VUB-onderzoek wijst op belang van biodiversiteit voor bodemkwaliteit
Biodiversiteit is niet alleen belangrijk boven de grond, maar ook diep onder de grond. Dat blijkt uit doctoraatsonderzoek van VUB-onderzoeker Elias Goossens, die bestudeerde hoe planten de bodem beïnvloeden en hoe die veranderingen de groei van andere planten bepalen. Dat meldt de VUB op 18 juni in een persbericht.
Planten nemen niet alleen voedingsstoffen op uit de bodem, ze veranderen ook de chemische samenstelling, de structuur en de gemeenschap van bacteriën, schimmels en andere micro-organismen. Die invloed blijft aanwezig en bepaalt mee welke planten later op dezelfde plek succesvol kunnen groeien. Wetenschappers noemen dit proces plant-bodemfeedback: de bodem draagt als het ware een geheugen van vroegere plantengroei.
Goossens onderzocht dit fenomeen niet in klassieke laboratoriumproeven met één soort, maar in echte graslandgemeenschappen met veel verschillende planten. Daaruit blijkt dat de interacties tussen soorten veel belangrijker zijn dan eerder gedacht.
“Een opvallende bevinding is dat dominante plantensoorten vaak worden afgeremd door hun eigen invloed op de bodem. Ze stimuleren bodemgebonden ziekteverwekkers die vooral planten van dezelfde soort treffen. Daardoor krijgen zeldzamere soorten meer kansen en blijft de biodiversiteit behouden. Deze natuurlijke 'rem' voorkomt dat één soort andere planten volledig verdringt”, aldus Goossens.
Invasieve planten
Het doctoraatsonderzoek werpt ook nieuw licht op invasieve planten. Die blijken niet automatisch sterker te zijn in soortenrijke ecosystemen. “Wanneer biodiversiteit afneemt, krijgen uitheemse soorten meer kansen omdat er minder concurrentie is en minder natuurlijke vijanden aanwezig zijn. Soortenarme ecosystemen zijn daardoor kwetsbaarder voor invasies”, stelt ze.
Daarnaast toont Goossens' doctoraat nog aan dat niet alleen de hoeveelheid voedingsstoffen telt voor de bodem, maar ook hun onderlinge verhouding. Menselijke ingrepen zoals bemesting en stikstofvervuiling kunnen die balans verstoren en zo natuurlijke processen in de bodemgrond onder druk zetten.
Volgens de onderzoekster verliezen we bij het verdwijnen van plantensoorten niet alleen zichtbare biodiversiteit, maar ook het verborgen netwerk van interacties in de bodem. “Net dat ondergrondse samenspel zorgt ervoor dat ecosystemen stabiel en veerkrachtig blijven”, concludeert ze.
