Hete en droge zomer weegt op landbouwconjunctuur
De aanhoudende hitte en droogte, met 3 hittegolven in juni, juli en augustus, leidden tot hogere sterftecijfers bij dieren en zorgden voor kwaliteitsproblemen bij gewassen, wat in verschillende sectoren resulteerde in lagere opbrengsten. Dat blijkt uit de halfjaarlijkse landbouwconjunctuurenquête, waaraan in september 2026 470 landbouwers uit het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) deelnamen.
Maar liefst 92% van de Vlaamse land- en tuinbouwers werd de voorbije 6 maanden geconfronteerd met minstens 1 belangrijke belemmering in de bedrijfsvoering. Vooral de weersomstandigheden wogen zwaar door: Volgens de cijfers van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij signaleert 78% van de landbouwbedrijven problemen door het extreme weer.
Lichte stijging, laag niveau
De conjunctuurindex geeft het gevoel van de landbouwers weer: hoe beschouwen ze de afgelopen periode en wat verwachten ze van de toekomstige periode? Het gemiddelde van die 2 vormt de conjunctuurindex. De index kan gaan van 0 (alle landbouwers zijn heel negatief) tot 200 (alle landbouwers zijn heel positief). Bij een waarde van 100 zijn er evenveel negatieve als positieve antwoorden.
De landbouwconjunctuur blijft op een relatief laag niveau, maar de index stijgt dit najaar licht, van 75 naar 79, dankzij een positievere inschatting van de economische situatie in de komende 6 maanden. Daarvan stijgt de index van 77 naar 84. De extreme weersomstandigheden en aanhoudende geopolitieke spanningen spelen de landbouw parten, maar er is ook goed nieuws: de prijsvorming is in verschillende sectoren gunstiger dan tijdens de vorige bevraging.
De verwachtingen over de prijsevolutie zijn opvallend positief. Meer dan de helft van de akkerbouwers (56%) verwacht een prijsstijging in de komende 6 maanden. Nog eens 27% rekent op stabiele prijzen, terwijl slechts 17% een prijsdaling verwacht.
Hopen op betere aardappelprijzen
Binnen de Vlaamse landbouwsectoren verbeterde het vertrouwen enkel in de akkerbouw en de melkveehouderij. De aardappelsector komt uit een bijzonder moeilijke periode. De recordoogsten van 2025 zorgden voor grote voorraden en een fors overaanbod op de vrije markt, waardoor de prijzen sterk terugvielen. Als reactie hierop werd het aardappelareaal in Vlaanderen in 2026 aanzienlijk verminderd. Deze areaalafname heeft geleid tot meer evenwicht tussen vraag en aanbod, waardoor telers opnieuw hopen op een herstel van de prijsvorming tijdens het komende bewaarseizoen.
Onzekere graanmarkt
Voor granen compenseren hogere marktprijzen gedeeltelijk de lagere opbrengsten door de droogte. De internationale graanprijzen (tarwe en maïs) kregen steun van lagere oogstverwachtingen en een toenemende marktonzekerheid. Ook in Europa zijn de tarweprijzen gestegen, mede door de ontwikkelingen in de Zwarte Zee-regio. Geopolitieke spanningen blijven daarbij de belangrijkste drijvende factor. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne verstoort de exportstromen vanuit de Zwarte Zee, terwijl spanningen in het Midden-Oosten de energie-, transport- en meststoffenmarkten beïnvloeden. Hierdoor reageren de graanmarkten sterk op elk nieuws over mogelijke verstoringen van de handel. Ondanks de nog relatief comfortabele wereldwijde voorraadpositie blijven de prijzen daardoor op een hoog niveau en blijft de sector marktgevoelig voor nieuwe schokken.
Tekenen van herstel voor suikerbieten
In de bietenteelt bleef de sector geconfronteerd met belangrijke marktontwikkelingen. Na een periode van lage suikerprijzen hebben verschillende Europese suikerproducenten, waaronder in België, het productievolume voor campagne 2026 verlaagd. Intussen zijn de internationale suikerprijzen sterk gestegen door zorgen over een krapper aanbod. Verwachtingen van lagere producties in India en Thailand, weersrisico's in Brazilië en de impact van El Niño ondersteunen de markt. De vooruitzichten zijn daardoor verschoven van een verwacht overschot naar een mogelijk wereldwijd suikertekort in seizoen 2026/27.
Hoewel de beoordeling in de melkveehouderij van de afgelopen 6 maanden relatief zwak blijft, zijn de verwachtingen voor de komende 6 maanden duidelijk positiever en stijgen ze van 63 naar 89. Dat wijst erop dat de Vlaamse melkveehouders ervan uitgaan dat de marktsituatie zich op korte termijn zal verbeteren. 42% van de melkveehouders verwacht dat de melkprijs de komende 6 maanden zal stijgen. Ongeveer 31% gaat uit van een stabiele prijs, terwijl 27% een prijsdaling verwacht.
Vleesveehouders zien herstel evenwicht
De conjunctuurindex voor de vleesveesector daalt van 98 naar 93. Ondanks deze terugval blijft vleesvee de best scorende landbouwsector binnen de conjunctuurenquête. De daling is vooral het gevolg van een minder positieve beoordeling van de voorbije 6 maanden. Die zakt van 107 naar 86, terwijl de verwachtingen voor de komende 6 maanden juist verbeteren van 89 naar 100. Dat wijst erop dat vleesveehouders minder tevreden zijn over de recente marktsituatie, maar tegelijk verwachten dat het marktevenwicht zich de komende maanden zal herstellen.
Dalende trend in de varkenshouderij
In de varkenshouderij blijft het vertrouwen onder druk staan door exportbeperkingen richting China en de uitbraak van Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen in Spanje. De conjunctuurindex voor de varkenshouderij daalt daardoor fors van 81 naar 66 en bereikt daarmee het laagste niveau van de afgelopen 3 jaar. Zowel voor de voorbije als voor de komende periode daalt de index. Voor de voorbije periode zakt de index van 67 naar 52, terwijl voor de komende periode een daling wordt verwacht van 95 naar 80. Dat wijst erop dat varkenshouders zich vooral zorgen maken over de marktevolutie en de rendabiliteit van hun bedrijf.
Betere prijzen openluchtgroenten
Binnen de tuinbouwsectoren zijn de vooruitzichten vooral verbeterd bij de openluchtgroenten en de sierteelt onder glas. Vlaams producenten van openluchtgroenten rekenen op een betere prijsvorming, omdat het areaal van verschillende gewassen afnam. Ook in de tomatenteelt veroorzaakte de hitte problemen bij de vruchtzetting, wat leidde tot kwaliteitsverlies. In de sierteelt onder glas blijven de afzetmogelijkheden en prijzen relatief gunstig, ondanks de impact van de droogte.
Financiële problemen nemen toe
Naast de weersgerelateerde problemen kampen landbouwers ook met belemmeringen door overheidsmaatregelen. Het aandeel ervan daalde licht naar 40%, maar het blijft de op 1 na meest vermelde uitdaging. Financiële problemen namen verder toe en werden gemeld door 26% van de ondervraagde landbouwbedrijven.
