NER-wetgeving nekt jonge boeren
Groene Kring pleit voor een snelle hervorming van de NER-wetgeving aangezien deze drastische gevolgen heeft voor jonge landbouwers.
Groene Kring staaft dit standpunt door te verwijzen naar het recentste mestrapport. Daarin staat dat in 2025 maar liefst 2,6 miljoen NER werden afgeroomd in Vlaanderen. Dat is het hoogste aantal in 10 jaar tijd!
Beperkte beschikbaarheid aan NER
Nutriëntenemissierechten (NER) zijn verhandelbare rechten die bepalen hoeveel dieren een landbouwbedrijf mag houden. De regels rond de overdracht van NER zijn nodeloos complex en leiden vaak tot afromingen voor jonge boeren.
Een overname van een landbouwbedrijf in Vlaanderen is een complex en uitdagend proces voor jonge boeren, maar het blijft van absoluut belang dat jonge land- en tuinbouwers bedrijven kunnen blijven overnemen om de agrovoedingssector in haar omvang te bewaren. De gemiddelde leeftijd van een Vlaamse landbouwer is 57 jaar en 87% van de 50-plussers in de sector geeft aan geen vermoedelijke opvolger te hebben.
In dit overnameproces stuiten jonge boeren echter steeds meer op de NER-regelgeving. De laatste jaren zijn namelijk heel wat wijzigingen doorgevoerd in deze wetgeving. De beschikbaarheid van NER werd hierdoor sterk gereduceerd waardoor de prijzen voor deze emissierechten momenteel omhoog schieten wanneer jonge boeren na een afroming bij een overname terug NER moeten aanschaffen.
Standaard vindt er bij een overname een afroming plaats van 25% met uitzonderingen voor overnames door bloed- of aanverwanten in rechte lijn. De uitzondering voor boeren die zich voor het eerst vestigen en daarvoor een bedrijf overnemen buiten familieverband, is echter verdwenen wat overnames door zij-instromers sterk bemoeilijkt.
Getuigenis van 2 jonge boeren
Vleesveehouder Lorenzo Van Theemsche getuigt: “In 2024 nam ik als zij-instromer een landbouwbedrijf over met ongeveer 200 stuks vleesvee. Door de complexe NER-regelgeving werden echter heel wat NER afgeroomd waaronder ook de 25% reductie omdat ik als zij-instromer een bedrijf overnam. Hierdoor kom ik nu NER te kort en zal ik dus zwaar moeten investeren om het aantal dieren te kunnen houden die de overlaters aan mij hebben doorverkocht.”
Zij-instromers zijn lang niet de enige die problemen ondervinden met NER. Zo vinden er bij overnames ook afromingen plaats louter door bijvoorbeeld een wijziging in vennootschapsvorm of door regels rond mestverwerking.
Jonge varkenshouder Sam Cerpentier getuigt: “Het was altijd mijn grote droom om het ouderlijk varkensbedrijf over te nemen. Voor de effectieve overname hebben we eerst de locaties samengevoegd onder één vennootschap om het papierwerk te verminderen. Initieel gaf de overheid aan dat ik alle NER zonder afroming zou kunnen overnemen omdat het immers om een familiale overname ging. Later bleek echter dat er toch een afroming plaatsvond. De bedrijfsvoering is nochtans niet veranderd. Er wordt momenteel nog altijd evenveel of zelfs meer mest verwerkt. Om boetes te vermijden, moest ik dus op zoek gaan naar nieuwe NER die erg duur zijn door het beperkt aanbod. Eigenlijk heb ik bijna mijn volledige overnamesteun moeten gebruiken voor het opnieuw aankopen van afgeroomde NER en dat om hetzelfde aantal dieren te kunnen houden als mijn ouders. Jammer, want ik had dat bedrag liever gebruikt om te investeren in emissiearme systemen.”
Absurditeiten wegwerken
Groene Kring pleit ervoor dat de absurditeiten in de NER-regelgeving snel worden weggewerkt. “In de beleidsnota landbouw wordt duidelijk aangegeven dat belemmeringen die jongeren en potentiële nieuwkomers ervaren om in de sector te stappen zullen worden weggewerkt. Tijd dat de overheid daad bij het woord voegt”, aldus voorzitter Justine Arkens. De jongerenorganisatie wijst ook naar de conceptnota jonge boeren waar de nijpende situatie omtrent de NER ook werd aangekaart.
