Boeren van het Turnhouts Vennengebied zeggen het vertrouwen op in hun intendant
Een infomoment over de stand van zaken in het Turnhouts Vennengebied legt bloot hoe diep de kloof is tussen landbouwers uit de ruime regio en hun intendant. “Je luistert niet naar ons!”
De intendant van het Turnhouts Vennengebied, Frank Smeets, gaf op 16 juni toelichting over de stand van zaken in het maatwerkgebied in het gemeenschapscentrum Ravels. Vooraf sprak de burgemeester van de Kempense gemeente zijn hoop uit dat de landbouw en de intendant stilaan naar elkaar kunnen toewerken. Tevergeefs, de kloof tussen de 2 partijen lijkt achteraf nog nooit zo diep te zijn geweest.
De uitleg van Smeets werd onthaald op een ijzige stilte door de talrijk verzamelde boeren, regelmatig werd hij onderbroken en beschuldigd van onder een hoedje te spelen met natuurorganisaties. “Ofwel heeft de natuurlobby het rapport voor u geschreven, ofwel volgt u blindelings de natuurlobby”, zei Gunter Klaasen van de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied bijvoorbeeld over het meest recente vooruitgangsrapport van Smeets.
Doorpakken met allocatie
Smeets leek zich achteraf weinig aan te trekken van de straffe uitspraken die naar zijn hoofd geslingerd werden. “Bij sommige tussenkomsten werd op de man gespeeld, niet op de bal. Maar ik kan het een plaats geven. Ik begrijp dat de frustratie hoog zit omdat het al zo lang duurt. Daarom wil ik voortwerken aan het ontwikkelingsplan, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.”
Daar wringt het schoentje in de eerste plaats tussen de intendant en de landbouwers van het maatwerkgebied. Smeets wil doorpakken met de allocatie van maatregelen die nodig zijn om de natuurdoelen te halen, een belangrijke tussenstap om tot een ontwikkelingsplan te komen. Zo wil hij eindelijk duidelijkheid en perspectief verschaffen aan de landbouwers.
Een hydrologische studie van het INBO moet uitwijzen op welke percelen eventuele maatregelen de grootste impact hebben op de instandhouding van de natuur, zodat andere percelen gespaard kunnen worden. “We hopen dat zo weinig mogelijk landbouwers te maken krijgen met maatregelen.”
“Een leeg Vlaanderen is nog te veel”
Maar volgens de Stuurgroep betekent doorgaan met de allocatie nooit nog rechtszekerheid voor landbouwers. “Het is onbegrijpelijk dat de intendant wil inzetten op een snelle allocatie”, zei Gunter Klaasen van de Stuurgroep.
Om te beginnen haalde hij tijdens de vergadering een studie van het VITO uit 2022 aan die aantoont dat er altijd te veel stikstofdepositie voor de vennen in de regio zal zijn, zelfs als de landbouw verdwijnt. “Deze natuur is zo kwetsbaar dat elke vorm van belasting te veel kan zijn.”
Dat betekent ook dat vergunningen altijd aangevochten kunnen worden, want eens gealloceerd, moeten de habitats in goede staat blijven, iets wat onmogelijk is volgens de studie. Alle bestaande vergunningen, of het nu wonen of landbouw is, dreigen volgens de Stuurgroep in gevaar te komen omdat het gebied al overbelast is en altijd overbelast zal blijven. “Een leeg Vlaanderen is nog te veel.”
Gekocht onderzoek
In plaats van door te gaan op het huidige spoor, moet de Vlaamse regering een procedure opstarten bij de EU om de zeer gevoelige habitatsoorten te wijzigen of schrappen. Een moeilijke procedure dat grondige onderbouwing vraagt, maar een die andere lidstaten al met succes doorlopen hebben en waarvoor genoeg argumenten bestaan volgens de Stuurgroep. Zo haalt Klaasen aan dat de oevers van de vennen droogvallen door klimaatverandering, waardoor de beschermde waterlobelia sowieso geen toekomst meer heeft in het Turnhouts Vennengebied.
“Het is cruciaal om voorlopig geen allocatie te doen van de habitatsoorten. Een goed, grondig en onderbouwd dossier voor de wijziging van de habitatsoorten had al lang bij Europa moeten liggen”, besluit Klaasen. Dat de nieuwe soorten beter tegen stikstof kunnen, moet perspectief bieden aan de landbouw.
Tot slot stelde de Stuurgroep de onafhankelijkheid van de hydrologische studie in vraag waar de allocatie op gebaseerd wordt. “Het hydrologisch onderzoek is niet meer dan een gekochte wetenschappelijke verantwoording voor de wensen van de natuurorganisaties.” Het maakt duidelijk hoe hard landbouwers het proces wantrouwen.
Niet op de rem staan
De weg vooruit blijft voor Smeets echter zo snel mogelijk de allocatie afronden. “Nu blijft het allemaal vaag en zijn er veel spookbeelden en hypothesen. De allocatie zal duidelijk maken voor landbouwers wat er moet gebeuren. De onzekerheid is nu groot, dat klagen landbouwers ook aan. Maar dan moeten zij niet op de rem gaan staan om de allocatie tegen te houden.”
Het is belangrijk om het werk door te zetten, ook al lijken de KDW’s nu nog onhaalbaar of gaat de Vlaamse regering naar Europese om de natuurdoelen af te zwakken, zegt Smeets. Elke kilo stikstof minder zal hoe dan ook helpen om kwetsbare natuur in stand te houden, een engagement dat Vlaanderen is aangegaan en ‘onze burgerplicht’.
Bovendien gaat VITO dit jaar opnieuw aan de slag met haar studie uit 2022. Ook in het buitenland werken ze namelijk aan de stikstofproblematiek, de industrie neemt stappen vooruit… Allemaal ontwikkelingen waardoor de KDW’s misschien niet meer onhaalbaar zijn.
Daarnaast redeneert Smeets dat landbouwers sterker bij de rechter staan bij een eventuele vergunningsbetwisting als alle mogelijke maatregelen genomen zijn om de stikstofdoelen te halen, dan wanneer er geen enkel zijn genomen. Al kon hij het publiek niet garanderen dat vergunningen hiermee altijd stand zullen houden. “De rechter beslist autonoom.”
De intendant verzekerde de verzamelde landbouwers dat hij de landbouw niet weg wil jagen uit de regio. “Mijn opdracht is duidelijk: proberen landbouw en natuur, in goede verstandhouding, samen naast elkaar te laten bestaan.”
Natuurpunt-pet
Dat kon maar weinig van de aanwezige boeren overtuigen. “Er wordt 0,0 rekening gehouden met onze argumenten. We worden steeds genegeerd en buitenspel gezet door een intendant met een Natuurpunt-pet op”, besluit Klaasen. Het vertrouwen bij de Stuurgroep in de intendant is volledig zoek. “Als hij correct is, neemt hij de eer aan zichzelf en neemt hij ontslag.”
Maar Smeets denkt er niet aan om de handdoek in de ring te gooien. “Ik heb een opdracht van de Vlaamse regering en die opdracht loopt tot de Vlaamse regering anders beslist.” Tot dan werkt de intendant door aan de allocatie en het ontwikkelingsplan.
In het najaar is Smeets van plan om samen te zitten met landbouw- en natuurorganisaties om een aantal allocatiescenario’s te bespreken. Dat beloven nu al moeilijke gesprekken te worden zolang er geen vertrouwen is tussen beide partijen.
