Bijna kwart Nederlandse bijenvolken overleefde voorbije winter niet
In de winter van 2025-2026 is 24% van de Nederlandse honingbijenvolken gestorven. Daarmee zet de stijgende trend van de afgelopen jaren zich door. Het is al het vierde opeenvolgende jaar waarin de wintersterfte boven de 20% uitkomt. De cijfers zijn gebaseerd op de jaarlijkse enquête onder Nederlandse imkers.
De jaarlijkse enquête wordt uitgevoerd door onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR), in samenwerking met de Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV), Imkers Nederland, biologisch-dynamische imkers (BD-imkers) en beroepsimkers (BVNI), in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Verschillen per regio
Uit de resultaten blijkt dat de verschillen tussen regio’s groot zijn. Vooral in de noordelijke provincies liggen de sterftecijfers relatief hoog. Zo kende de provincie Groningen afgelopen winter met 41,5% de hoogste sterfte, terwijl de oostelijke provincie Overijssel met 16,9% juist het laagste sterftecijfer noteerde. Ook in Zeeland, Utrecht en Noord-Holland lag de wintersterfte iets boven het landelijke gemiddelde. Hoewel het nationale sterftepercentage al meerdere jaren boven de 20% ligt, verschilt de ontwikkeling sterk per regio. De exacte oorzaak van deze verschillen is niet bekend, maar variatie in imkerpraktijken en lokale omstandigheden kan hierbij een rol spelen.
Meerdere factoren beïnvloeden wintersterfte
Wintersterfte kent diverse oorzaken die per jaar en per locatie kunnen verschillen. Het verlies van een koningin tijdens de winterperiode is bijvoorbeeld vrijwel altijd fataal voor een bijenvolk. Daarnaast kunnen een tekort aan voedsel, ziekten en een verzwakte conditie voorafgaand aan de winter bijdragen aan hogere sterftecijfers. Ook de parasitaire mijt Varroa destructor en de virussen die deze mijt verspreidt, vormen nog steeds een belangrijke bedreiging voor de gezondheid van honingbijen. Een effectieve bestrijding van deze mijt blijft daarom essentieel om bijenvolken sterk genoeg de winter in te laten gaan. Uit de enquête blijkt dat 86,9% van de Nederlandse imkers de voorbije winter maatregelen tegen de varroamijt heeft genomen.
Invloed Aziatische hoornaar nog onzeker
De mogelijke invloed van de Aziatische hoornaar op de wintersterfte van honingbijen is nog niet duidelijk. Deze invasieve wespensoort jaagt op diverse insecten, waaronder honingbijen, om haar larven van voedsel te voorzien. Net als in België neemt de verspreiding van de soort in Nederland snel toe. Vorig jaar meldde ruim een kwart van de imkers (27,7%) de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar in hun omgeving. In 2026 was dit aandeel gestegen naar meer dan de helft (56,4%). Hoewel het effect op de wintersterfte nog moeilijk is vast te stellen, verwachten onderzoekers dat de impact van deze exoot in de komende jaren verder kan toenemen.
Imkers blijven strijden voor gezonde bijenvolken
Aan de jaarlijkse Coloss-enquête, die in meer dan 40 landen wordt uitgevoerd, namen dit jaar 840 Nederlandse imkers deel. Daarmee vertegenwoordigde de respons bijna 8% van alle Nederlandse bijenhouders. Nederland telt naar schatting zo’n 11.000 actieve imkers, waarvan slechts een klein deel (2,5%) geheel of gedeeltelijk afhankelijk is van inkomsten uit de bijenhouderij. Meer dan de helft van de deelnemers (55,6%) gaf aan dat al hun bijenvolken de winter hebben overleefd. Tegelijkertijd rapporteerde 7% van de imkers dat ze hun volledige bijenstand verloren.
