Ontwerp drinkwaterplan opent mogelijkheid voor langduriger versoepeling drinkwaternorm
Het langverwachte ontwerp van drinkwaterplan van Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns maakt het mogelijk om de norm voor probleemstoffen voor langere tijd te versoepelen, als blijkt dat een stof via meerdere routes in het milieu terechtkomt. Momenteel geldt al een soepelere norm voor de vervuiling met triazolen in West-Vlaanderen. Brouns wil niet vooruitlopen op de inhoud van het plan, maar benadrukt dat er geen compromis zal worden gemaakt op het vlak van gezondheid.
Sinds begin 2024 worden in 4 West-Vlaamse waterproductiecentra van De Watergroep verhoogde concentraties van 1,2,4-triazolen gemeten in het drinkwater, met regelmatige overschrijdingen van de drinkwaternorm van 0,1 microgram/l. Triazolen zijn een afbraakproduct van schimmelbestrijdingsmiddelen die onder meer worden gebruikt in de landbouw.
Onderzoeksinstelling VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) bracht eerder dit jaar de bronnen van de verontreiniging in kaart. Vooral de hoge waarden in het waterproductiecentrum De Blankaart in Diksmuide sprongen in het oog. Industriële lozingen lagen in grote mate aan de basis van de verhoogde concentratie van de triazolen, tot 0,7 µg/l (microgram per liter). Dat is 7 keer hoger dan de Europese drinkwaternorm van 0,1 µg/l.
Om een mogelijk drinkwatertekort te vermijden, stond minister Brouns voor De Watergroep voor 2 jaar een afwijking op de norm toe, tot 1 µg/l. Dat levert volgens de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) geen risico op voor de volksgezondheid.
Kwaliteitsluik in drinkwaterplan
Onder meer oppostiepartij Groen en meerderheidspartij Vooruit drongen aan op een intensievere aanpak van de vervuiling. In zijn antwoorden in het parlement verwees Brouns meermaals naar zijn toekomstige drinkwaterplan.
Daarvan is nu een ontwerp gemaakt. In het luik ‘Kwaliteit’ lezen we: “Als de norm van 0,1 µg/l technisch niet haalbaar blijkt gezien de verschillende routes naar het milieu, kan de norm worden herzien, met steeds de gezondheidskundige advieswaarde als absoluut eindpunt. In eerste instantie wordt een veiligheidsmarge van 10 toegepast.”
Een aangepaste norm mag echter nooit hoger liggen dan de gezondheidskundige advieswaarde. “Deze aanpak gaat steeds gepaard met het Alara-principe, waarbij de inspanningen gericht blijven op de aanpak van de bronnen en het zo laag mogelijk houden van de emissies naar het milieu. Opzet is steeds een verbetering te realiseren”, staat in het plan. Alara staat voor As Low As Reasonably Achievable.
Groen, Vooruit en N-VA zijn kritisch
Groen reageert erg kritisch op het ontwerp. “Dit staat haaks op het regeerakkoord dat een verbod beloofde voor moeilijk verwijderbare stoffen”, zegt Vlaams fractieleider Mieke Schauvliege. “In plaats van de vervuiler aan te pakken, wil de minister de norm gewoon 10 keer hoger kunnen leggen, alsof het probleem dan plots verdwenen is. Steeds meer zien we hoe schadelijk stoffen als PFAS zijn, maar toch versoepelen ze de gezondheidsnormen. Dat is de wereld op zijn kop.”
Vooruit noemt het ontwerp onvoldoende. “In het regeerakkoord staat dat er een verbod moet komen op moeilijk verwijderbare stoffen. Dat verbod zit niet in het werkplan van Brouns”, zegt parlementslid Simon Bekaert. “En voor triazolen, die ook een moeilijk te filteren stof zijn, stelt hij in het werkplan voor om de norm permanent te verhogen. Je lost een vervuiling niet op door simpelweg de normen te verhogen.”
Volgens Bekaert opent cd&v de doos van Pandora als de partij wil inbreken op het regeerakkoord. “Je kan niet aan cherrypicking doen en alleen maar die dingen uit het regeerakkoord uitvoeren die je zelf zinnen.”
Ook N-VA reageert scherp. “Geen nieuwe Joke Schauvliege. Dat was de afspraak”, schrijft parlementslid Andy Pieters op X. “Ook het drinkwaterplan moet ver boven die lat uitkomen.”
Brouns: plan beschermt tegen vervuiling
Minister Brouns benadrukt in een reactie dat het plan ons beter zal beschermen tegen vervuiling. “De Vlaamse regering werkt voor het eerst aan een sterk plan om de bronnen waaruit we ons drinkwater maken, beter te beschermen. Dat zal een primeur zijn voor Vlaanderen”, zegt hij. “Ik ga niet vooruitlopen op de inhoud van dat plan, daarvoor lopen de gesprekken nog binnen de schoot van de regering. Wat ik wel al heel duidelijk wil meegeven: er zal in dit plan geen enkel compromis worden gemaakt op het vlak van gezondheid. Ons drinkwater is vandaag absoluut veilig en dat zal in de toekomst ook zo zijn, daar moet niemand zich ongerust over maken. Met dit plan zal ons drinkwater net beter beschermd worden tegen vervuilende stoffen.”
Gezinsbond: starten bij kindnorm
Ook de Gezinsbond zet intussen de zaken op scherp. “Dat de norm tijdelijk verhoogd wordt om intussen naar een oplossing te zoeken, dat begrijpen we”, zegt voorzitter Ivo Mechels. “Maar dat die tijdelijke norm dan plots de nieuwe zou worden, dat kan niet. Het drinkwater moet veilig zijn voor iedereen. Het moet vertrekken van de kindnorm: wat veilig is voor kinderen, is veilig voor iedereen. Toch zijn veel veiligheidsmarges, die niet eens gerespecteerd worden, gebaseerd op wat een volwassene kan verdragen. Die normen gaan vaak uit van testen die een maximale dosis per kg lichaamsgewicht bepalen. Maar je kan dat voor kinderen niet gewoon omrekenen volgens gewicht. Kinderen zijn vaak gevoeliger voor veel stoffen, hun maximale dosis is dus nog lager.”
Kabinet-Brouns sust
Volgens het kabinet-Brouns werd ook dat onderzocht. Zo vermeldt het advies van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid een gezondheidskundige toetswaarde van 138 µg/l voor een volwassene met een gewicht van 60 kg. Omgerekend naar een kind van 10 kg gaat het om 46 µg/l, naar een baby van 5 kg om 30 µg/l. “Daar blijven we dus in de toegestane afwijking ruim onder”, klinkt het bij het kabinet-Brouns.
