Mag een landbouwer een kopie van de identiteitskaart eisen van een koper?
Een lezer meldt aan onze redactie dat hij bij een controle gevraagd werd naar de identiteitsgegevens van een particuliere koper van een schaap. De landbouwer in kwestie verkocht net voor het offerfeest een schaap aan een particulier en noteerde netjes de naam en adres van de koper. Bij de controle door de overheidsdiensten bleek deze koper evenwel een valse identiteit te hebben opgegeven. De schapenhouder vraagt zich af of hij bij een volgende verkoop een kopie van de identiteitskaart van de koper mag eisen.
Deze vraag raakt aan de regelgeving rond gegevensbescherming. Dat is een minder bekende wetgeving, die nochtans een grote impact heeft.
Ook landbouwer moet privacyregels volgen
Wie namen, adressen, telefoonnummers of e-mail-adressen van klanten noteert, verwerkt op die manier persoonsgegevens en moet de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) naleven. Dat geldt voor de particuliere koper, maar ook voor de contactpersoon bij een professionele handelsrelatie, zoals een veehandelaar of zuivelverwerker. Gegevens over een onderneming zelf vallen in principe buiten de AVG, maar zodra ze tot een natuurlijke persoon te herleiden zijn, zoals bij een eenmanszaak, gelden de regels weer wel.
De AVG verbiedt het gebruik van persoonsgegevens niet, maar limiteert het gebruik ervan. Meer specifiek is er telkens een geldige grondslag nodig om deze gegevens te mogen verzamelen, bijhouden, enzovoort. Mogelijke grondslagen zijn onder meer de uitvoering van een contract, de toestemming van de betrokkene en een wettelijke verplichting om de gegevens bij te houden. Daarnaast mag u nooit meer gegevens vragen dan nodig, en bewaart u ze niet langer dan nodig.
Geen algemene registratieplicht
Een algemene verplichting om de identiteit van elke koper-consument bij te houden, bestaat niet. Wie in de hoevewinkel aardappelen of eieren koopt, hoeft u niet te registreren. De Europese regels over de traceerbaarheid in de voedselketen vereisen enkel dat u kunt aantonen aan welke bedrijven u levert, niet aan welke consumenten. Levert u aan een handelaar, slachthuis, verwerker of winkel, dan moet u wel kunnen nagaan welke producten u in welke hoeveelheid, op welke datum en aan welke afnemer leverde. Bij gebrek aan een algemene registratieplicht, kan dit alvast geen reden zijn om een kopie van de identiteitskaart van een koper te vragen.
Vee en pluimvee: de bestemming moet gekend zijn
Voor gehouden dieren zoals runderen, varkens, schapen, geiten, pluimvee en konijnen zijn de regels strenger. Bij elke verplaatsing hoort een verplaatsingsdocument met onder meer het beslagnummer en de naam van de houder op de plaats van bestemming. Elke dier dat vertrekt, noteert u binnen de 7 dagen in uw beslagregister, en die documentatie bewaart u minstens 3 jaar.
Ook een particulier die enkele schapen of geiten in zijn weide houdt, moet als houder geregistreerd zijn en heeft een eigen beslagnummer. Alleen wie een dier kort houdt met het oog op een particuliere slachting en daarvoor een geldige slachtaangifte heeft, is van die registratie vrijgesteld. Vraag een koper die de dieren wil houden dus naar zijn beslagnummer: zonder dat nummer kunt u het verplaatsingsdocument niet correct invullen.
Koopt een niet-geregistreerde particulier een rund, schaap of geit voor een particuliere slachting, dan moet u zijn rijksregisternummer noteren en hem een papieren verplaatsingsdocument meegeven. U mag daarbij de voorlegging van de identiteitskaart vragen om het rijksregisternummer te noteren. Voor dat gebruik van het rijksregisternummer is geen bijzondere toelating nodig, omdat de regelgeving het zelf voorschrijft. In andere gevallen mag een onderneming dat nummer niet zomaar gebruiken.
Identiteitscontrole
De wet op de identiteitskaarten bepaalt dat de foto en het rijksregisternummer enkel gebruikt mogen worden als een wet dat toelaat. Een onderneming mag de kaart bovendien alleen lezen of de gegevens ervan registreren met de vrije toestemming van de houder of wanneer een wettelijke regel dat oplegt. Volgens de Gegevensbeschermingsautoriteit vereist een gewone verkoop bovendien doorgaans geen identificatie van de klant: een bakker hoeft niet te weten wie zijn brood koopt.
Bij de verkoop van vee moet u de bestemming wel correct registreren, maar die verplichting gaat niet zo ver dat u een volledige kopie mag bijhouden. Wel kunt u de koper vragen zijn identiteitskaart te tonen, om na te gaan of zijn gegevens overeenstemmen met wat hij opgeeft. Een eenvoudige visuele controle is volgens de toezichthouder de aangewezen weg wanneer die volstaat. U noteert dan enkel wat de regelgeving vraagt. Weigert een koper die gegevens, dan mag u de dieren niet laten vertrekken.
Wie op deze wijze handelt, staat sterk bij een controle: een correct ingevuld beslagregister en verplaatsingsdocument bewijzen dat u zorgvuldig handelde, ook als de koper u trachtte te misleiden. Wie daarentegen zonder wettelijke grond kopieën van identiteitskaarten bijhoudt, riskeert een boete van de Gegevensbeschermingsautoriteit of een schadevergoeding.
