Nieuwe studie: 1 op 4 Vlaamse jobs blijft afhankelijk van waterzekerheid
De nieuwste studie naar het economische belang van water in Vlaanderen bevestigt dat water ook in 2026 een kwetsbare en structurele voorwaarde blijft voor de Vlaamse economie.
Vlaanderen behoort tot de meest waterschaarse regio’s van Europa. Zes droge zomers en 2 ernstige overstromingen staan op de teller in de laatste 8 jaar. Tel daarbij de hardnekkige problemen met waterkwaliteit, en de waterzekerheid staat op losse schroeven.
Een interactieve tool van VITO kennispunt water biedt recente cijfers om de waterweerbaarheid in te schatten per sector. “Het is een vertrekpunt om een gesprek over duurzaam watergebruik bij Vlaamse bedrijven aan te knopen”, licht Dirk Halet, strategisch coördinator bij VITO Kennispunt Water. toe.
De 15 sectoren met het hoogste waterverbruik zorgen voor een kwart van alle jobs. Die sectoren creëren meer dan 70 miljard bruto toegevoegde waarde. “De nieuwe cijfers maken duidelijk dat waterzekerheid bepalend is voor het industriële weefsel en voor Vlaanderen als investeringslocatie,” zegt Halet. Tegelijk stijgt de waterkost sneller dan inflatie en blijft koelwater een kritische component binnen industriële processen. “Innovatie wordt de sleutel om waterzekerheid en economische veerkracht samen te versterken”, duidt hij.
Waterzekerheid is een voorwaarde voor economische zekerheid
De nieuwe inzichten bevestigen dat Vlaanderen zich op een kantelmoment bevindt. Dat erkent ook de Vlaamse regering, die met de Blue Deal verder maatregelen voor een waterweerbaar Vlaanderen doorvoert.
“Water is het nieuwe goud, dat bewijst deze studie ook. We worden steeds meer geconfronteerd met lange periodes van droogte, of periodes van overvloedige regenval. We moeten ons daar als Vlaanderen op aanpassen. Net daarom is de vernieuwde Blue Deal één van de speerpunten in het omgevingsbeleid van de komende jaren. We zetten in op projecten die op het terrein het verschil maken en zorgen ervoor dat we het water langer kunnen vastleggen. Ook nemen we effectieve maatregelen om onze waterkwaliteit in Vlaanderen verder te verbeteren. Zo bieden we vanuit het beleid antwoorden op de uitdagingen van morgen”, aldus Jo Brouns,Vlaams minister voor Omgeving en Landbouw.
Proceswatergebruik stijgt
Het totale watergebruik (incl. koelwater) daalt met 22% sinds 2009, vooral door een sterke vermindering van het koelwatergebruik. Maar proceswatergebruik (water dat nodig is in productieprocessen en voor landbouw) stijgt met 11% (vergelijking periode 2009-2011 t.o.v. periode 2020-2022). Het watergebruik in de industrie blijft nagenoeg stabiel en daalt licht met 1%; in de landbouw is er daarentegen een duidelijke stijging van 25%. Daarnaast zien we dat het gebruik van drink- en grondwater afneemt, en zetten bedrijven meer in op alternatieve waterbronnen, zoals regenwater en gezuiverd afvalwater.
“De omschakeling is absoluut positief, maar onvoldoende om de structurele kwetsbaarheid weg te nemen,” aldus Halet. “We hebben innovatie en middelen nodig om circulaire waterstromen, datagedreven sturing en efficiënte processen versneld op te schalen.”
De belangrijkste verbruikers van grondwater zijn de landbouw, de voedingssector en de drankenindustrie goed voor 68% van het totale grondwaterverbruik. De belangrijkste verbruikers van drinkwater zijn de chemiesector, de sector van cokes en raffinaderijproducten, en de voedingsindustrie. Zij zijn samen goed voor 42% van het drinkwaterverbruik binnen de Vlaamse economie.
De drinkwatersector is expliciet niet opgenomen in de analyse van het economisch belang. Aangezien waterbedrijven water (grondwater, oppervlaktewater) onttrekken om drinkwater te produceren dat vervolgens door andere sectoren wordt gebruikt, zouden gebruikscijfers van de drinkwatersector leiden tot dubbeltellingen in het watergebruik.
Prijsprikkels zijn nuttig
Hoewel prijssturing een rol kan spelen om verspilling te ontmoedigen, is volgens VITO Kennispunt Water vooral innovatie bepalend voor succesvolle transities. “Een tariefbeleid kan richting geven,” besluit Halet, “maar het bouwt geen robuust watersysteem. Daarom moeten we op meerdere vlakken tegelijk innoveren: op vlak van technologie en capaciteit, maar ook de businessmodellen en regelgeving moeten mee. De nieuwe cijfers tonen aan hoe dringend Vlaanderen die hefbomen moet versterken.”
Innovatie is dan ook een van de 7 strategische hefbomen van de Vlaamse Blue Deal, naast natuurlijk herstel en natuurgebaseerde oplossingen, water als leidend principe in ruimtelijke processen en een hoger waterbewustzijn.
VITO
