West-Vlaams drinkwater vooral vervuild door industriële lozing
Vooral industriële lozingen liggen aan de basis van de verhoogde concentratie 1,2,4-triazool, een afbraakproduct van schimmelbestrijdingsmiddelen, in het West-Vlaamse drinkwater. Daarnaast komt de vervuiling ook van de landbouw en andere bronnen, maar in mindere mate. Dat zegt onderzoeksinstelling Vito.
Sinds begin 2024 worden in 4 West-Vlaamse waterproductiecentra van De Watergroep verhoogde concentraties van 1,2,4-triazool gemeten in drinkwater, met regelmatige overschrijdingen van de drinkwaternorm van 0,1 microgram/liter.
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) stond daarom voor 2 jaar een afwijking op de norm toe tot 1 microgram/liter. Dat levert geen risico op voor de volksgezondheid, zegt de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). De gezondheidskundige advieswaarde is immers 138 microgram/liter.
Uitgebreid onderzoek
In een uitgebreid onderzoek met verschillende metingen heeft Vito nu de bronnen van de verontreiniging in kaart gebracht. Vooral de hoge waarden in het waterproductiecentrum De Blankaart in Diksmuide springen in het oog. In de andere betrokken productiecentra, Dikkebus, Zillebeke en De Gavers, is de problematiek minder sterk. Daar flirt men met de Europese norm van 0,1 microgram/liter. In De Gavers waren er vorig jaar zelfs geen overschrijdingen meer.
In De Blankaart zijn er wel uitschieters, met in de zomer van vorig jaar concentraties tot 0,7 microgram per liter, dus 7 keer de norm. Het onderzoek wijst uit dat de verontreiniging vooral van de Ieperlee kwam, het kanaal dat Ieper met de IJzer verbindt. Daar stelden de onderzoekers concentraties vast tot 9 microgram/liter 1,2,4-triazool.
Lozingen van voedselverwerkende industrieën en rioolzuiveringsinstallaties blijken een dominante bijdrage te leveren aan de vervuiling, meer dan de landbouw. Bij een van de onderzochte voedselverwerkende bedrijven werd in juni een concentratie van 32 microgram/liter vastgesteld. Het rapport noemt de bedrijven niet bij naam.
Plantaardige eiwitten uit soja
Minister Brouns wees eerder naar een specifiek bedrijf in Ieper, dat later IFF België bleek te zijn. Die onderneming ligt aan de Ieperlee en maakt plantaardige eiwitten uit soja. Tijdens een persbriefing over het Vito-rapport bevestigde de Vlaamse Milieumaatschappij dat het bedrijf verantwoordelijk is voor een van de belangrijkste lozingspunten.
“De hoeveelheid die geloosd wordt en de locatie van de lozing maken dat het zeker de belangrijkste bron is om na te gaan wat eraan kan worden gedaan. Maar dat geldt ook voor andere bedrijven”, klinkt het. Het bedrijf onderzoekt mogelijke investeringen om de lozingen te verminderen en werkt volgens de VMM goed mee.
De landbouw speelt ook een rol maar die is beperkter, blijkt uit het rapport. Voor de productiecentra Dikkebus en Zillebeke, waar de concentraties licht boven de norm gaan in de zomer, wijst het Vito-rapport op landbouwactiviteiten als belangrijkste bron van verontreiniging. De triazolen zitten in beschermingsmiddelen voor verschillende gewassen.
Farmaceutische middelen
Triazolen duiken tot slot ook op in farmaceutische middelen. Die leveren een beperkte bijdrage aan de West-Vlaamse verontreiniging. Een staal afvalwater van het Ieperse ziekenhuis Jan Yperman leverde een waarde van 0,2 microgram per liter op.
De Vlaamse regering werkt momenteel aan een 'Strategisch drinkwaterplan' rond de veiligheid van water. Vorige maand rommelde het in de coalitie rond de kwestie: N-VA en Vooruit wilden dat Brouns het plan voor het einde van het jaar presenteerde. De minister kondigde aan dat het in januari klaar zal zijn.
In een reactie zegt landbouworganisatie Boerenbond het positief te vinden dat er naar de bronnen van triazolen werd gezocht. “De resultaten tonen duidelijk aan dat er niet altijd en alleen naar landbouw mag gekeken worden als het op waterkwaliteit aankomt.” Volgens Boerenbond heeft de landbouw al heel wat stappen gezet om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen naar beneden te halen.
