Geldgebrek dwingt overheid en sector tot aanpassingen aan bewakingsprogramma rundertuberculose
De huidige maatregelen om rundertuberculose op te volgen blijken te duur voor een Sanitair Fonds met ‘financiële moeilijkheden’. De aanpassingen kunnen volgens wetenschappers door de beugel, maar zij bekritiseren een beleid enkel gestoeld op ‘de budgettaire mogelijkheden’.
België kan niet volledig voldoen aan alle surveillanceverplichtingen van het Koninklijk Besluit ter bestrijding van rundertuberculose. Die voorziet normaal gezien in een ‘standaard bewakingsprogramma’ met een winterscreening en bijkomende testen zoals tankmelkonderzoeken, maar de budgettaire moeilijkheden van het Sanitair Fonds Rundvee verhinderde de uitvoering van het bewakingsprogramma.
“Door de financiële moeilijkheden van het subfonds rundvee van het Sanitair Fonds was het niet mogelijk om het onderdeel ‘standaardbewaking’, zoals voorzien in de koninklijke besluiten betreffende de bestrijding van rundertuberculose, uit te voeren”, bevestigt de FOD Volksgezondheid.
Daarom besloot een werkgroep met vertegenwoordigers uit de overheid en de rundveesector om het KB zo aan te passen dat er rekening gehouden kan worden met de geldproblemen van het Fonds. Dit zou in theorie geen risico moeten inhouden omdat de epidemiologische situatie goed onder controle is. België is al sinds 2003 officieel vrij van de ziekte en het voorbije jaar werd maar één haard vastgesteld, in een kleine exploitatie met minder dan 15 runderen. Momenteel zijn er geen actieve haarden.
Bovendien komt het ‘standaard bewakingsprogramma’ bovenop de juridische vereisten om de ziektevrije status te behouden. Daarvoor volstaat slachthuissurveillance aangevuld met de controle van runderen die ingevoerd worden uit niet-vrije gebieden en de epidemiologische tracering in geval van detectie van een haard. Het pakket extra maatregelen moest de laatste resterende besmettingen opsporen en gaten in het net van de soms gebrekkige slachthuissurveillance opvangen, maar bleek dus te duur.
Menukaart
De werkgroep stelt nu een flexibelere menukaart aan maatregelen voor. Tijdens de jaarlijkse winterscreening kan dan worden bepaald welke rundveebeslagen en dieren worden getest, op basis van de epidemiologische situatie en binnen het beschikbare budget. Tegen het einde van het jaar moeten de wijzingen van toepassing zijn.
Voordat de aanpassing van het KB er permanent doorkomt, lag het op tafel van het Wetenschappelijk Comité. Die moet garanderen dat het voorgestelde bewakingsprogramma een effectieve minimale bewaking van tuberculose garandeert.
In hun advies, gepubliceerd op 14 juli, protesteren de wetenschappers tegen een bewakingsprogramma dat vooral wordt gestuurd ‘door de budgettaire mogelijkheden’. “Een bewakingsprogramma voor een zoönose dient in de eerste plaats te worden gebaseerd op de epidemiologische situatie en een risicoanalyse.”
Wasbeer
Verder kan het Wetenschappelijk Comité zich in sé wel vinden in de menukaart aanpak. Wel ontbreekt er nog een gerecht, namelijk ‘een gerichte, niet-willekeurige steekproef van runderen en beslagen met risicofactoren, in het bijzonder van runderen ingevoerd uit risicozones binnen officieel vrije landen uit’. Daarbij verwijst het advies specifiek naar bepaalde Franse regio’s als voorbeeld.
Vervolgens vragen de wetenschappers van het Comité om de verlaging van de actieve surveillance te compenseren met ‘een versterking van preventieve maatregelen’ als bioveiligheid, traceerbaarheid, controle op dierbewegingen en veehouders meer sensibiliseren. “De verspreiding van de ziekte verloopt immers grotendeels via dierbewegingen”, aldus het advies. “Bioveiligheid biedt bovendien een bredere bescherming tegen meerdere ziekten tegelijk.”
Ze onderstrepen in hun advies ook het beland van een surveillance van wilde fauna als de das en wasbeer om ‘verrassingen in de toekomst te voorkomen’. “De wasbeer is een gekend reservoir en is momenteel in opmars in België en reeds sterk aanwezig in de Ardennen”, zegt het Advies. “Het betreedt – meer dan ander wild – actief de bedrijfsgebouwen en stallen, wat een verhoogd contaminatierisico inhoudt.” Tegelijk wordt de wasbeer ‘slechts beperkt verdelgd en nauwelijks op TBC getest’.
