OCMW Gent sloot in feite boeren uit van verkoop 450 ha landbouwgrond

Doordat het OCMW van Gent alle 72 percelen in hetzelfde lot verkocht, sloot het individuele landbouwers uit van de verkoop.
Doordat het OCMW van Gent alle 72 percelen in hetzelfde lot verkocht, sloot het individuele landbouwers uit van de verkoop.

Fernand Huts, de eigenaar van Katoen Natie, kocht in 2016 via een Luxemburgse vennootschap 450 ha landbouwgrond aan van het Gentse OCMW. Hij betaalde er 17,5 miljoen euro voor, wat overeenkomt met zo’n 39.000 euro per ha, een erg gunstige prijs. Enkele landbouwers uit het Gentse betwisten die verkoop nu.

In strijd met Europa

Ze pleiten ervoor de transactie nietig te verklaren, op grond van onder meer de Europese regelgeving rond ongeoorloofde staatssteun of concurrentievervalsing. Omdat de 72 percelen in hetzelfde lot werden verkocht, konden individuele landbouwers het totale bedrag onmogelijk ophoesten. Het OCMW stelde dat aparte verkopen voor de 72 percelen te duur zouden geweest zijn. Bovendien dacht het anders niet van stukjes onbruikbaar land (3 ha) af te geraken.

Met het geld wil het OCMW een rusthuis in Mariakerke financieren. De Europese begrotingsregels vragen dat openbare besturen zulke investeringen in één jaar tijd afschrijven. Absurd, vindt burgerbeweging Constituante die vreest dat waardevol openbaar goed op die manier meer en meer in handen van grootfinanciers terecht zal komen. De beweging steunt de landbouwers in hun eis om de verkoop te ontbinden.

“Boeren en burgers moeten er samen voor opkomen dat onze landbouwgronden het algemeen belang dienen. Het Europese beleid maakt het onze overheden quasi onmogelijk om daarvoor te zorgen.” (Raf Verbeke, Constituante)

Voor of na verkiezingen

De landbouwers willen dat de zaak in september, nog voor de gemeenteraadsverkiezingen, behandeld wordt. “De zaak is tamelijk eenvoudig volgens ons. Er is geen reden om ze uit te stellen. Mijn cliënten willen dat de zaak in september gepleit wordt, het OCMW verkiest december. Niet toevallig na de verkiezingen”, verklaart advocaat Nic Reynaert.

“De zaak is  tamelijk eenvoudig volgens ons. Er is geen reden om ze uit te stellen”, aldus de advocaat van de landbouwers.
“De zaak is tamelijk eenvoudig volgens ons. Er is geen reden om ze uit te stellen”, aldus de advocaat van de landbouwers. - Constituante

Reynaert pleit deze zaak voor de landbouwers, en hij weet goed waarom. “Ik heb veel respect voor boeren. Ik ben opgegroeid tussen landbouwbedrijven en heb er geholpen tijdens mijn jeugd in Roeselare. Landbouwers moeten hard werken. Anderzijds is er het juridisch-technisch aspect. Het kan toch niet zijn dat landbouwers worden uitgesloten van het kopen van landbouwgrond? En dat terwijl er net een nijpend tekort aan is.”

In principe landbouwgrond

Wie zit er achter de aanklacht? “Slechts één landbouwer procedeert uiteindelijk. Het gaat niet alleen om de kosten, sommigen zijn ook bang voor repercussies. Als ze vervolgen, kan dat slecht voor hen uitdraaien.”

“Het kan toch niet zijn dat landbouwers worden uitgesloten van het kopen van landbouwgrond?” (Nic Reynaert, advocaat misnoegde landbouwers)

Welke mogelijkheden heeft Huts met deze grond? “In principe is dit landbouwgrond, en is door ruimtelijke ordening vastgelegd dat er geen industrie op mag. De bereikbaarheid van de percelen is uitstekend. Ze liggen tussen de wereldhavens van Gent, Antwerpen en Rotterdam, verbonden via een modern wegennetwerk. Er is in het verleden al landbouwgrond opgekocht door investeerders, en plots industriegebied geworden. Misschien wordt de bestemming van die grond binnen een aantal jaar wel gewijzigd, wanneer iedereen deze zaak alweer vergeten is.”

Oplossingen?

Intussen peilde de redactie naar het hoe en waarom bij enkele betrokkenen, en ging na hoe deze situatie in de toekomst kan worden vermeden. Een verbod op speculeren met landbouwgronden, zoals in Zwitserland van kracht is, moet op Europees niveau worden geregeld, horen we van Raf Verbeke, lid van burgerbeweging Constituante. Volgens Kaat Segers van De Landgenoten biedt ook de aankoop via een coöperatie van landbouwers geen uitkomst (zie respectievelijke kaderstukken onder).

“Een verkoop sluit altijd mensen uit, maar dit is echt extreem. De landbouwers achter de aanklacht hebben een goed argument: door dit in één lot te verkopen sluit je de boeren uit.” (Kaat Segers, De Landgenoten)

Mogelijk zet de juridische actie van de misnoegde landbouwers en hun advocaat, Nic Reynaert, politiek iets in gang. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

D.C.

Grondrechtenbeweging Constituante

Raf Verbeke is al 16 jaar concessionaris op de boerenmarkt te Gent, en aangesloten bij burgerbeweging Constituante. Via de boerenmarkt hoorde hij van de commotie in landbouwmiddens rond het ‘koopje’ van Huts. De beweging besloot de landbouwers in hun aanklacht te steunen.

Minder landbouwgrond

Voor Verbeke is de verkoop aan Huts niet het eerste teken van een kwalijke trend. “In 2014 verkocht het OCMW voor de eerste keer landbouwgrond in Wulpen, aan een grote diepvriesverwerker”, brengt hij in herinnering. Goed, Wulpen is ver van de stad, maar ook in het grondgebied van Gent valt steeds meer landbouwgrond weg.

“In het ruimtelijk uitvoeringsplan verdwijnt naar verluid 160 ha landbouwgrond van het Gentse grondgebied. In De Pinte zijn boeren onteigend, begin deze eeuw, in een gebied waar recreatie en stadslandbouw perfect te combineren waren. De stad heeft vier groenpolen afgebakend, zodat er geen combinatie van natuur en landbouw meer mogelijk is. Die combinatie is net waardevol”, stelt Verbeke.

Verbod op speculeren met landbouwgrond

Hij haalt aan dat het opleidingscentrum voor bioboeren, de vzw Landwijzer, vaststelt dat afgestudeerde boeren heel moeilijk aan grond geraken. Ook landbouwers die omschakelen naar bio, en dus meer grond nodig hebben, vinden amper nieuwe percelen. Dat Zeeuws-Vlaanderen ver zou liggen, is geen bezwaar, vindt Verbeke. “Het gaat om ideale landbouwgrond. Landbouwers kunnen een loonwerker inzetten.”

Op een info-avond gaf het OCMW aan 10 ha landbouwgrond in Assenede ter beschikking te willen stellen voor stadslandbouw. “Heel goed,” reageert Verbeke, “maar weegt het op tegen de 450 ha in Zeeuws-Vlaanderen?”

Hoe je volgens hem herhaling kan voorkomen? “In Zwitserland is er een verbod op speculeren met landbouwgrond. Zoiets kan hier ook werken”, meent hij. “Boeren en burgers moeten er samen voor opkomen dat onze landbouwgronden het algemeen belang dienen. Het Europese beleid maakt het onze overheden quasi onmogelijk om daarvoor te zorgen.”

Meer informatie over de burgerbeweging vindt u op hun website en via de pagina ‘Grondrecht’ op Facebook.

De Landgenoten

De Landgenoten is een stichting en coöperatie die landbouwgrond koopt of beheert, en die verhuurt aan bioboeren. Sinds 2014 kochten zo’n 1.000 boeren en burgers samen ongeveer 14 hectare grond, die nu bewerkt wordt door zeven biolandbouwbedrijven.

Zou een soortgelijke coöperatie van boeren de 450 ha Zeeuwse landbouwgrond hebben kunnen aankopen?

“In theorie zou dat kunnen, maar in de praktijk absoluut niet”, antwoordt Kaat Segers, werkzaam bij de coöperatie. “Een openbare verkoop wordt enkele weken of, in het beste geval, maanden op voorhand aangekondigd. Op zo’n korte termijn een rechtspersoon uit de grond stampen en het nodige kapitaal verzamelen? Onmogelijk.”

Waarom was het oprichten van een rechtspersoon in het geval van deze openbare verkoop onvermijdbaar?

“Op een openbare verkoop heb je de mogelijkheid om verschillende loten samen aan te kopen, maar wanneer alle percelen in één lot worden verkocht kan je dat niet splitsen. Het moet door één iemand gekocht worden, dus er moest in dit geval een rechtspersoon, een vennootschap bijvoorbeeld, worden opgericht”, legt Segers uit. “Tenzij de boeren in onverdeeldheid eigenaar zouden willen worden, maar dat is helemaal te gek voor woorden.”

Die vennootschap heeft een enorme inbreng nodig. Een onoverkomelijk probleem voor landbouwers, vindt Segers: “Je gaat toch niet zomaar al je geld in een pot stoppen, samen met je eventuele concurrenten? Het is niet evident om de bank om een lening te vragen voor je inbreng in zo’n vennootschap. Crowdfunding is ook een mogelijkheid, maar betekent dat je heel veel burgers moet aanspreken om een klein beetje kapitaal in te brengen, en dat vraagt enorm veel tijd en energie.”

Waren De Landgenoten niet geïnteresseerd in de Zeeuwse landbouwgronden van het Gentse OCMW?

“Wij beperken ons werkingsgebied tot Vlaanderen. Lagen de gronden niet in Nederland, dan zouden we er sowieso niet in geslaagd zijn om genoeg geld samen te krijgen op zo’n korte tijd.”

“Een verkoop sluit altijd mensen uit, maar dit is echt extreem”, stelt Segers. “De landbouwers achter de aanklacht hebben een goed argument: door dit in één lot te verkopen sluit je de boeren uit.”

Meer informatie over De Landgenoten vindt u op hun website of via de telefoon op het nummer 03 286 92 77.

Meest recent

Meest recent