Jaarvergadering BCZ: "Melkveehouders, produceer minder melk"
Tijdens hun jaarvergadering op 12 juni blikte de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) terug op een uitdagend jaar voor de sector. BCZ spreekt van een ‘herculesopdracht’ voor zuivelverwerkers om een onverwachte vloedgolf van melk op te halen, te verwerken en zo goed mogelijk te valoriseren.
De actualiteit in de zuivelsector werd overschaduwd door de snel kelderende melkprijs in de tweede helft van het jaar. BCZ vertelde tijdens hun jaarvergadering op 12 juni hoe zuivelverwerkers verrast werden door onverwacht hoge melkvolumes. Zij hadden zich voorbereid op een verwachte daling van de melkaanvoer. Die trend is al langer bezig is door toenemende milieurestricties, uitdagingen inzake bedrijfsopvolging en zorgen over de bestaanszekerheid van melkveebedrijven.
Maar met 22 miljoen l meer dan het jaar voordien tikte de melkproductie in 2025 aan tot 4,38 miljard l melk. Vooral in de tweede jaarhelft steeg de aanvoer fors, met in december zelfs 12% meer melk dan een jaar eerder.
“Kunnen jullie inbeelden dat zuivelverwerkers opeens 12% meer volume moeten ophalen, verwerken en valoriseren? Dat is uiteraard niet evident”, betoogde Lien Callewaert, directeur van BCZ.
Vloedgolf van melk
Deze vloedgolf van melk kwam er door een combinatie van omstandigheden: hoge melkprijzen voor melkveehouders, een verschuiving van de kalvingscyclus door de blauwtonguitbraak naar het einde van het jaar en relatief goedkoop voeder van ‘uitzonderlijke’ kwaliteit door gunstige weersomstandigheden.
De melkproductie steeg niet alleen in België, maar in heel Europa en zelfs wereldwijd waren de melkvolumes hoog. “Vraag en aanbod waren helemaal niet meer in evenwicht, waardoor de prijzen die zuivelverwerkers kregen voor hun producten een duik hadden genomen”, zei Callewaert. “Een tijd lang probeerden zuivelverwerkers dat tekort niet door te rekenen aan melkveehouders, maar door de lage marges in de sector waren ze op een bepaald moment wel genoodzaakt.”
Snel de productiecapaciteit opschalen was geen optie. “De meeste fabrieken zijn vandaag helemaal vol, er is nauwelijks nog capaciteit”, aldus Peter Grugeon, de nieuwe voorzitter van BCZ. De melk die niet verwerkt raakte, moest daarom vaak tegen verlies verkocht worden op de spotmarkt. Dat woog natuurlijk op de resultaten van de zuivelverwerkers.
Fragiel evenwicht
Ondertussen is de bodem bereikt en stabiliseerde de melkprijs. BCZ ziet hoopvolle signalen dat die terug aantrekt. “Maar het blijft een fragiel evenwicht”, temperde Callewaert de verwachtingen.
Of de melkprijs de komende maanden terug beter wordt, is deels ook de verantwoordelijkheid van melkveehouders, aldus Sébastien Buytaert, tot voor kort voorzitter en nu ondervoorzitter van BCZ. “Het melkvolume blijft zeer hoog.” De boodschap van BCZ aan melkveehouders is dan ook om toch iets minder melk te produceren om de melkprijs te doen stijgen.
Sowieso stelt BCZ haar verwachting dat de hoeveelheid melk op de lange termijn gaat dalen niet bij. “Dat maakt een antwoord formuleren op onverwachte pieken er echter niet makkelijker op voor zuivelverwerkers”, besloot Grugeon.
Competitiviteit in gedrang
Voor het tweede jaar op rij daalden de investeringen in de zuivelsector, om te landen op 167 miljoen euro in 2025. Ook de tewerkstelling daalde het afgelopen jaar verder met 3,4%. Tekenen aan de wand voor BCZ dat de competitiviteit van de zuivelsector onder druk staat door een combinatie van stijgende kosten (de Belgische loonlastenhandicap en hoge energieprijzen), internationale concurrentie, een moeilijke geopolitieke situatie (de tarievenoorlog van Trump, het antisubsidieonderzoek van China en de blokkering van de straat van Hormuz) en hoge regeldruk.
Verdere fusies en overnames als reactie op deze druk zijn onvermijdelijk, zegt Buytaert. “Maar het zal aan elk zuivelbedrijf zijn om te kijken hoe ze die uitdagingen aangaan. Ik heb het definitieve ant-woord ook niet”, aldus Callewaert.
Een andere piste is nog meer inzetten op producten met toegevoegde waarde, zoals producten met hoogwaardige eiwitten, mee surfend op (internet)trends. “De kunst van zuivelverwerking is alle fantastische ingrediënten van melk in een puzzel leggen, om ze zo goed mogelijk te verwaarden”, zei Grugeon. Maar het is een complexe puzzel, waarbij het moeilijk is om snel over te schakelen van product voor zuivelverwerkers.
Ministers aanwezig
Tijdens de jaarvergadering maakte BCZ duidelijk dat het tij snel gekeerd moet worden voor de voorspoed van zowel de zuivelindustrie als de melkveehouderij. “Een sterke en rendabele verwerkingsschakel is essentieel om de lokale verankering van de zuivelketen te behouden. Melkveehouders en zuivelverwerkers zijn met elkaar verbonden in een keten, een die maar zo sterk is als zijn zwakste schakel. Alleen wanneer de verwerkende industrie voldoende competitief en rendabel kan opereren, kan ook de volledige zuivelketen duurzaam en toekomstgericht zijn”, waarschuwde Callewaert.
Daarom verwacht BCZ een sterk industriebeleid en voldoende aandacht voor de zuivelindustrie van de ministers van landbouw. Jo Brouns (cd&v) en Anne-Catherine Dalcq (MR) waren op uitnodiging van de federatie aanwezig op de jaarvergadering. Daar hoorden ze de grieven van de Belgische zuivelindustrie aan omtrent de zwerfafvalregeling die de zuivelindustrie geld kost, en de ‘onaanvaardbare’ Nutriscore. De ministers beloofden om de bezwaren mee te nemen.
De belangrijkste troef voor een competitieve zuivelsector is echter het juiste klimaat om te investeren. “Dat betekent voorspelbaarheid en rechtszekerheid. Niemand wil en kan investeren als de toekomst niet duidelijk is. Daar staan melkveehouders en de zuivelindustrie op één lijn”, aldus Grugeon.
Ondanks alle uitdagingen gelooft BCZ nog in een sterke toekomst voor zuivel. Voedseladviezen houden bijvoorbeeld steeds meer rekening met de gezondheidswaarde van zuivel en de jeugd omarmt zuivel terug. Om dat statement kracht bij te zetten toonde BCZ aan de verzamelde Belgische zuivelsector een filmpje van een influencer die haar eigen kaas maakte.
