Uitzonderlijke zomer en economische situatie wegen zwaar op omzet Vlaamse land- en tuinbouw
2026 is een moeilijk jaar voor de Vlaamse land- en tuinbouwsector. Dat blijkt uit de evaluatie van het productiejaar die Boerenbond elk najaar opmaakt. Door de uitzonderlijke droogte en hitte hebben veel teelten minder opgebracht terwijl ook de prijzen een sterke terugval kenden en de productiekosten stegen. De omzet komt uit op 7,33 miljard euro of 9,5% lager dan vorig jaar.
De marges van de land- en tuinbouwers staan onder druk waardoor verdere investeringen in verduurzamingen op de helling staan. Boerenbond stelt dat de competitiviteit van de land- en tuinbouwbedrijven niet verder onder druk mag komen te staan en roept de federale regering op om geen verdere kostenstijgingen door te voeren.
Opbrengsten gedaald
De schade door de aanhoudende droogte en de verschillende hittegolven zorgt voor opbrengstverliezen in de akkerbouw, groenten-, fruitteelt en ruwvoedergewassen. Vooral aardappelen (-25%), maïs (-24%) en suikerbieten (-15,4%) hebben het zeer moeilijk gehad. Ook de productie van bonen (-15%), courgettes (-9%), appelen (-7,2%) en peren (-7%) is gedaald. Andere teelten zoals vlas (+18,2%), wortelen (+8%), komkommers (+6%) en prei (+5%) deden het dan weer beter dan vorig jaar.
In de veehouderij neemt de productie toe bij melk (+8,7%) maar de prijs die ze krijgen, daalt met bijna 30%. Bij varkens blijft de productie nagenoeg stabiel, terwijl de prijzen met bijna 20% daalden. Bij gevogelte werd er 3,3% meer geproduceerd terwijl ook hier de prijs met 11,4% is gedaald.
Gemiddeld 16.000 euro schade per landbouwbedrijf door hitte en droogte
In totaal raamt Boerenbond de schade door hitte en droogte op 260 miljoen euro. Per professioneel landbouwbedrijf komt dit neer op gemiddeld 16.000 euro, al verschilt dit sterk per type bedrijf, teelt en regio. Bijna de helft van de geraamde schade komt uit grasland, maïs, bieten en klaver.
Doordat land- en tuinbouwers al geïnvesteerd hebben in klimaatadaptieve maatregelen, ligt de schade volgens Boerenbond lager dan in het droge jaar 2018: “Landbouwers hebben al geïnvesteerd in bijvoorbeeld wateropvang en druppelirrigatie om met droogte om te gaan. Hitte vraagt een nieuwe aanpak waar nog verdere stappen ingezet kunnen worden met onder meer hittebestendige rassen en verkoeling in de stallen. Een performante bredeweersverzekering moet het sluitstuk zijn.”
Omzet sterk verschillend per sector
In de akkerbouw daalde de totale omzet met 15,3%, met aardappelen als opvallendste uitschieter (-46,1%). Ook groenten voor de verwerkende industrie (-17%) en de versmarkt (-11%) gingen achteruit. De glastuinbouw deed het met +20,5% wel duidelijk beter en ook de sierteelt ziet haar omzet licht stijgen (+2,6%). In de veehouderij drukten de lage prijzen de omzet. Bij melk daalde de omzet met 23,1% en bij varkens met 19,4%. Rund- en kalfsvlees vormde met een omzetstijging van 6,3% een positieve uitzondering.
De globale omzet in de Vlaamse land- en tuinbouw bedraagt in 2026 7,33 miljard euro. Dat is 3,1% lager dan het vijfjarig gemiddelde en 9,5% lager dan vorig jaar. In de openluchtteelten zijn vooral de minderopbrengsten de grootste oorzaak, in de dierlijke sectoren vooral de slechte prijsvorming.
“Eerlijke prijzen en een gelijk speelveld zijn belangrijke punten die verder aangepakt moeten worden. De verschillende beleidsniveaus moeten de concurrentiepositie van onze land- en tuinbouw versterken want zeker in de dierlijke sectoren zien we de concurrentie- en prijsdruk vanuit het buitenland toenemen,” weet Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond.
Investeringen onder druk door kleine marges
Na aftrek van de directe kosten houdt de sector 37% minder over dan vorig jaar. De bruto toegevoegde waarde bedraagt dit jaar 1,350 miljard euro bruto en ligt 15% lager dan het gemiddelde van de voorbije 5 jaar. Dit komt door de lagere omzet en de hogere kosten voor meststoffen, energie en watergebruik die boeren niet kunnen doorrekenen in de prijs. Hierdoor staan de marges onder druk.
Mogelijke btw-verhoging is verkeerd signaal
“Dat de belastingen op kunstmeststoffen zouden stijgen door een btw-verhoging, zoals we deze week in de pers lezen, is een verkeerd signaal,” vindt Ceyssens. “Onze boeren worden door de regelgeving vandaag verplicht om meer kunstmest te gebruiken in plaats van dierlijke mest. Vandaag gaan die kunstmestprijzen dan ook nog eens door het dak omwille van de geopolitieke situatie,” duidt hij.
“Daar nog eens een bijkomende btw-verhoging bovenop doen is absurd. Het knabbelt verder aan het inkomen van onze land- en tuinbouwers, zet de agrovoedingsketen onder druk, en dreigt de winkelkar van de Vlamingen duurder te maken.”
