Startpagina Buitenland

Onderbouwing Nederlands stikstofbeleid moet openbaar worden

Na de terechtwijzing door de Nederlandse ombudsman is er een nieuwe ‘overwinning’ voor de veehouderij in Nederland. De Nederlandse Raad van State deed zopas een uitspraak over de openbaarheid van de onderzoeken die de basis vormen van het Nederlandse stikstofbeleid. Onderzoeksinstituut TNO is in het ongelijk gesteld en moet opnieuw beslissen over een verzoek van de Stichting Stikstofclaim om openbaarmaking van documenten en correspondentie over de wetenschappelijke onderbouwing van de 25 kilometergrens in de stikstofberekeningen.

Leestijd : 3 min

De uitspraak heel belangrijk voor de transparantie van het Nederlandse stikstofbeleid, dat verstrekkende gevolgen heeft voor boeren, bedrijven en de vergunningverlening het land.

Aerius-model

De rechtszaak draait om een verzoek uit februari 2022 om openbaarmaking van onderzoeksnotities en communicatie tussen TNO, ministeries, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Wageningen University & Research en andere partijen. Het gaat specifiek om de onderbouwing van de grens van 25 km die wordt gehanteerd bij de berekening van stikstofdepositie met het model Aerius.

TNO weigerde de gevraagde informatie openbaar te maken en stelde dat wetenschappelijke onderzoeksgegevens buiten de Nederlandse Wet open overheid (Woo) vallen. De Raad van State heeft TNO op alle aangevoerde punten in het ongelijk gesteld en stelt dat de Woo wel van toepassing is op de onderzoeken die TNO in opdracht van de overheid heeft uitgevoerd en op de bijbehorende communicatie.

TNO moet nu binnen 6 weken opnieuw beslissen over het verzoek. Daarbij moet het onderzoeksinstituut inhoudelijk beoordelen welke documenten openbaar worden gemaakt. TNO kan zich daarbij nog beroepen op wettelijke uitzonderingsgronden. De Raad van State heeft bovendien bepaald dat tegen het nieuwe besluit van TNO rechtstreeks beroep kan worden ingesteld bij de Raad van State. Stichting Stikstofclaim moet bij een eventueel nieuw geschil daardoor niet opnieuw de volledige rechtsgang via de rechtbank doorlopen.

Recht op inzicht in de onderbouwing

Stichting Stikstofclaim vindt de uitspraak van groot principieel belang. Het Nederlandse stikstofbeleid steunt in belangrijke mate op modellen, berekeningen en wetenschappelijke aannames. De uitkomsten daarvan kunnen bepalend zijn voor de toekomst van agrarische ondernemingen. Volgens Stichting Stikstofclaim is het onaanvaardbaar dat boeren en bedrijven worden geconfronteerd met ingrijpende maatregelen, terwijl zij onvoldoende inzicht krijgen in de wetenschappelijke onderbouwing daarvan.

Transparantie is nodig voor vertrouwen

Stichting Stikstofclaim wijst erop dat het vertrouwen in het Nederlandse stikstofbeleid alleen kan worden hersteld wanneer de onderliggende onderzoeken, aannames en keuzes controleerbaar zijn. Net bij een dossier met zulke grote maatschappelijke en economische gevolgen moet volledige transparantie het uitgangspunt zijn. De stichting roept de Nederlandse overheid en de onderzoeksinstituten op om niet langer uitsluitend vanuit juridische verplichtingen te redeneren, maar actief openheid te geven over de totstandkoming van hun stikstofbeleid. Wie van boeren verlangt dat zij hun bedrijfsvoering aanpassen of zelfs beëindigen, moet bereid zijn de wetenschappelijke onderbouwing van die maatregelen volledig te laten toetsen.

Openheid mag geen jaren duren

Dat een verzoek uit februari 2022 pas na ruim 4 jaar tot deze uitspraak leidt, onderstreept volgens Stichting Stikstofclaim hoe moeizaam het verkrijgen van informatie over het Nederlandse stikstofbeleid kan verlopen. De stichting verwacht dat TNO de uitspraak uitvoert en dat de Nederlandse overheid de betekenis ervan ook bij andere stikstofonderzoeken serieus neemt.

Wetenschappelijke onderbouwing die wordt gebruikt om over de toekomst van boeren en bedrijven te beslissen, moet onafhankelijk kunnen worden gecontroleerd. Dat is voor de stichting geen gunst, maar een noodzakelijke voorwaarde voor behoorlijk bestuur.

Stichting Stikstofclaim werd opgericht in 2019 in Nederland. Bij Stichting Stikstofclaim zijn onder meer veehouders, akkerbouwers, tuinders en fruittelers aangesloten.

Stichting Stikstofclaim

Lees ook in Buitenland

Franse Romane-schapen kunnen het hele jaar door lammeren

Schapen Een ooi die het hele jaar door kan lammeren? Maak kennis met de Romane! Dit ras werd in de jaren 70 van vorige eeuw ontwikkeld door het Franse nationale onderzoeksinstituut Inrae (Institut national de recherche pour l’agriculture, l’alimentation et l’environnement) en werd voor de vleesproductie gehouden. Het kan in 2 jaar tijd tot wel 3 keer lammeren.
Meer artikelen bekijken