Meer melk is beter voor Holstein-kalveren!
Traditioneel wordt de melkgift aan kalveren beperkt tot 10% van het lichaamsgewicht. Recente inzichten tonen echter aan dat dit biologisch suboptimaal is.
Een verhoogde melkgift van 8 tot 12 l per dag – of zelfs ad libitum – sluit blijkbaar beter aan bij de natuurlijke behoeften van het kalf en leidt tot een betere groei en ontwikkeling, een verhoogd dierenwelzijn en mogelijk tot betere prestaties op latere leeftijd. Extra aandacht voor correct spenen is hierbij evenwel cruciaal.
Snellere groei
Veel onderzoeken illustreren dat een hogere melkgift resulteert in een hogere groei vóór het spenen. Kalveren die meer melk krijgen, halen gemakkelijker een dagelijkse groei van 0,8 tot 1,0 kg en een hoger gewicht bij het spenen. Dit zorgt ervoor dat ze sneller het gewenste gewicht bereiken voor inseminatie. Op langere termijn vertaalt deze groeivoorsprong zich vaak in een hogere melkproductie in de eerste lactatie (en volgende), met verschillen die kunnen oplopen tot meer dan 1.000 kg melk.
Om een groei van 0,8 kg/dag te realiseren is dagelijks minstens 262 g ruw eiwit (RE) en 4,85 Mcal metaboliseerbare energie (ME) nodig. Voor een groei van 1,0 kg/dag loopt dit op tot 315 g RE en 5,66 Mcal per dag. Met melkpoeder met een RE-gehalte van 26% komt dit overeen met een opname van 1 kg en respectievelijk 1,2 kg droge stof (DS) per dag. Van melkpoeder met een RE-gehalte van 22% moet je respectievelijk 1,2 kg en 1,43 kg DS vervoederen om aan voldoende eiwit te komen.
Kies het best voor een melkvervanger met meer RE (26-28%) en niet te veel vet (17-20%). Belangrijk is ook dat kalveren vanaf de geboorte ook voldoende vers water ter beschikking hebben.
Spenen vergt aandacht
Om de groeivoorsprong uit de melkfase vast te houden, is extra aandacht voor het spenen cruciaal. Zonder aangepast management kan de winst vóór het spenen immers verloren gaan in de overgang naar vast voer. Bij een verhoogde melkgift verloopt de overgang naar krachtvoer trager. De tragere ontwikkeling van de pens is geen abnormale ontwikkeling, maar eerder een uitgestelde fermentatieve stimulatie.
In een systeem van hoge melkgift speen je het best traag en stapsgewijs (gebruikelijk tot 8 - 10 weken leeftijd). Spenen gebeurt het best pas wanneer het kalf voldoende krachtvoer opneemt (ongeveer 1,5 tot 2 kg per dag) en over meerdere weken gespreid. Bij de overgang naar meer krachtvoer dient de eiwit-energieverhouding die het kalf in totaliteit opneemt ongeveer gelijk te blijven. Voldoende eiwit in het krachtvoer (26% RE) en minder vet zorgen voor de groei van mager weefsel en van het skelet en voor een beperkte vetaanzet. Vermijd krachtvoer met veel zetmeel of weinig verteerbare vezels.
Welzijn: minder honger, meer natuurlijk gedrag
Kalveren met beperkte melkgift vertonen soms tekenen van honger. Ze loeien meer, zijn onrustig en zijn vaak op zoek naar voeding. Bij verhoogde melkgift verdwijnen deze signalen grotendeels. Goed gevoede kalveren vertonen ook meer speelgedrag, wat een belangrijke indicator is van een positieve welzijnstoestand. Ook vermindert een verhoogde melkgift ongewenst gedrag zoals cross- sucking en ondersteunt het de cognitieve en sociale ontwikkeling.
Verhoogde melkgift in de praktijk
Mik op een melkgift van minimaal 8 l per dag en bij voorkeur 20-25% van het lichaamsgewicht. Bij gebruik van een melkvervanger is een eiwitgehalte van 22 tot 26% essentieel voor een optimale ontwikkeling.
Kalveren nemen bij hoge melkgift minder krachtvoer op vóór het spenen. Dit is normaal. Bied wel vanaf jonge leeftijd kwaliteitsvol krachtvoer met voldoende eiwit en structuur aan. Houd de verhouding eiwit-energie ongeveer gelijk, ook als krachtvoer een groter deel van het opgenomen voeder uitmaakt. Daarnaast moet vers drinkwater altijd beschikbaar zijn.
Gezondheid en robuustheid
Op het vlak van gezondheid zijn er geen aanwijzingen dat een hogere melkgift leidt tot meer ziekte. Integendeel, met een goed management ondersteunt een hogere melkgift de weerstand bij kalveren. Hoewel mest bij hogere melkhoeveelheden soms dunner is, gaat het doorgaans niet om infectieuze diarree, maar om een fysiologisch effect van de hogere vochtopname.
Economische afweging
Een hogere melkgift betekent uiteraard hogere voerkosten in de melkfase. Toch hoeft dit geen nadeel te zijn. Wanneer de extra melk resulteert in een hogere groei, blijven de kosten per kilogram groei vergelijkbaar. Bovendien kunnen voordelen zoals een kortere opfokperiode, een hogere melkproductie en een grotere langleefbaarheid van de koe deze extra kosten ruimschoots compenseren.
Conclusie: een geïntegreerde aanpak loont
Een hogere melkgift (8 - 12 l/dag of ad libitum) in de eerste levensweken biedt duidelijke voordelen voor groei, welzijn en latere prestaties van melkvee.
Het succes van een verhoogde melkgift hangt evenwel sterk af van het totale management. Meer melk geven alleen is niet voldoende. De voederstrategie moet afgestemd worden op een vlotte overgang naar vast voer, met aandacht voor de kwaliteit van het krachtvoer en voor een doordachte speenstrategie. Ook factoren zoals huisvesting, hygiëne en algemene bedrijfsorganisatie spelen een cruciale rol.
Bijkomende info vind je hier.
