Wat staat boeren te wachten aan Europese wetten?
De Europese Commissie zet haar prioriteiten voor volgend jaar uit in zijn Werkprogramma 2027. Een voorproefje wat landbouwers te wachten staat aan Europese wetgeving, waaronder vereenvoudiging, vergunningen en onzekerheid over dierenwelzijn
De Europese Unie blijft van vereenvoudiging een erezaak maken in 2027. Zo belooft de Commissie om de hangende omnibusvoorstellen tot een goed einde te brengen. “Met onze 12 omnibuswetten en andere maatregelen hebben we besparingen gerealiseerd van maximaal 22,3 miljard euro per jaar – bijna 60 % van onze doelstelling voor deze ambtstermijn”, beweert Valdis Dombrovskis, de commissaris bevoegd voor vereenvoudiging.
Één van de omnibussen om in de gaten te houden is de voedsel- en voederveiligheidomnibus, al is het maar omdat deze danig onder vuur ligt. Dit voorstel moet nieuwe gewasbeschermingsmiddelen sneller op de markt brengen, maar draait volgens critici belangrijke veiligheidscontroles tijdens het goedkeuringsproces terug.
De Europese Commissie voert de strijd volgend jaar tegen ‘gold-plaiting’ op, bijvoorbeeld met een heus pact ertegen. “Het toekomstige pact zal de lidstaten de kans bieden om samen met de Commissie belemmeringen in kaart te brengen en weg te nemen”, aldus Dombrovskis. Hiermee wil de Commissie voorkomen dat ‘onnodige nationale voorschriften’ de lasten weer terugbrengen, die op EU-niveau zijn weggenomen.
Vergunningen
Zeer relevant voor de vergunningsproblematiek in Vlaanderen is de review die de Commissie plant voor het derde kwartaal van 2027 van de Europese natuurregels: de Vogels- en Habitatrichtlijn en het Natura 2000-kader.
“Voor onze bedrijven, landbouwers en energieprojecten is een vergunning verkrijgen te moeilijk geworden”, zegt Europees parlementslid Wouter Beke (cd&v). “De Commissie wil nu niet alleen de procedures versnellen (n.v.d.r. er staan tegelijkertijd maatregelen gepland om de vergunningverlening te versnellen), maar ook de grondoorzaken onderzoeken. Dat is nodig, want de Habitatrichtlijn en de toepassnig ervan liggen mee aan de basis van de problemen in vlaanderen.” Of de review leidt tot een volledige herziening van deze milieurichtlijnen, of enkel een set richtlijnen om de lidstaten te helpen bij de implementatie ervan, valt nog te bezien.
Klimaat en handelsakkoorden
Verder wil de Commissie onderzoeken hoe het AI beter kan benutten in 5 verschillende sectoren, waaronder agrovoeding, en wil het een aantal handelsakkoorden tot een goed einde brengen. Het Europees Parlement en de lidstaten moeten bijvoorbeeld nog hun zegen geven aan het handelsakkoord met Australië.
De Commissie belooft te blijven werken aan landbouwers beter voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. In de eerste helft van 2027 zal het een Europees waterinitiatief voorstellen ‘om onze essientiële watervoorraden beter te beheren’. Gelijktijdig presenteert het een Europees hittegolfplan om sectoren als de landbouw beter klaar te stomen op toekomstige hittegolven. De Commissie is daarnaast van plan om een alliantie voor klimaatverzekeringen op te richten, ‘om de lacune op vlak van klimaatverzekeringen aan te pakken en het risicobeheer overal te verbeteren’.
Hét Europese dossier van 2027 blijft natuurlijk het volgende meerjarig financieel kader voor de periode 2028-2034, voor boeren niet het minst omdat hiermee de ambitie van het toekomstige Europees landbouwbeleid mee samenhangt. De Commissie roept de medewetgevers nogmaal op om tegen het einde van dit jaar nog een politiek akkoord hierover te bereiken, zodat tijdens 2027 het nieuwe budget voorbereid kan worden en het op tijd klaar is voor 2028. Volgend jaar komt er normaal gezien ook een akkoord over het toekomstige GLB.
Dierenwelzijn
Grote afwezige in het werkprogramma is dierenwelzijn. Nog maar in juli beloofde de Commissie in zijn veeteeltstrategie om de komende maanden kooien te verbieden voor leghennen, vleeskippen en varkens, om het doden van eendagshaantjes te verbieden en nieuwe maatregelen met betrekking tot de invoer en het toezicht op het welzijn van kippen.
Pluimvee kan ontbreken uit het werkprogramma omdat het voorstel, zoals beloofd, nog voor het einde van het jaar komt. Het net gepubliceerde werkprogramma beperkt zich tot initiatieven in 2027.
Maar dat het kooiverbod voor varkens, gepland voor 2027, ontbreekt, is verontrustend, zegt Gabriela Kubíková van de European Institute for Animal Law & Policy. “Werkprogramma’s zijn doorgaans slechts een indicatie van de prioriteiten van de Commissie voor de komende maanden, en het feit dat de voorstellen rond dierenwelzijn niet eens genoemd worden, betekent niet dat ze zeker niet zullen worden gepubliceerd. Maar we vragen ons wel af waarom de Commissie heeft besloten dit weg te laten, zeker na alles wat er is gezegd en gezien alle vertragingen tot nu toe.” De Commissie had bijvoorbeeld tegen 2023 al een verbod op kooisystemen moeten voorstellen.
“We blijven nog steeds ter plaatse trappelen”, besluit Gabriela. Afwachten dus of deze voorstellen er echt komen in de nabije toekomst.
