Milieu-ngo ClientEarth dient klacht in tegen Belgische overheid voor nalatigheid PFAS
De advocaten van de internationale milieu-ngo ClientEarth hebben op 8 juli een klacht ingediend tegen de Belgische federale overheid bij het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR). Ze vinden dat de overheid de bevolking te weinig beschermd heeft tegen PFAS-vervuiling.
Volgens het Forever Pollution Project heeft België zelfs de hoogste PFAS-verontreiniging van heel Europa. Niet enkel rond het chemiebedrijf 3M in Zwijndrecht, maar ook rond een luchtmachtbasis in Wallonië en zelfs in het drinkwater zijn PFAS – per- en polyfluoralkylstoffen of forever chemicals – teruggevonden. ClientEarth pleit nu dat de overheid al jaren op de hoogte was van de PFAS-verontreiniging, maar pas maatregelen begon te nemen toen de problematiek in 2021 aan het licht werd gebracht door een onderzoeksreportage van VRT en het thema vervolgens gemediatiseerd werd. In 2024 oordeelde een Brusselse rechtbank nog dat ook de Vlaamse overheid daar nalatig in was.
“We willen dat België de enige maatregel neemt die de vervuiling bij de bron aanpakt: een beperking van alle PFAS, voor alle toepassingen behalve essentiële toepassingen wanneer er geen alternatief is”, stelt Hélène Duguy, advocate bij ClientEarth. “Er is geen reden om te wachten tot de EU een PFAS-beperking invoert, aangezien dat proces traag is en de uitkomst onzeker.” Volgens haar is de Belgische overheid wettelijk verplicht om mensen tegen schade te beschermen en het recht op gezondheid te waarborgen, maar is ze daarin tekortgeschoten. Ze was dus nalatig in haar beleid.
Niet voldoende maatregelen
Sinds de PFAS-bal in 2021 aan het rollen ging, zijn er wel al enkele maatregelen genomen. Zo moet 3M de bodem rond de fabriek saneren. Ook geeft de overheid consumentenadvies, voert Vlaanderen studies en biomonitoring uit, controleert Wallonië het drinkwater en werd er in Brussel een werkgroep rond regelgeving opgestart.
Dat is volgens Duguy echter niet voldoende. Volgens haar moet de overheid onmiddellijk maatregelen nemen om de mensen te beschermen, zoals systematische biomonitoring van kwetsbare groepen, monitoring van water, lucht, bodem en voedsel, toegang tot schoon drinkwater en voedsel en de sanering van verontreinigde locaties. De overheid zou volgens ClientEarth ook beter moeten communiceren over PFAS-vervuiling met de bevolking.
De klacht wordt ingediend bij het ECSR, een Europese instelling die nagaat of het Europees Sociaal Handvest wordt nageleefd. De instelling mag geen boetes opleggen, maar heeft volgens de ngo heel wat politiek en juridisch gewicht waarmee het overheden wel tot actie kan dwingen. ClientEarth verwacht dat het Comité in 2027 zal beslissen of de klacht ontvankelijk wordt verklaard, vooraleer het zich buigt over de inhoud van de vermeende schending. Als het Comité kiest om de klacht te onderzoeken, verwacht ClientEarth binnen 2 tot 3 jaar een definitieve uitspraak.
