Kleine Nederlandse aardappeloogst raakt teler harder dan consument
De Nederlandse oogst van consumptieaardappelen wordt dit seizoen op zo’n 3 miljoen ton geschat, 27% minder dan vorig jaar. Voor telers is de impact groot, maar consumenten merken daar momenteel veel minder van.
De kleinere oogst wordt veroorzaakt door een combinatie van minder areaal en lagere opbrengsten per hectare. Voor de EU-4 (Nederland, België, Frankrijk en Duitsland) schat marktbureau DCA Market Intelligence de totale oogst op zo’n 20,8 miljoen ton, bijna een kwart minder dan vorig seizoen.
De kleinere oogst betekent niet dat frietfabrieken hun aardappelen nu volledig op de vrije markt moeten inkopen. Een groot deel van de oogst is eerder al via contracten vastgelegd tussen telers en verwerkers. Veel fabrieken draaien in deze periode op aardappelen die rechtstreeks vanaf het land worden geleverd. Vrije handel buiten bestaande contracten speelt in deze fase van het seizoen slechts een beperkte rol.
Juist die contracten zijn belangrijk voor de uiteindelijke prijs van frieten. Na de ruime oogst van 2025 en tegenvallende export van Europese diepvriesfrieten zijn de contractprijzen voor de oogst van 2026 verlaagd. Voor vroege leveringen liggen die zo’n kwart onder het niveau van vorig jaar. Voor aardappelen die later in het seizoen worden geleverd, gaat het om circa 15% tot 17% lagere contractprijzen.
Grondstofprijs maar deel van kostprijs
Een lagere of hogere aardappelprijs komt bovendien niet 1 op 1 terug in de supermarkt. De aardappel is slechts 1 onderdeel van de totale kostprijs van diepvriesfrieten. Factoren als verwerking, energie, arbeid en transport spelen ook een belangrijke rol. Daardoor kunnen grote bewegingen op de aardappelmarkt relatief beperkt zichtbaar zijn in de winkelprijs. Dat werkt 2 kanten op. Lagere contractprijzen maken een zak frieten niet automatisch veel goedkoper, terwijl een stijging van de vrije aardappelprijs ook niet direct tot een vergelijkbare prijsstijging in de supermarkt leidt.
Consument ziet weinig beweging
In de Nederlandse supermarkten bleven de prijzen van frieten en tafelaardappelen het voorbije jaar relatief stabiel. De prijs van huismerkdiepvriesfrieten ligt rond 1,50 euro/kg. Voor merkfrieten wordt doorgaans tot gemiddeld 2,65 euro/kg betaald. Ook bij tafelaardappelen zijn buiten aanbiedingen weinig grote prijsbewegingen zichtbaar.
Voor telers ligt dat anders. Zij oogsten dit jaar aanzienlijk minder tonnen per hectare, terwijl een groot deel van hun productie vooraf tegen lagere contractprijzen is verkocht. Hogere prijzen voor het beperkte volume dat nog vrij wordt verhandeld, compenseren dat verlies niet automatisch. De kleine oogst raakt daarmee vooral de teler en de verwerkende keten. Voor consumenten wordt de frietprijs veel breder bepaald dan alleen door de prijs van de aardappel.
