Herderstocht met 350 ooien naar Brussel vraagt aandacht voor herdersvak
Nog tot dinsdag 13 oktober trekt een kudde van 350 ooien onder leiding van herders Johan en Toon Schouteden van aan de Nederlandse grens in Hamont-Achel naar Brussel. De tocht wil het herdersvak weer zichtbaar maken en aandacht vragen voor de betekenis van herders en begrazing voor dierenwelzijn, landbouw, natuur- en landschapsbeheer, biodiversiteit en het platteland.
Op maandagmiddag 28 september werd aan de Achelse Kluis in Hamont-Achel het officiële figuurlijke startschot gegeven van de herderstocht 2026 doorheen Vlaanderen. De Nederlandse herder Luc Teeuwen gaf er de herdersstaf door aan vader Johan en zoon Toon Schouteden uit Houthalen-Helchteren. De tocht van ruim 2 weken naar Brussel wil gemeenten, burgers, landbouwers, natuurbeheerders en beleidsmakers met elkaar wil verbinden rond de vraag welke plaats we de herder en zijn kudde willen geven in het landschap van morgen.
“De Herderstocht wil tonen dat herderschap geen nostalgie is, maar een vak dat ook vandaag een rol kan spelen in het beheer van graslanden, heide en open landschappen en in het zichtbaar maken van de band tussen landbouw, dieren en natuur”, vertelt Johan Schouteden.
Voedselproducenten en landschapsbeheerders
Wereldwijd zorgen herders voor voedsel, werk en natuurbeheer voor tot wel 2 miljard mensen. Ze tonen dat landbouw kan samenwerken met ecosystemen in plaats van ze uit te putten. “Met deze tocht willen we opnieuw zichtbaar maken wat vaak onzichtbaar is geworden: het belang van herders als voedselproducenten en landschapsbeheerders die zorgen voor een gezonde leefomgeving voor mens en dier”, aldus Toon Schouteden.
Manifest van de Herderstocht
In een zogenaamd ‘Manifest van de Herderstocht 2026’ formuleren herders hun belangrijkste aandachtspunten en verwachtingen voor de toekomst:
● Erken het vakmanschap van herders als natuurbeheerders. Zie herders niet alleen als landbouwers, maar ook als beheerders van het landschap. Veranker hun rol expliciet in natuur- én landbouwbeleid, en behandel begrazing als een volwaardige beheermaatregel.
● Bescherm en herstel graslanden als strategische ecosystemen. Erken de rol van gezonde graslanden als reservoirs van biodiversiteit, opslagplaatsen van koolstof én cruciaal voor waterbeheer. Ze zijn een bondgenoot in de strijd tegen klimaatverandering en verdienen een duurzaam beheer via begrazing, waarvoor gerichte ondersteuning noodzakelijk is.
● Stem natuur-, landbouw- en klimaatbeleid beter op elkaar af. Zorg voor beleid dat extensieve veehouderij en natuurbeheer door begrazing actief ondersteunt in plaats van die te belemmeren.
● Zorg voor langetermijnzekerheid. Werk met rechtszekere, langetermijnovereenkomsten voor begrazing in natuurgebieden, zodat herders kunnen investeren in hun toekomst.
● Ondersteun korte ketens en lokale producten. Stimuleer een eerlijke prijs voor producten afkomstig van duurzame veehouderij.
● Maak ruimte voor herderschap in een versnipperd landschap. Faciliteer toegang tot gronden, verbind natuurgebieden en ondersteun mobiele begrazingssystemen.
● Investeer in kennis en opvolging. Erken herderschap als knelpuntberoep en versterk opleidingsmogelijkheden.
● Breng stad en platteland dichter bij elkaar. Creëer ruimte voor ontmoeting, dialoog en begrip en maak het werk van herders zichtbaar.
Vader en zoon op weg naar Brussel
Johan en Toon Schouteden vormen het gezicht van de Vlaamse etappe. Samen met hun honden en begeleiding volgen zij het ritme van de kudde. Onderweg zijn er rust- en overnachtingsplaatsen, ontmoetingen met lokale organisaties en diverse publieksmomenten.
Tien bezorgdheden
Zo streek de Herderstocht 2026 op vrijdag 2 oktober neer aan kasteel Meylandt in Heusden-Zolder. De betrokken herders en schapenhouders lichtten er de volgende 10 bezorgdheden toe:
1. Meer zekerheid door langlopende begrazingscontracten
2. Meer inspraak in het natuurbeheer
3. Aangepaste regelgeving voor bescherming tegen wolven
4. Ondersteuning voor de volledige kosten van wolfwering
5. Aandacht voor beschutting bij herderen en terreinbeheer
6. Een stikstofaanpak die rekening houdt met schapenhouderij
7. Erkenning voor de rol van graslanden en begrazing in het klimaatvraagstuk
8. Werkbare voorwaarden voor nabegrazing
9. Ondersteuning voor zeldzame rassen en een passend landbouwbeleid
10. Meer mogelijkheden voor kleinschalig slachten
Vrouwelijke toets op Werelddierendag
Op zondag 4 oktober, Werelddierendag, kreeg de Herderstocht een bijzondere vrouwelijke toets. De kudde werd die dag mee begeleid door herderinnen Juna, Maily, Joke en Natasha. Daarmee wou de organisatie niet alleen de dieren centraal stellen, maar tegelijk een symbolische ode brengen aan de vele vrouwen die vandaag actief zijn in de landbouw, het herdersvak, het natuurbeheer en de zorg voor dieren.
Aan het Bezoekerscentrum Webbekoms Broek in Diest droeg Limburgs gedeputeerde voor Landbouw de herdersstaf symbolisch over aan Ann Schevenels, gedeputeerde van de provincie Vlaams-Brabant en bevoegd voor onder meer provinciedomeinen en recreatie. Met die symbolische overdracht verliet de Herderstocht Limburg en wordt de staf verder gedragen door Vlaams-Brabant, op weg naar de eindbestemming Brussel.
Volg de kudde live
Je kan de positie van de kudde volgen via het live-trackingsysteem www.herderstocht2026.be/live-volgen. Op de website vind je ook route-informatie, beelden en updates van onderweg.
De Herderstocht wordt georganiseerd met steun van partners, sponsors en sympathisanten en wordt ook mee gedragen via crowdfunding. Je kan de tocht steunen vanaf 10 euro; er zijn ook formules om een dag mee te wandelen met een herdersmaaltijd of om de tocht van heel dichtbij mee te beleven. Meer info vind je op www.herderstocht2026.be/doneren.
Op dinsdag 13 oktober rond 12 uur wordt de Herderstocht verwacht aan het eindpunt in het Ter Kamerenbos in Brussel. Herders uit verschillende landen zullen hier aansluiten.
