren. Onder meer zones langs de Schelde, Leie, Dender, Moervaart, Zuidlede, Poekebeek en het Leopoldkanaal vallen onder de uitbreiding. In 15 zones gold al sinds 14 mei een tijdelijk verbod. Voor ecologisch kwetsbare waterlopen geldt sinds 1 april een semi-permanent verbod, dat minstens tot en met 31 oktober van kracht blijft.
Het tijdelijke verbod wordt pas opgeheven als de waterpeilen voldoende hersteld zijn. Er gelden uitzonderingen voor onder meer het drenken van vee met weidepompen en voor hulpdiensten in noodsituaties.
Voor het drinkwater zijn momenteel geen beperkingen nodig. De provincie Oost-Vlaanderen vraagt wel om zuinig om te springen met leidingwater en niet-essentieel verbruik te vermijden.
