Behoud ik mijn Holstein-koeien of kies ik voor het Jersey-ras?
In sommige omstandigheden valt het te overwegen om te kiezen voor het Jersey-ras in plaats van Holstein. De voordelen van Jersey-koeien kunnen de nadelen overtreffen. Veelal overweegt echter het economische voordeel van de Holsteins.
Het Rundveeloket kreeg de vraag of het interessant zou zijn om over te schakelen op Jersey-koeien in plaats van te investeren in nieuwe huisvesting. De Holstein-koeien van de vraagsteller werden immers te groot voor de ligboxen van de oude, bestaande stal. De vraag is wat de verwachte impact op de technische resultaten zullen zijn.
In Vlaanderen kiest het overgrote deel van de melkveehouders voor Holstein-koeien. Toch zijn er regio’s in de wereld waar Jersey-koeien een stuk populairder zijn. De verschillen tussen de rassen zijn voer voor discussie.
Het Rundveeloket bekeek de resultaten van een recente meta-analyse. Deze bundelt resultaten uit 30 wetenschappelijke onderzoeken waarin Jersey-koeien vergeleken worden met Holstein-koeien onder vergelijkbare omstandigheden. De combinatie van deze gegevens geeft een goed beeld van de verschillen in voeropname, melkproductie, voerefficiëntie en stikstofbenutting. Dat maakt het mogelijk om gefundeerde keuzes te maken op bedrijfsniveau.
Productieverschillen in volume en gehaltes
De resultaten uit de analyse bevestigen het klassieke beeld: Jersey-koeien produceren duidelijk minder melk dan Holstein-koeien. Gemiddeld ligt de melkproductie bij Jerseys ruim 10 kg per dag lager, namelijk 21,1 kg/dag tegenover 31,8 kg/dag voor het Holstein-ras (zie tabel 1). Daartegenover staat dat Jerseys aanzienlijk hogere gehaltes in de melk hebben. Afhankelijk van de afzetmarkt en de wijze waarop de melkprijs bepaald wordt, kan dit dus een relatief voordeel vormen.
De productieverschillen in tabel 1 zijn het resultaat van onderzoek gevoerd tussen 1978 en 2023 (mediaan 2008). De cijfers zijn dus niet per se een weergave van de actuele verschillen tussen Jersey- en Holstein-koeien. In een recent onderzoek op enkele praktijkbedrijven in Michigan (Verenigde Staten) lag de gemiddelde melkproductie een stuk hoger dan de waarden in de meta-analyse. De Jersey-koeien produceerden gemiddeld 27,0 kg/dag. Dit betekent +21,9 % tegenover de meta-analyse, en Holstein-koeien produceerden gemiddeld 37,0 kg/dag of +14,1 %). De stijging in productie (totale productie) lijkt bij Jersey-koeien dus sneller te gaan dan bij Holstein-koeien.
Voederopname en voederefficiëntie
Jersey-koeien eten minder dan Holstein-koeien. Gemiddeld bleek hun opname met 16,8 kg DS/dag zo’n 20% lager te liggen dan de opname van Holstein-koeien (21,0 kg DS/dag). Ten opzichte van het lichaamsgewicht eten Jerseys evenwel meer. Ze herkauwen langer, waardoor het voeder sterker verkleind wordt en zo sneller doorheen het verteringsstelsel kan passeren. Samen met de hogere gehaltes levert dit voor Jerseys een hogere voeder-efficiëntie (zie kg FPCM/kg DS in tabel 1).
De lagere voederopname van Jerseys kan de afhankelijkheid van aangekocht voeder en de voederkosten reduceren, maar gaat wel gepaard met een lagere totale productie. Vooral deze lagere totale melkproductie per koe of bedrijf zal een impact hebben op de rendabiliteit.
Economische verschillen
Jersey-koeien nemen minder voer op, zijn efficiënter (kg FPCM/kg DS) en hebben lagere kosten voor mestverwerking en opfok. Toch zijn de lagere kosten doorgaans onvoldoende om het verlies aan opbrengsten te compenseren. Het economische verschil wordt voornamelijk bepaald door de melkopbrengst en de voederkosten.
Hoewel Jersey-koeien melk produceren met hogere gehaltes, produceren Holsteins in absolute hoeveelheid meer vet en eiwit. Dit resulteert in aanzienlijk hogere opbrengsten voor Holsteins. Daarbovenop zullen ook de vleesopbrengsten, die momenteel historisch hoog zijn, bij Holsteins hoger liggen. Afhankelijk van de omstandigheden kan het verschil jaarlijks oplopen tot meer dan 500 euro bruto saldo per koe per jaar.
De vaste kosten per koe kunnen bij Holstein-koeien hoger liggen dan bij Jerseys. Hun grotere lichaam vraagt immers meer plaats, waardoor op eenzelfde staloppervlakte mogelijk minder dieren kunnen gehouden worden. Deze verschillen zijn bedrijfsspecifiek en vaak slechts te beïnvloeden bij de bouw van een nieuwe stal.
Bedrijfsspecifieke keuze
Holstein-koeien passen beter bij het streven naar een maximale melkproductie, intensieve productiesystemen, een uitbetaling per kg vet en eiwit en in bestaande infrastructuur. Jerseys passen beter bij een focus op gehaltes, een betere efficiëntie, een duurzamer productiesysteem of als de voerkosten heel hoog zijn. In heel specifieke omstandigheden van het bedrijf, de markt of de regelgeving kunnen de voordelen van Jerseys dus de nadelen overtreffen.
Lees de volledige studie op www.rundveeloket.be/jersey-holstein.
