Vleermuizen als bondgenoten tegen plaaginsecten
Vleermuizen zijn niet alleen bijzondere nachtdieren, maar ook efficiënte insecteneters. Kunnen ze landbouwers helpen bij de natuurlijke bestrijding van plaaginsecten?
Die vraag staat centraal in het Europese project TransAgroBat, waarin Inagro samen met Vlaamse, Waalse en Franse partners onderzoekt welke insecten voorkomen op landbouwbedrijven en welke rol vleermuizen daarin kunnen spelen. Op de biohoeve van Inagro werden verschillende vleermuisvriendelijke toepassingen geïnstalleerd die de site uitbouwen tot een praktijk- en demonstratielocatie.
Vleermuizen als natuurlijke plaagbestrijders
Vleermuizen eten grote hoeveelheden insecten. Verschillende soorten jagen onder meer op vliegen en motten die als plaaginsect voorkomen in landbouwgewassen of stallen. Toch is nog weinig bekend over de precieze rol die vleermuizen kunnen spelen op actieve landbouwbedrijven.
Samen met de projectpartners onderzoekt Inagro daarom welke insecten voorkomen in en rond landbouwbedrijven en welke daarvan deel uitmaken van het dieet van vleermuizen. DNA-onderzoek op vleermuisuitwerpselen moet daar meer duidelijkheid over brengen.
Daarnaast brengen onderzoekers met geluidsopnames de aanwezigheid en activiteit van vleermuizen in kaart. Zo gaan ze ook na welke kenmerken van het landschap vleermuizen aantrekken en hoe landbouwbedrijven hun aanwezigheid kunnen stimuleren.
''Met TransAgroBat willen we beter begrijpen welke rol vleermuizen kunnen spelen in landbouwsystemen. Door hun aanwezigheid en dieet te onderzoeken, krijgen we beter zicht op hun mogelijke rol in natuurlijke plaagbestrijding'', vertelt Dieter Depraetere, onderzoeksleider Agromilieu bij Inagro.
Vier praktische maatregelen
Een belangrijk onderdeel van het project is nagaan hoe landbouwers hun bestaande infrastructuur vleermuisvriendelijker kunnen maken. Op het Proefbedrijf Biologische Landbouw van Inagro worden daarom verschillende maatregelen getest en gedemonstreerd op en rond de bestaande loodsen. In de gevel van een bestaande loods komen inkruipopeningen die toegang geven tot beschutte spouwruimtes achter de houten gevelbekleding.
In de nok van de loods komt een zelfreinigende vleermuiskoloniekast die vleermuizen beschutting en warmte biedt. Dankzij de open onderzijde valt de mest automatisch uit de kast, waardoor weinig onderhoud nodig is. Bestaande wandstructuren krijgen een nieuwe functie als verblijfplaats.
Twee aangrenzende ruimtes worden gekoppeld tot een zogenaamde hotbox, waarin vleermuizen kunnen wisselen tussen warmere en koelere omstandigheden. Rond de loods wordt geëxperimenteerd met vleermuisvriendelijke verlichting met een aangepast lichtspectrum, zoals rood of donkeroranje licht.
De demonstratiemaatregelen op de biohoeve vormen een eerste praktijkvoorbeeld. Op het proefbedrijf combineert Inagro al langer landbouwproductie met maatregelen voor biodiversiteit. Met TransAgroBat bouwt Inagro verder op die aanpak en onderzoekt het welke toepassingen haalbaar zijn in een actieve landbouwomgeving.
Daarnaast voorziet het project ook kleinschalige vleermuisvriendelijke ingrepen op een tiental andere landbouwbedrijven. Zo bouwen de partners praktijkervaring op in verschillende bedrijfsomgevingen en onderzoeken ze welke maatregelen haalbaar en interessant zijn voor landbouwers.
"We willen landbouwers niet alleen inspireren, maar vooral praktijkervaring opbouwen rond maatregelen die ook effectief toepasbaar zijn op landbouwbedrijven. De vertaalslag naar de praktijk is essentieel. Door de maatregelen hier te testen en te demonstreren, kunnen we nagaan wat werkt en welke toepassingen ook voor andere landbouwbedrijven interessant zijn", zegt Dieter Depraetere.
Onderzoek met oog voor de praktijk
De maatregelen en onderzoeksresultaten worden de komende jaren opgevolgd en gedeeld via demonstratiemomenten, praktijkactiviteiten en kennisuitwisseling met landbouwers, beleidsmakers en terreinbeheerders.
“Als provincie vinden we het belangrijk dat onderzoek niet op zichzelf staat, maar leidt tot kennis waar landbouwers echt iets aan hebben. TransAgroBat is daar een mooi voorbeeld van. Landbouwers krijgen meer inzicht in de rol van vleermuizen bij natuurlijke plaagbestrijding en in de mogelijkheden om die rol op hun bedrijf te versterken”, stelt Bart Naeyaert, West-Vlaams gedeputeerde voor Land- en tuinbouw.
Ook landbouweducatie krijgt een plaats
Naast de biohoeve van Inagro worden binnen TransAgroBat ook maatregelen toegepast op landbouwbedrijf De Zaaier in Ruddervoorde. Daar ligt de focus op landbouweducatie. De aangelegde voorzieningen vormen er een aanleiding om bezoekers kennis te laten maken met vleermuizen, hun rol in het ecosysteem en de mogelijkheden om biodiversiteit te integreren in een landbouwbedrijf. Zo vullen beide locaties elkaar aan: Inagro focust op onderzoek en demonstratie, terwijl De Zaaier inzet op educatie en publiekswerking.
