Technologische vooruitgang zorgt voor verschuiving volgens economisch dossier van Fedagrim
In het kader van Agribex werd door beursorganisator Fedagrim hun ‘economisch dossier’ over de sector voorgesteld. De coördinator van de federatiewerking, Hans Verstreken, geeft aan dat dit bevestigt wat vele spelers in de sector al vermoedden: “De mechanisatie van de landbouw versnelt haar transformatie.”
“Hiermee is de landbouwmechanisatie niet langer alleen een kwestie van kracht of capaciteit. Ze gaat een fase van ingrijpende transformatie in, gedomineerd door innovatie, duurzaamheid en efficiëntie. Ingebouwde technologieën geven een nieuwe invulling aan het dagelijkse werk van landbouwers en zorgen voor een herschikking van de concurrentie op de markt”, aldus Hans Verstreken.
Solide sector ondanks druk op werkgelegenheid
Uit de economische analyse blijkt een gestage groei van de werkgelegenheid bij de tuinbouw- en landbouwdealers, ondanks een aanhoudend tekort aan technische profielen. Op een jaar tijd werden er zo’n 800 vacatures aangemeld via VDAB en Forem in deze sector in ons land (500 in Vlaanderen, 300 in Wallonië). Deze staan nu allemaal niet meer open. Hans Verstreken geeft aan dat er voor 5 arbeidsplaatsen maar 1 werkzoekende is. “Het tekort aan geschoolde arbeidskrachten blijft een van de belangrijkste ‘remmen’ voor de sector.”
De landbouwmachinesector telde in 2024 zo’n 2.116 werknemers, dat is 5,3% meer dan in 2021. Dat bevestigt een positieve dynamiek. Ook de financiële soliditeit van de sector wordt sterker, geeft Hans Verstreken aan. “De tuinbouwdealers laten een duidelijk stijgende liquiditeitsratio zien, van 4,85 naar 8,15, wat wijst op een gezonde financiële structuur.”
Waar kan, maakt hij een onderscheid tussen landbouw- en tuinbouwdealers, omdat er ondanks vele gelijkenissen ook aanzienlijke verschilpunten zijn. Zo zouden tuinmachinedealers eind vorig jaar voorzichtig ingekocht hebben, omwille van de diverse onrust in de wereld. Dan wordt vooral naar de diverse oorlogen in de wereld verwezen en naar het beleid van de Amerikaans president Trump.
Landbouwmachinedealers zagen hun schuldgraad beperkter dalen ten opzichte van de tuinbouwdealers, maar verkochten dan weer uitzonderlijk meer tractoren in 2024.
Gemengd beeld
Uit het economisch dossier of ook ‘mecharapport’ genaamd, dat Hans Verstreken uitwerkte, blijkt dat de markttrends een gemengd beeld laten zien. Het segment van tractoren met meer dan 50 pk, de ‘sterkere’ tractoren dus, doet het duidelijk goed, met 2.158 registraties van nieuwe verkopen in 2024. Dat zijn 300 stuks meer dan in 2023 en is een resultaat dat boven het vijfjarige gemiddelde van 2.058 eenheden ligt.
Verstreken bemerkt wel fijntjes dat in de laatste maand van het jaar de verkoopcijfers nog bokkensprongen kunnen maken, zeker voor wat de inschrijvingen van nieuwe tractoren betreft.
Andere machinefamilies blijven achter: hooischudders en grasharken gaan er sterk op achteruit, terwijl maaidorsers hun daling voortzetten met slechts 35 verkochte eenheden in 2024. Ook zaaimachines laten een daling zien, met 112 verkochte eenheden. De verkoop van hooibouwmachines kende een boost in 2021 en 2022, daar is het nu merkelijk rustig geworden, ziet Verstreken. Ook de bijna ‘zotte’ verkoop van machines voor de aardappelteelt is volgens hem gestabiliseerd.
Sommige segmenten houden beter stand, bemerkt Verstreken. “De verkoop van ultracompacte verreikers blijft stabiel, met 37 eenheden in 2024. De verkoop van cultivators met vaste tanden van meer dan 3 m breed blijft stijgen en bereikt 99 eenheden. De verkoop van machines voor mechanische onkruidbestrijding blijft tot 2023 dynamisch.”
Hij ziet ook dat de verkoop van machines voor ondiepe grondbewerking de wind in de zeilen heeft, terwijl de verkoop van ploegen net daalt.
De markt voor sproeiers, die over het algemeen stabiel is, verschuift duidelijk naar grotere, nauwkeurigere en meer geautomatiseerde apparatuur, wat een teken is van een technologische transitie die al in volle gang is. Via de verplichte controle op de spuitapparatuur hebben ze een goed zicht op de leeftijd van de sproeiers in ons land. Die blijkt ‘gemiddeld’ zo’n 15 jaar te zijn. “Maar ja, neem eentje van 1 jaar oud en eentje van 29 jaar oud en je hebt een gemiddelde van 15 jaar...”, stelt Verstreken. Hij ziet daarnaast een bloeiende verkoop op de tweedehandsmarkt van spuitmachines.
Document ter bewustwording
Tijdens zijn presentatie haalde Hans Verstreken ook het thema van de snelle en trage tractoren aan. In ons land worden landbouwtractoren immers onderverdeeld in verschillende types, waaronder de zogeheten Tb-tractoren, oftewel ‘snelle’ tractoren. Deze halen hogere rijsnelheden dan de klassieke ‘trage’ tractoren of ‘Ta-tractoren’. “Maar dat brengt ook extra regels en verplichtingen met zich mee”, duidt Verstreken.
“Er is te weinig bewustzijn omtrent de specifieke regels voor de snellere tractoren. Zeker bij het gebruik in een landbouwcontext moet er raadzaam omgesprongen worden met het gebruik van een snelle tractor, daarom heeft Fedagrim een document ter bewustwording rond dit thema opgesteld.”
Een van de pijnpunten waar hij op wijst, is dat een snelle tractor geen trage kar of machine mag trekken, ook al rijdt de tractor niet snel. “De wetgever is onverbiddelijk en aanvaardt dit niet.”
Andere verschilpunten tussen snelle en trage tractoren uiten zich op het vlak van de technische keuring, tachograaf... rijbewijs. Al loopt er momenteel over het rijbewijs nog een discussie tussen de betrokken overheidsdienst en de politie omtrent de interpretatie van de wetgeving.
Het document ter bewustwording kan geconsulteerd worden via: www.fedagrim.be.
Gericht op toekomst
Tot slot van zijn betoog geeft Hans Verstreken aan dat “de complexe regelgeving, in combinatie met de vereisten om de uitstoot te verminderen, het dagelijkse leven van bedrijven bemoeilijkt. De sector blijft echter sterk gemobiliseerd.
Zowel op Belgisch als op Europees niveau evolueert de mechanisatie in de landbouw snel. Precisietechnologieën, robotica, automatisering en datavalorisatie zijn nu al bepalende factoren voor de landbouwbedrijven van morgen. Om het potentieel van deze transitie ten volle te benutten, benadrukken de actoren het belang van een duidelijk beleidskader en van meer steun voor familiebedrijven.”
Agribex 2025 schetste zo het beeld van een sector in verandering: strategisch, dynamisch en al verankerd in zijn toekomst.
