Is een verbod op het doden van eendagshaantjes nabij of op de lange baan?
Een Europees verbod op het doden van eendagshaantjes kan eindelijk duidelijk maken aan de legbroederijen wat er van hen verwacht wordt, maar blinkt voorlopig uit in onzekerheid. “We weten nog niet precies wanneer het voorstel er komt, wat erin zal staan, laat staan hoe de medewetgevers eraan gaan sleutelen.”
In de ogen van de legbroederijen zijn haankuikens een bijproduct zonder enig economisch nut. Ze leggen geen eieren en er zit amper vlees aan. Alleen al in de EU worden er daarom elk jaar 330 miljoen haantjes vergast of verhakseld, wat wijdverspreid ethisch protest uitlokt. Uit verschillende opiniepeilingen blijkt dat de Europese burger zich verzet tegen het systematisch doden van eendagshaantjes.
Een aantal Europese lidstaten hebben het daarom al op de een of andere manier verboden. Duitsland, Oostenrijk en Frankrijk verbieden het doden van eendagshaantjes sinds 2022. De Italiaanse ban treedt normaal gezien eind dit jaar in voege. Technisch gezien heeft Luxemburg het ook verboden, hoewel het land geen broederijen heeft.
De Vlaamse regering heeft in 2024 afgesproken om het te verbieden ‘zodra de geslachtsbepaling van kuikens in het ei haalbaar is voor dag 12 na incubatie’ en eventueel met uitzonderingen. Ondertussen heeft minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) laten weten dat hij het naderende voorstel van de Europese Commissie hieromtrent afwacht.
Het Waalse Gewest zou intussen haar eigen verbod voorbereiden in het kader van de hervorming van de Waalse Codex Dierenwelzijn.
Europees verbod
De Europese Commissie heeft al verschillende keren beloofd dat een verbod op het doden van eendagshaantjes er komt voor het einde van dit jaar, bevestigt Gabriela Kubíková van The European Institute for Animal Law and Policy, een Brusselse denktank die wetgevende ontwikkelingen rond dierenwelzijn opvolgt.
“Het was een van de vier agendapunten die de Commissie vorig jaar presenteerden toen zij een openbare raadpleging startte over de modernisering van de dierenwelzijnswetgeving. In juli dit jaar presenteerde de Commissie zijn EU-strategie voor de veehouderij, waarin opnieuw wordt vermeld dat dit voorstel eraan komt.”
Kubíková hoopt dat de Commissie zich deze keer aan haar beloofde timing zal houden. Een herziening van de dierenwelzijnsregelgeving tijdens de vorige ambtstermijn van commissievoorzitter Von der Leyen viel immers maar mager uit. Maar alle communicatie tot nu toe is niet juridisch bindend, geeft Kubíková toe. “Het is goed mogelijk dat Eurocommissaris voor Dierenwelzijn Olivér Várhelyi op het laatste moment het verbod op de lange baan schuift met een of andere crisis als excuus.”
Tijdlijn
Zelfs als de Commissie zich aan haar afspraken houdt, moet het dossier zich nog een moeizame weg door de krochten van de Europese instellingen banen. “Sommige dossiers gaan als een speer door het wetgevende proces. Dan duurt het maar een jaar. De normale procedure duurt 2 jaar.” Bij ingewikkeldere dossiers duurt het nog langer. Een ander dierenwelzijnsdossier, een verstrenging van de regels voor dierentransport, zit al bijna 3 jaar vast in het Europees Parlement en de Raad. “Het hangt dus echt af van hoe snel medewetgevers tot overeenstemming kunnen komen.”
Voor een verbod op eendagshaantjes zijn de signalen in ieder geval gunstig, meent Kubíková. “Belangrijke spelers in de EU als Frankrijk, Duitsland en Italië hebben zelf al een verbod ingevoerd, wat de kansen op EU-niveau vergroot.” Broederijen in deze voortvarende lidstaten zouden enkel maar profiteren van een gelijk speelveld binnen de eengemaakte markt. “In Oost-Europa lopen ze wel nog achter.” Deze landen zouden dus nog weerstand kunnen bieden in de Raad.
In het Europees Parlement zou een verbod zelfs Europarlementariërs kunnen overtuigen die normaal gezien sceptisch staan tegenover een verstrenging van de dierenwelzijnsregels. “Dit verbod staat symbool voor technologische innovatie. Door middel van technologie kunnen we leed verminderen.” Deze technieken om in het ei al het geslacht van het kuiken te bepalen worden ook elk jaar beter en betaalbaarder.
Turbulente tijden
Een voorstel tot een verbod zal rekening moeten houden met overgangsperiodes en investeringssteun om Europese broederijen te helpen om het verbod te implementeren. In een eerste effectbeoordeling was er alvast sprake van 3 scenario’s: 3, 5 of 8 jaar. De broederijen zelf zetten de stip echter nog verder op de horizon.
Er gaan ook allerlei scenario’s de ronde over mogelijke uitzonderingen voor kleinere broederijen of voor eendagshaantjes waarmee dierentuindieren gevoed worden. Om de bezorgdheden van de Europese broederijen over hun concurrentiepositie weg te nemen, zal een Europees verbod gecombineerd moeten worden met sterke importmaatregelen, zoals equivalente normen voor ingevoerde eieren.
Voorlopig is het echter nog onduidelijk hoe het verbod er zal uitzien. “We weten nog niet precies wanneer het voorstel komt, wat erin zal staan, laat staan hoe de medewetgevers eraan gaan sleutelen. We leven in turbulente tijden, de situatie kan elke dag veranderen”, besluit Kubíková.
