100 jaar Beurs van Libramont in 10 sleutelmomenten
Hoewel 1926 en 2026 ongetwijfeld mijlpalen zijn in de geschiedenis van de Beurs van Libramont, hebben ook andere sleuteljaren mee de identiteit van de beurs gevormd en de uitbouw ervan mogelijk gemaakt. Caroline Willems, die al 30 jaar deel uitmaakt van het organisatieteam, ging de uitdaging aan om voor elk decennium 1 jaar te selecteren dat een blijvende stempel drukte op de geschiedenis van dit groot landbouwevent.
Caroline Willems trad in juni 1996 in dienst bij de Beurs van Libramont en is vandaag adjunct-algemeen directeur van Libramont Cooperalia. Hoewel bijna een derde van de geschiedenis van het evenement zich onder haar ogen heeft afgespeeld, reikt haar blik veel verder dan de 30 jaar die ze er zelf heeft meegemaakt. Ze blikt terug op de geschiedenis van deze zomerafspraak, die jaarlijks meer dan 200.000 bezoekers naar Libramont lokt.
1927: de allereerste beurs
De eerste fundamenten van het evenement werden gelegd in 1926. Op initiatief van fokkers die een eigen rasstandaard wilden vastleggen en het Ardense trekpaard wilden vrijwaren, werd de vereniging Le Cheval de Trait ardennais opgericht. Pas in 1927 vond echter de eerste prijskamp voor Ardense trekpaarden plaats, waaruit later de Foire de Libramont zou ontstaan. “Tijdens die eerste bijeenkomst werden 160 paarden voorgesteld en waren er ook al 3 exposanten van landbouwmachines aanwezig”, vertelt Caroline Willems.
1936: ook rundvee krijgt een plaats
Aan het begin van het decennium 1936-1945 werd de beurs voor het eerst uitgebreid. Naast de prijskamp voor trekpaarden kwam er ook een prijskamp voor mager rundvee. De tweede helft van het decennium werd echter volledig overschaduwd door de Tweede Wereldoorlog. Door de oorlogsomstandigheden werd het evenement volledig geannuleerd.
1951: het predicaat ‘Koninklijk’
1951 werd een bijzonder feestjaar. De vereniging Le Cheval de Trait ardennais vierde haar 25-jarige bestaan met de toekenning van het predicaat ‘Koninklijk’. Voortaan ging ze verder als de Société royale ‘Le cheval de Trait Ardennais’.
Toch kreeg het Ardense trekpaard het steeds moeilijker. “Door de voortschrijdende mechanisatie nam de concurrentie almaar toe. Daarmee werden ook de eerste stappen gezet richting een heroriëntering van het evenement.” In dezelfde periode deed ook het sportpaard zijn intrede op de beurs. Naast de jaarlijkse prijskamp voor het Ardense trekpaard werd voor het eerst ook een hippische wedstrijd georganiseerd.
1974: tegen de achtergrond van een landbouwcrisis
De jaren 70 waren bijzonder zwaar voor de landbouwsector. Op 23 maart 1971 trokken maar liefst 100.000 landbouwers door de straten van Brussel om hun ongenoegen te uiten. Hun protest richtte zich tegen het Mansholtplan, genoemd naar de toenmalige Europese landbouwcommissaris Sicco Mansholt, die de landbouw ingrijpend wilde hervormen.
Twee jaar later volgde de eerste oliecrisis. De productiekosten voor brandstof, kunstmest en andere productiemiddelen schoten de hoogte in, terwijl de prijzen die landbouwers voor hun producten ontvingen niet volgden. Het decennium 1966-1975 eindigde dan ook in mineur. “De editie van 1974 werd geannuleerd door de zware landbouwcrisis. Toch bleven de exposanten de organisatie steunen door afstand te doen van de voorschotten die ze al hadden betaald”, vertelt Caroline Willems.
1981: ook de bosbouw krijgt een plaats
In 1981 kreeg de beurs een nieuwe naam: Foire agricole et forestière de Libramont. Dat gebeurde naar aanleiding van de eerste bosbouwdemonstraties. Aanvankelijk vonden die demonstraties 1 dag plaats. Vanaf 1999 werden dat 2 dagen en in 2019 vierde Demo Forest zijn 20ste editie. Het evenement groeide uit tot de grootste demonstratiesite voor bosbouwmachines in reële werkomstandigheden van Europa, een bron van trots voor de organisatoren.
Om het aanbod verder te verbreden werd in 2002 ook de Journée de l'Herbe gelanceerd. Dit evenement stond volledig in het teken van de ruwvoederwinning en bracht meer dan 100 machines in actie. De laatste editie vond plaats in 2018.
1989: een historische verruiming
In 1989 zette de Koninklijke Vereniging van het Ardense Trekpaard een belangrijke stap door haar bestuursstructuur open te stellen voor vertegenwoordigers uit andere sectoren dan de paardenhouderij. Rundveehouders, vertegenwoordigers van de bos- en houtsector en andere actoren kregen voortaan de helft van de bestuursmandaten toegewezen.
Daarnaast werden thematische commissies opgericht om de brug te slaan tussen de beurs en het werkveld. Die commissies brachten experts uit verschillende sectoren samen. Hun taak bestond erin om de inhoud van de beurs voor te bereiden en om activiteiten voor te stellen binnen hun vakgebied. Zo waren er onder meer commissies voor Machines en Producten, Rundveerassen, Trek- en recreatiepaarden en het Stamboek.
“Die stap heeft de diversificatie en de verdere openstelling van de beurs sterk vergemakkelijkt”, aldus Willems. “Het trekpaard blijft een belangrijk onderdeel van Libramont, maar de beurs heeft zich geleidelijk ook opengesteld voor de agrovoedingssector, de burgerlijke bouwkunde, de bos- en houtketen, parken en tuinen... Die diversiteit is vandaag een van onze grootste troeven.”
1996: inspiratie opdoen om verder te groeien
1996 betekende op 2 vlakken een belangrijk keerpunt. Enerzijds werd de organisatie verder geprofessionaliseerd, zowel op het vlak van personeelsbeleid als financieel beheer. Anderzijds luidde het jaar het begin in van een periode waarin de organisatoren actief inspiratie gingen zoeken in het buitenland.
“Tussen 1996 en 2006 hebben we heel wat landbouwbeurzen bezocht, onder meer in Frankrijk, Duitsland en zelfs Canada. Voor Demo Forest trokken we ook naar Zweden. Die studiereizen hebben ons heel wat ideeën opgeleverd om onze landbouw en onze bossen beter in de kijker te zetten.”
Voor de organisatoren waren die bezoeken ook een gelegenheid om contacten te leggen met nieuwe machineconstructeurs. “Wanneer we een fabrikant al persoonlijk hebben ontmoet, is het voor zijn invoerder veel gemakkelijker om hem ervan te overtuigen om deel te nemen aan Libramont.”
2004: van Libramont naar Brussel
Amper enkele jaren na de eeuwwisseling trok de Beurs van Libramont voor 1 dag naar Brussel. De beroemde Grote Markt, die op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat, werd omgetoverd tot een echte boerderij. De beurs stelde er niet alleen dieren tentoon, maar ook landbouwmachines. De Belgische constructeur Joskin werkte mee aan dit bijzondere project, samen met New Holland. “Een maaidorser door de smalle historische straatjes manoeuvreren tot op de Grote Markt was geen eenvoudige opdracht”, herinnert Caroline Willems zich.
Ook Ardense trekpaarden maakten deel uit van het spektakel. Er werden demonstraties houtslepen gegeven en bezoekers konden een ritje maken met een huifkar. “In die context ontstond ook de
Na dit succesvolle initiatief trok de beurs nog verschillende keren naar Brussel, onder meer op vraag van de Europese Commissie in 2005 en tijdens de nationale feestdag in 2006. “Ons doel bleef telkens hetzelfde: het grote publiek bewust maken van de landbouw, de bosbouw en onze lokale producten.” Volgens Caroline Willems leverden deze uitstappen veel meer op dan alleen mooie beelden. “Naast de emoties die ontstonden door de ontmoeting tussen Brusselaars, toeristen en de landbouwsector, hebben deze initiatieven ook onze naamsbekendheid vergroot. Ze hebben heel wat nieuwe bezoekers overtuigd om later ook naar Libramont af te zakken.”
2011-2012: het LEC verrijst
2011 werd een bijzonder uitdagend jaar voor de Société royale ‘Le cheval de Trait Ardennais’. Ze besliste om een nieuw gebouw op te trekken naast Walexpo, dat in 1997 was gebouwd. “De raad van bestuur wilde ervoor zorgen dat de Beurs van Libramont het hele jaar door aanwezig kon zijn in Libramont. Om de site ook buiten de beursperiode te laten leven, werd het Libramont Exhibition & Congress (LEC) gebouwd.”
De bouwwerken gingen in augustus van start, onmiddellijk na afloop van de beurs. Het nieuwe gebouw moest absoluut klaar zijn tegen de editie van 2012, een bijzonder strakke timing. Dat lukte ook. Op 27 juli 2012 werd het gebouw officieel ingehuldigd. Door enkele bouwtechnische problemen was het pas in 2013 volledig operationeel. Tegelijk kreeg Walexpo de nieuwe naam Hal 1. Met bijna 220.000 bezoekers vestigde de beurs dat jaar bovendien een absoluut bezoekersrecord.
Het LEC groeide uit tot een nieuw herkenningspunt van Libramont. Op het gelijkvloers worden sindsdien de dieren ondergebracht. De bouw van het complex zorgde ook voor een volledige herinrichting van het beurspark. De prijskampringen, die vroeger rond de toren van Landbouwkrediet – later Crelan – lagen, verhuisden naar hun huidige locatie aan de overzijde van de Rue des Aubépines. “Die keuze hebben we bewust gemaakt om zowel de veiligheid van fokkers en bezoekers als het dierenwelzijn te verbeteren”, benadrukt Caroline Willems. De dieren hoeven sindsdien het beurspark niet langer over te steken. Ze verblijven bovendien in uv-werende tenten en beschikken bij warm weer over ventilatoren en vernevelaars.
Dankzij de bouw van het LEC kon Libramont ook nieuwe evenementen organiseren, zoals
2020: de beurs afgelast… en opnieuw uitgevonden
In haar honderdjarige geschiedenis is de Beurs van Libramont slechts 10 keer afgelast. Afgezien van de afgelastingen in verband met de Tweede Wereldoorlog, staan de afgelastingen van 2020 en 2021 nog steeds in het geheugen gegrift. En terecht… De Covid-19-pandemie leidde tot de afgelasting van alle grote publieke evenementen! Dit was een zware klap voor de organisatoren, die door gebrek aan inkomsten een deel van het team moesten ontslaan. Deze episode staat Caroline nog steeds pijnlijk voor de geest, maar het zette de beurs wel aan tot zelfreflectie, in verschillende fasen.
“Ten eerste lanceerden we Libramont on Tour. Omdat de boeren en exposanten niet naar ons konden komen, gingen wij naar hen toe. Dit resulteerde in zo'n 20 korte video's die we op onze sociale media uitzonden.” Iedereen werd uitgenodigd om de landbouw- en bosbouwsector van Wallonië te ontdekken vanuit het comfort van hun woonkamer, kantoor of tuin.
Vervolgens moest de vereniging haar juridische status herzien. De status als beroepsvereniging, die bijna net zo lang haar kenmerkende eigenschap was geweest, was niet opgenomen in de nieuwe Wet op de Vennootschappen en Verenigingen. Daarom werd besloten om te kiezen voor een erkende coöperatie met een sociaal doel. “Naast het creëren van 5 soorten leden, konden we hierdoor onze werkwijze behouden. De ‘commissies’ van de beroepsvereniging werden ‘kringen’ met vergelijkbare functies.” Zo werd bijvoorbeeld de commissie ‘machines en producten’, die verantwoordelijk was voor de Mecanic Show, de kring ‘logistiek’. De nieuwe entiteit nam de naam Libramont Cooperalia aan.
Ten slotte herpositioneerde de beurs haar ambities met een centraal thema:
De Beurs van Libramont keerde eindelijk terug in 2022, net als Demo Forest, dat vanaf dan in even jaren in plaats van oneven jaren zal plaatsvinden.
Een nieuwe eeuw breekt aan
Het organiserende bedrijf viert dit jaar zijn 100-jarige jubileum. Met een geschatte jaarlijkse economische impact van 72 miljoen euro betreedt het een nieuwe eeuw vol kansen. Het Ardense trekpaard, de essentie van het evenement, blijft een prominent onderdeel. Daarnaast wordt de diversiteit van onze landbouw gevierd, een weerspiegeling van een voortdurend evoluerende agrarische wereld, balancerend tussen traditie en innovatie.
Deze eeuw geschiedenis heeft zich ontvouwd in lijn met de transformaties van de sector, de economische uitdagingen waarmee deze te maken heeft gehad en de technologische vooruitgang. Van generatie op generatie heeft de Beurs van Libramont zich gevestigd als ontmoetingsplaats en forum voor uitwisseling tussen boeren, veehouders, exposanten en consumenten. Vandaag de dag is het de bedoeling om deze traditie de komende 100 jaar voort te zetten.
