Ontwikkeling Turnhouts Vennengebied krijgt vorm
Nog dit najaar zouden de eerste noodzakelijke allocatiescenario’s beschikbaar zijn om de decretale opdracht voor het Turnhouts Vennengebied uit te voeren. Dat moet leiden tot een ontwikkelingsplan.
Niet haalbare depositiewaarden
Devillé had het over de stuurgroep van het Turnhouts Vennengebied, die al langer stelt dat de bijzonder lage kritische depositiewaarden (KDW’s) in het gebied in de praktijk niet haalbaar zijn. De analyse van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) uit 2022 berekende dat er zelfs in een zeer verregaand scenario nauwelijks ruimte overblijft voor Vlaamse emissiebronnen. Zelfs in het meest gunstige scenario zou bovenop het PAS 2030-scenario (Programmatische Aanpak Stikstof) nog steeds een reductie van 92% van de Vlaamse depositie nodig zijn. De intendant erkent in het rapport dat er een zeer grote invloed is van buitenlandse bronnen, waarop Vlaanderen maar weinig vat heeft.
Sinds de berekening is ook de methodiek gewijzigd, want sinds juli 2025 wordt de zogenaamde opgeloste organische stikstof, dissolved organic nitrogen (DON), niet langer meegeteld bij de toetsing van de KDW’s. Het gaat om 2,1 kg stikstof/ha per jaar. Voor habitattype 3110 bedraagt de KDW amper 6 kg stikstof/ha/jaar. Die ene methodologische wijziging vertegenwoordigt dus 35% van de volledige KDW’s. Daarom heeft de intendant VITO gevraagd om de vroegere berekeningen opnieuw uit te voeren. De resultaten daarvan worden eind dit jaar verwacht.
Tegelijkertijd stelt Dries Devillé vast dat het flankerend beleid wordt voortgezet. De stopzetting van een tiental landbouwbedrijven zou de doelafstand tegen 2030 met net geen 20% verminderen. “In absolute cijfers gaat het eigenlijk om amper 0,06 kg stikstof/ha/jaar.”
Empirische kritische lasten
Minister Jo Brouns herinnerde eraan dat Frank Smeets op 17 november 2025 werd aangesteld als intendant voor de maatwerkgebieden. Hij kreeg daarbij de opdracht om een proces te leiden voor de opmaak, opvolging en uitvoering van ontwikkelingsplannen voor de maatwerkgebieden. Dat moet gebeuren in samenspraak met de stakeholders. Brouns zegt dat, zoals in het rapport van de intendant uitgebreid werd toegelicht, VITO methodologische wijzigingen doorvoerde naar aanleiding van een Europees onderzoek over een herziening van de empirische kritische lasten. Dat onderzoek is vertaald naar Vlaanderen in een advies van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) tijdens de vorige legislatuur over de herziening van die zogenaamde KDW's, of de hoeveelheid stikstof per jaar per hectare die een bepaalde soort kan verdragen.
Aanvullend stelt het onderzoek echter eveneens dat die KDW's bepaald zijn op basis van anorganische stikstoftoevoer. Als men daarnaast ook nog eens de DON zou meenemen, leidt dat tot een dubbeltelling die tot vorig jaar in het model een vertekend beeld gaf. “Ze was dus strenger dan nodig”, zei minister Brouns, die daarin opnieuw de bevestiging ziet dat men niet alleen met die computermodellen kan werken. “Dat is onder andere de basis om naast depositie ook meer naar de werkelijke emissies te kijken.”
Geen impact op vergunning
Minister Brouns verwacht dat nog dit najaar de eerste allocatiescenario’s zullen beschikbaar zijn die noodzakelijk zijn om de decretale opdracht voor het Turnhouts Vennengebied uit te voeren. De allocatie zelf heeft geen impact op de vergunningverlening, aangezien de impactscoreberekening nu op de bruto-oppervlakte van de gehele zoekzone gebeurt. De intendant legt volgens de minister in zijn rapportering ook uit waarom een grondenbeleid in zijn ogen vandaag relevant blijft. Een grondreserve zorgt voor voldoende mogelijkheden om toekomstige ruil- en herschikkingsoperaties mogelijk te maken en om zo de impact op landbouwbedrijven te helpen beperken.
De intendant zal volgens minister Brouns de komende weken en maanden verder werken aan zo’n ontwikkelingsplan. Daarbij kunnen zowel de economische activiteiten, zoals landbouw, als mobiliteitsuitdagingen en natuurdoelen in balans worden gevrijwaard.
