Bruno Vincent: “Liever een kalf meer dan een biefstuk meer”
In Vlaanderen is het Belgisch witblauw onlosmakelijk verbonden met de keizersnede. Veehouder Bruno Vincent toont dat het zonder kan en dat hij met natuurlijke geboortes niet moet inboeten aan inkomen. Al ruim 10% van zijn dieren kalft natuurlijk af en zijn ambities reiken nog veel verder.
Het Belgisch witblauw is nog alomtegenwoordig bij vleesveehouders in Vlaanderen. Zowat al die dikbilrunderen worden geboren via keizersnede, omdat de kalveren te groot zijn om bij de geboorte door het bekken van de koe te geraken. In Vlaanderen is de keizersnede dan ook een courante praktijk voor dierenartsen. Dankzij de vele decennia aan ervaring herstelt de dikbilkoe snel en ook de kalveren ondervinden geen impact van de ingreep. Toch zijn er veehouders, zoals Bruno Vincent, die willen afstappen van de keizersnede.
Aanpak die weinig tijd en investeringen vergt
Hij heeft een beslag van zowat 65 runderen in Aalter. “Met mijn bedrijfsgrootte is voldoende rendabiliteit halen al eens een uitdaging. De prijzen in de sector waren heel lang ondermaats en na een recente heel noodzakelijke stijging lijken we stilaan terug te keren naar de situatie van voor de prijsstijging, omdat de kosten voor de vleesveehouders sneller stijgen dan wat het slachthuis betaalt. Consumenten verkiezen vandaag al eens varkensvlees boven rundvlees, louter vanwege de prijs. En als veehouder ben je altijd prijsnemer.
Ik ben altijd creatief geweest om de balans tussen kosten en opbrengsten te laten overhellen naar de kant van de winst. Zo heb ik een tijdje zelf het veevoer gemengd. Dat leverde financieel de gewenste resultaten op, maar dat was wel arbeidsintensief. Nu heb ik een aanpak gevonden die van mij als veehouder weinig tijd of investeringen vergt”, vertelt Bruno. Tijd is voor hem belangrijk, omdat hij naast zijn job als veehouder nog nationaal voorzitter is van het Algemeen Boerensyndicaat (ABS), een engagement dat hij met veel enthousiasme opgenomen heeft.
Het verhaal van de natuurlijke geboortes voor de witblauwe runderen begint zowat 15 jaar geleden. “Ik had een koe die vroeger dan uitgerekend haar eerste kalf wierp zonder keizersnede. Die natuurlijke geboorte verliep vlekkeloos en het kalf was kerngezond. Bij haar tweede kalf gebeurde het opnieuw, met opnieuw een gezond kalf als resultaat. Ook alle volgende kalveren van die koe zijn natuurlijk geboren. Dat intrigeerde mij. Ik heb dan zitten zoeken hoe dat is kunnen gebeuren. Ik liet onder meer het bekken van die koe opmeten, maar dat was niet opvallend breder of hoger dan bij andere koeien van hetzelfde ras. Het was dus een uitzondering.
Maar de natuurlijke geboortes lieten mij niet meer los. We onderschatten de natuur soms, weet ik nu. Ik begon nog meer op te zoeken en botste daarbij vaak op een muur. Er is nagenoeg geen onderzoek gebeurd naar natuurlijke geboortes bij Belgisch witblauw, en waar er toch wat informatie is, wordt die al eens ‘afgeschermd’. In Vlaanderen wordt voor dit ras met geen woord gerept over natuurlijke geboortes. Niet bij de leveranciers van genetica, niet in de wereld van de prijskampen en stamboeken en niet in de academische wereld. Het zit blijkbaar zelfs niet in de opleiding van de dierenartsen, of ze hebben dat niet onthouden. Dat kon mij evenwel niet tegenhouden”, vertelt Bruno.
Pelvimeter
Hij ging zelf op onderzoek uit en is zo een ervaringsdeskundige geworden. “Het bekken is voor mij het belangrijkste aspect. Ik heb zelf een pelvimeter geprint in 3D die heel nauwkeurig de breedte en hoogte van het bekken van de koe kan meten. Ik heb daarbij voor mezelf getallen die het minimum zijn en die getallen liggen lager dan wat anderen in de sector zouden verwachten. Nog niet al mijn koeien komen in aanmerking en het zal wel een hele tijd duren voor het aspect van de juiste bekkengrootte doorgegeven is aan alle dieren in mijn stal. Het wordt niet automatisch doorgeven.”
Bruno koopt het sperma voor de kunstmatige inseminaties vandaag vooral bij aanbieders van Engelse stieren. “Witblauw-genetica vind je in veel verschillende landen. Het voordeel van de Engelse stieren is dat bij hen de natuurlijke geboortes en het fokgemak wel vermeld worden als element van de fokwaarde, omdat natuurlijke geboortes daar couranter zijn dan hier in Vlaanderen. Ik vermoed dat er misschien nog wel meer dergelijke aanbieders te vinden zijn in andere landen, maar voorlopig zit ik goed. Mijn favoriete stier is momenteel Spiderman. De Engelse witblauw-genetica gaat in het algemeen iets meer in de richting van de Franse vleesveerassen”, duidt Bruno.
Geen verschil in groei
Bij de selectie van de stieren let hij vooral op het verwachte geboortegewicht. “Dat is uiteraard geen exacte wetenschap. Wel is dat doorgaans een goede indicatie. Ik ga voort op mijn eigen ervaringen en een beetje op mijn buikgevoel. Ik kies niet voor de stieren die kalveren met het grootste geboortegewicht zouden moeten leveren. Ik heb al vaarskalveren van 37 kg en stierkalveren van 55 kg gehad. Dat levert dan een makkelijke natuurlijke geboorte op. Dat die kalveren aan een lager gewicht starten, dat zie je na een paar maanden al niet meer. Ik heb volwassen runderen met en zonder keizersnede en op grootte of volume kan ik dat verschil niet zien. Op het einde van het afmesten zit ik met mijn natuurlijk geboren dieren misschien een beetje onder het gemiddelde gewicht voor witblauw in Vlaanderen. Wat voor mij telt, is niet uitsluitend het slachtgewicht, maar wel de balans tussen kosten en opbrengsten en dat op langere termijn. Dat er een biefstuk minder van mijn dieren komt, wordt ruimschoots gecompenseerd doordat mijn koeien meer geboortes aankunnen. Dus liever een biefstuk minder en een kalf meer”, vat Bruno samen.
Omdat de natuurlijk geboren kalveren aan een iets lager startgewicht beginnen, zouden ze kunnen verstoten worden in een groep met keizersnede-kalveren van dezelfde leeftijd. Daarom plaatst Bruno de kalveren volgens gewicht bij elkaar en niet volgens leeftijd. De vaarzen krijgen eerst een keizersnede vooraleer ze beginnen met natuurlijk kalven. Zo kan hij beter inschatten welk geboortegewicht de volgende kalveren zullen hebben.
Niet gemotiveerd vanuit dierenwelzijn
Bruno’s keuze voor natuurlijke geboortes bij Belgisch witblauw is volledig gemotiveerd door het financiële. “Ik ben voorstander van meer dierenwelzijn. Keizersneden zijn voor mij evenwel geen element in dierenwelzijn. Ik hoor net als iedereen in de sector dat steeds meer landen keizersneden willen verbieden voor een beter dierenwelzijn. Dat was geen drijfveer voor mij. Ik heb ook niks tegen de dierenartsen die keizersneden uitvoeren. Daarin zijn ze in Vlaanderen bij de beste. Een keizersnede is voor veehouders van witblauw nog steeds de beste verzekering van hun kapitaal op een heel kritisch moment. Een keizersnede laten uitvoeren kost vandaag in Vlaanderen iets meer dan 100 euro. Op het einde van de rit zijn die vermeden kosten per dier belangrijk, samen met het feit dat de koeien meer kalveren aankunnen. Voor mij is dat een financiële winst die genoeg motiveert om hiermee voort te doen”, stelt Bruno. “Bovendien horen we al een tijdje signalen dat er steeds minder nieuwe dierenartsen bij komen en dat diegene die er nog bij komen vaak liever huisdieren doen dan vee. Als de beschikbaarheid van veeartsen vermindert, zal de kost van een keizersnede stijgen”, voorspelt de vleesveehouder uit Aalter.
Wat wel meespeelt, in dit verhaal is dat de voorspelbaarheid voor een deel wegvalt. “Een belangrijk voordeel van keizersneden blijft dat je samen met de dierenarts het beste moment daarvoor kan vastleggen. Dat heb je niet bij natuurlijke geboortes. En er kan natuurlijk nog altijd iets misgaan bij een natuurlijke geboorte. Ik heb al eens de dierenarts moeten opbellen om het kalf eruit te ‘trekken’ en als we snel vaststellen dat het niet zal lukken, kiezen we er al eens voor om toch een keizersnede te doen. De sleutel om niet voor dergelijke verrassingen te staan, is de consequente opvolging van de drachtige koe.”
Prijskampmateriaal
Bruno Vincent is vast van plan om door te gaan met de natuurlijke geboortes bij zijn witblauwe runderen. “Nu heb ik ruim 10% van mijn dieren die natuurlijk geboren zijn en die zelf in aanmerking komen voor natuurlijke geboortes. Het zou mooi zijn als ik tegen mijn pensioen de 100% haal. Ik ben heel trots op mijn dieren. Ik had een natuurlijk geboren stier waarmee ik in 2022 naar de laatste prijskamp op Agribex in Brussel geweest ben. Omdat die stier ter plaatse minder handelbaar bleek dan verwacht, werd hij uiteindelijk niet beoordeeld in de prijskamp. Maar ik ben er zeker van dat die daar niet uit de toon zou gevallen zijn. Ik weet dat ik met natuurlijke geboortes voor witblauw in Vlaanderen een uitzondering ben. Ik zeg ook niet dat iedereen met Belgisch witblauw deze weg zou moeten volgen. Maar wie een toekomst zoekt voor de Vlaamse vleesveehouderij en voor het witblauw in het bijzonder, die moet elk aspect van zijn bedrijf tegen het licht durven houden. Ik hoop dat ik met dit verhaal de trigger kan zijn voor anderen, die dan misschien met andere, misschien zelfs betere oplossingen zullen komen”, besluit Bruno Vincent.
