De overgebleven hordes voor het Mercosur-akkoord

Op 9 juni keurden de lidstaten van de Europese Unie met een gekwalificeerde meerderheid (X voor en X tegen) het Mercosur-akkoord goed. Morgen (17 januari) trekken commissievoorzitter Ursula Von der Leyen en de voorzitter van de Europese Raad António Costa naar Asunción in Paraguay om het akkoord om 17 uur onze tijd te tekenen.

Treedt het handelsakkoord dan meteen in voege? Er zijn nog heel wat procedures die eerst gevolgd moeten worden.

Europees Parlement

Officieel moet het Europees Parlement zich eerst nog uitspreken over het handelsakkoord. Komende week wordt de procedure in gang gezet tijdens de plenaire sessie in Straatsburg. Vervolgens wordt het dossier besproken in de commissie Internationale Handel van het Europees Parlement. De verwachting is dat een definitieve stemming kan plaatsvinden in de maanden april of mei. Een gewone meerderheid is voldoende om het handelsakkoord te ratificeren.

Als het Europees Parlement zijn akkoord geeft, moet nog minstens van de Mercosur-landen het handelsakkoord ratificeren voordat het in voege kan treden. Als dat vlot gaat, kan het handelsakkoord eventueel nog voor het einde van het jaar van kracht zijn.

Hof van Justitie van de EU

Er is wel nog een kink in de kabel. Het Europees Parlement stemt volgende week ook over een resolutie om het handelsakkoord naar het Hof van Justitie van de EU te sturen. Bijna 150 Europarlementsleden, waaronder 6 Belgen, probeerden dat al eens in de herfst, maar het voorstel werd toen niet ontvankelijk verklaard.

Niets staat een stemming over een verwijzing naar het Hof van Justitie nu in de weg. Als het lukt, zal het rechtsorgaan zich buigen over de vraag of het handelsakkoord strookt met de verdragen van de Europese Unie, een procedure die 18 tot 24 maanden kan duren. Pas als er een uitspraak is, ligt het handelsakkoord terug op tafel van het Parlement.

Voorlopig toepassing

In theorie hoeft de Europese Commissie niet te wachten op het Europees Parlement om het handelsakkoord al voorlopig in werking te doen treden als minstens één van de Mercosur-landen het ratificeert. De lidstaten besloten op 9 januari om de Commissie deze bevoegdheid te geven.

Dat kwam direct op felle kritiek te staan van landbouworganisaties en Europarlementsleden. “Het ondermijnt het vertrouwen in het Europees bestuur, de democratische processen en de parlementaire controle op een moment dat de geloofwaardigheid van de instellingen onder druk staat”, aldus Europese koepelorganisatie Copa-Cogeca. Europarlementariër Saskia Bricmont (Ecolo) heeft het over ‘een ernstig feit’ en ‘een ontkenning van de democratie’. “Mevrouw Von der Leyen wil de ondertekening van het akkoord in Paraguay vieren, zonder garantie dat het Europees Parlement het akkoord zal ratificeren. Ze is niet bang om zich belachelijk te maken.”

De Commissie sust de gemoederen. “Voor alle duidelijkheid: er is nog geen besluit genomen over de voorlopige toepassing van de Mercosur-overeenkomst”, zegt een woordvoerder van de Commissie.

“De Commissie zal zich de komende weken focussen op het verkrijgen van de steun van de leden van het Europees Parlement, in de aanloop naar hun definitieve stemming over de overeenkomst. Wij zijn van mening dat dit een akkoord is dat het Europees Parlement met het volste vertrouwen kan steunen.” Daarbij verwijst de woordvoerder naar de economische opportuniteiten voor Europese bedrijven en burgers – “De overeenkomst creëert de grootste vrijhandelszone ter wereld” – en de beschermingsmaatregelen voor landbouwers die zijn ingebouwd.

Volgens een Europese ambtenaar bestaan er afspraken tussen de Commissie en het Parlement dat die eerste wacht op het groen licht van Europarlementsleden voordat een handelsakkoord van kracht wordt. De vraag is natuurlijk hoe lang die gentlemen’s agreement stand houdt als Europarlementsleden te lang treuzelen of het handelsakkoord jaren vastzit in gerechtelijke procedures.

Thor Deyaert