Startpagina Recht

Wanneer brengt een jonge landbouwer zijn recht op vestigingssteun in het gedrang?

Veel jonge landbouwers werken eerst enkele jaren mee op het ouderlijke bedrijf, vaak als zelfstandig helper, vooraleer ze zelf starten of het bedrijf overnemen. Daarbij rijst geregeld de vraag of ze zo hun recht op de VLIF-opstartsteun voor jonge landbouwers op het spel zetten, zeker wanneer ze intussen ook op het bedrijf gaan wonen.

Leestijd : 4 min

In deze bijdrage zetten we uiteen wanneer iemand voor die steun als ‘gevestigd’ wordt beschouwd, en waar u op moet letten om de premie niet mis te lopen.

Een premie tot 100.000 euro

Via het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) kan een jonge landbouwer die een landbouwbedrijf opstart of overneemt, een eenmalige vestigingspremie krijgen. Die bedraagt 40.000, 70.000 of 100.000 euro, afhankelijk van de verdiencapaciteit van het bedrijf en het aantal bedrijfsleiders na uitvoering van een bedrijfsplan. De premie wordt in 2 schijven uitbetaald: een eerste schijf na de start, het saldo 2 à 3 jaar later, wanneer blijkt dat het bedrijfsplan is uitgevoerd.

De aanvrager mag niet ouder zijn dan 40 jaar in het kalenderjaar waarin hij de steun aanvraagt. Bij de oprichting of overname moet hij minstens 20% van de aandelen (zowel kapitaal als stemrecht) in eigendom verwerven, of minstens 20% van de bedrijfsbekleding, zoals machines en vee. Uiterlijk bij de tweede betaling moet hij bovendien vakbekwaam zijn, met een diploma of getuigschrift van een afgeronde opleiding land- of tuinbouw, in het secundair of het hoger onderwijs, of met een installatieattest van een startersopleiding land- en tuinbouw.

Wanneer bent u ‘gevestigd’ als landbouwer?

De premie is bedoeld voor wie zich voor het eerst als landbouwer vestigt. Dat is het ogenblik waarop de jonge landbouwer voor het eerst zelf aan het hoofd komt te staan van een landbouwbedrijf: als landbouwer in eigen naam, of als zaakvoerder of bestuurder van een landbouwvennootschap. De steunaanvraag moet worden ingediend in een blokperiode waarvan de laatste dag minder dan 24 maanden na die vestiging valt. Er zijn 4 blokperiodes per jaar: van 20 januari tot 31 maart, van 20 april tot 30 juni, van 20 juli tot 30 september en van 20 oktober tot 15 december.

Ook andere steun voor jonge landbouwers, zoals de aanvullende inkomenssteun voor jonge landbouwers en betalingsrechten uit de reserve, is eveneens gekoppeld aan die eerste vestiging en moet binnen de 5 jaar daarna worden aangevraagd.

Wie zich te vroeg vestigt, riskeert dus dat de termijnen al verstreken zijn op het ogenblik dat hij de steun echt nodig heeft.

Wonen op het bedrijf is geen vestiging

Een veelvoorkomende vrees is dat een jongere die op de bedrijfssite gaat wonen, daardoor al als gevestigd zou worden beschouwd. Die vrees is ongegrond. Of de jonge aanstaande landbouwer bij zijn ouders, in de hoeve of elders woont, heeft geen invloed op het ogenblik van zijn vestiging. Een kleinzoon die als helper meewerkt, kan dus perfect zijn domicilie vestigen in de leegstaande hoeve van zijn grootouders, zonder dat dit zijn latere opstartsteun in het gedrang brengt.

De helper: geen zeggenschap, geen eigen risico

Beslissend is niet waar de jonge aanstaande woont, maar welke rol hij op het bedrijf speelt. Een jonge landbouwer moet als bedrijfshoofd daadwerkelijk en langdurig zeggenschap uitoefenen. Binnen een vennootschap betekent dat bestuurder of vennoot zijn en minstens 15% van de aandelen en het stemrecht bezitten. Wie de VLIF-premie wil krijgen, moet bij zijn start of overname wel minstens 20% verwerven. Binnen een maatschap moet hij zaakvoerder of lid zijn en eveneens minstens 15% van de aandelen en van het stemrecht bezitten. Zijn zeggenschap moet ook blijken uit een geregistreerd samenuitbatingscontract.

Een zelfstandig helper werkt doorgaans mee onder de leiding en voor rekening en risico van de bedrijfsleider. Hij heeft geen zeggenschap en draagt geen eigen ondernemersrisico. Zolang hij enkel helper is, en geen zaakvoerder, bestuurder, vennoot of lid van het bedrijf is, geen aandelen of bedrijfsbekleding overneemt en geen eigen bedrijf opstart, is hij voor de steunregeling dus niet gevestigd. De termijnen voor het aanvragen van vestigingssteun beginnen pas te lopen wanneer hij zich wél vestigt.

Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij treedt wel op tegen bedrijfsorganisaties die kunstmatig worden opgezet om steun veilig te stellen. Wie in werkelijkheid het bedrijf al leidt, maar op papier helper blijft om zijn premie later te kunnen aanvragen, kan dus wel in de problemen komen.

Waarop moet u letten?

In de praktijk zit het gevaar vooral in formele registraties en in kleine eigen activiteiten. Laat geen percelen of dieren op uw eigen naam registreren in de verzamelaanvraag of in Sanitel, vraag geen eigen landbouwernummer aan en verkoop geen eigen producten zolang u niet zelf wilt starten. Ga ook na hoe het ouderlijke bedrijf georganiseerd is. Wordt het als maatschap of vennootschap uitgebaat en staat u daarin al als lid, vennoot of zaakvoerder ingeschreven, dan kan de klok al lopen. Een blik op de inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen en bij het Agentschap brengt hierover duidelijkheid.

Plan uw eigen start tot slot bewust. Houd rekening met de leeftijdsgrens van 40 jaar, met de blokperiodes en met het behalen van uw diploma of installatieattest. Zo vermijdt u dat een premie misloopt.

Jan Opsommer

Lees ook in Recht

Een stagiair op het landbouwbedrijf is niet zonder risico!

Recht Een lezer die als landbouwer sinds jaren stagiairs van de landbouwschool toelaat op zijn bedrijf om een praktijkstage te doorlopen, signaleert ons een dure les die hij leerde. Een schadegeval van zijn stagiair bleek niet verzekerd te zijn, waardoor de landbouwer in kwestie zelf voor de kosten moest opdraaien. Via een artikel in ‘Landbouwleven’ wil hij zijn collega-landbouwers op de risico’s wijzen.
Meer artikelen bekijken