Europese Commissie laat Mercosur vrijhandelsakkoord voorlopig in werking treden
De Europese Commissie heeft besloten om het vrijhandelsakkoord met het Latijns-Amerikaanse handelsblok Mercosur voorlopig in werking te laten treden. Dat heeft voorzitter Ursula von der Leyen aangekondigd.
De aankondiging komt er nadat Uruguay en Argentinië donderdag 26 februari als eerste landen van Mercosur de ratificatie van het veelbesproken vrijhandelsakkoord hebben voltooid. "Ik heb het eerder al gezegd: als zij klaar zijn, zullen wij klaar zijn", verklaarde Von der Leyen in een kort persstatement.
Voorlopige inwerkingtreding
Met de voorlopige inwerkingtreding wil de Commissie profiteren van het strategische voordeel dat het vrijhandelsakkoord als eerste speler biedt. "Onze bedrijven, onze werknemers en onze burgers zullen hiervan de vruchten plukken, en dat zou zo snel mogelijk moeten gebeuren", betoogde de voorzitter.
Von der Leyen beklemtoonde ook het geostrategische belang van een van de meest ingrijpende handelsovereenkomsten van de eerste helft van deze eeuw. Tegen de achtergrond van het protectionistische en onvoorspelbare handelsbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump en de concurrentie uit China staat het verdrag voor de Duitse symbool voor een politiek van openheid, partnerschap en op regels gebaseerde vrijhandel.
De Commissie gaat nu namens de Europese Unie formele kennisgevingen uitwisselen met de Mercosur-landen die de ratificatie hebben voltooid. Twee maanden later treedt het akkoord met die betrokken landen dan voorlopig in werking. In Brazilië hebben de volksvertegenwoordigers intussen ook hun fiat al gegeven en is het nog wachten op de senatoren. In Paraguay ten slotte gaat het ratificatieproces van start bij de heropening van het parlement in maart.
Politiek delicate beslissing
Von der Leyen beklemtoonde dat ze de voorbije week uitgebreid overleg heeft gepleegd met de lidstaten en leden van het Europees Parlement. De Commissie heeft het recht om het verdrag al voorlopig in werking te laten treden, maar de beslissing blijft politiek zeer delicaat. Het Europees Parlement heeft immers nog geen groen licht gegeven. Het ratificatieproces is opgeschort nadat het halfrond op 21 januari had besloten om het verdrag te toetsen bij het Hof van Justitie.
Het vrijhandelsakkoord verdeelt het Europees Parlement. Kathleen Van Brempt (Vooruit) begroette alvast de aankondiging van Von der Leyen. "Europa heeft er alle belang bij om zich vandaag te presenteren als een betrouwbare en loyale partner op het geopolitieke toneel", meent Van Brempt. Zij beklemtoonde wel dat er intussen gebouwd moet worden aan een breed democratisch draagvlak.
Ook onder de lidstaten was er verdeeldheid over de deal met Mercosur, maar uiteindelijk bleek begin januari 2026 een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten het verdrag te steunen en hun fiat te geven voor een voorlopige inwerkingtreding. Duitsland en Spanje waren grote voorstanders van een snelle toepassing van het akkoord. Frankrijk verzette zich hardnekkig, maar kon geen blokkeringsminderheid op de been houden. België moest zich onthouden.
Het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Mercosur, ondertekend op 17 januari, creëert een van de grootste vrijhandelszones ter wereld, goed voor 30% van het mondiale bruto binnenlands product en meer dan 700 miljoen consumenten. Het moet de Europese bedrijven in staat stellen meer auto's, machines, wijn en gedistilleerde dranken te exporteren en tegelijkertijd de invoer van Zuid-Amerikaans rundvlees, gevogelte, suiker, rijst, honing en soja in Europa vergemakkelijken.
Oneerlijke concurrentie
Ondanks de voorziene vrijwaringsmaatregelen lokt het perspectief op meer Latijns-Amerikaanse import veel onrust uit bij landbouwers. Die vrezen voor oneerlijke concurrentie van goedkopere producten die niet noodzakelijkerwijs voldoen aan de Europese normen. De Boerenbond is daarom niet te spreken over de inwerkingtreding. "De Commissie gaat hiermee duidelijk voorbij aan de bezorgdheden én de stem van het Europees Parlement", reageert voorzitter Lode Ceyssens.
Om het concurrentievermogen van de sector overeind te houden, dringt de Boerenbond aan op deblokkerend Europees beleid, onder meer op het vlak van vergunningen. "Nu niets doen voor de eigen landbouwers terwijl de deur wordt opengezet voor goedkopere en minder kwalitatieve buitenlandse producten zou de schaamte ver voorbij zijn."
Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) reageerde dan weer tevreden. Volgens de werkgeversorganisatie krijgen Belgische bedrijven uitzicht op een grotere en economisch belangrijke afzetmarkt. Het akkoord is geen bedreiging, maar een opportuniteit, meent gedelegeerd bestuurder Pieter Timmermans. "Het opent een markt van ruim 700 miljoen consumenten, versterkt onze waardeketens en geeft betere toegang tot kritieke grondstoffen. Het creëert ook nieuwe mogelijkheden in openbare aanbestedingen."
Onaangename verrassing
Macron sprak van een onaangename verrassing en een unilaterale beslissing van de Europese Commissie, nog voordat het Europees Parlement zich over de kwestie had kunnen buigen.
Vanuit Berlijn valt een heel ander geluid te horen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul roemt het historische akkoord. "Het uur van Europa heeft geslagen, de bedrijven en burgers van de beide continenten zullen eindelijk kunnen genieten van meer voorspoed en meer groei", luidt het.
