Aardappelproductie 2026 laagste van voorbije 10 jaar
Het groeiseizoen 2026 zit erop. De oogst van de bewaaraardappelen loopt op zijn einde. Medewerkers van de proefcentra Viaverda en Inagro maakten een overzicht van de resultaten van de proefrooiingen in 2026. Opvallend zijn de zeer grote verschillen tussen én binnen de percelen.
Het voorbije groeiseizoen begon met een vlot plantseizoen en een beloftevolle start, met meer knollen per struik tot gevolg. Daarna volgde een langdurige droogte met meerdere hittegolven. Vroege rassen konden nog deels profiteren van het vocht in de bodem in het voorjaar, terwijl de halfvroege en zeker de late rassen een groot watertekort hadden. Dat had lage opbrengsten en een fijne sortering tot gevolg. Tussen én binnen de percelen zagen we zeer grote verschillen.
De hoge onderwatergewichten tijdens de zomer daalden opnieuw begin september, doordat de bodem iets vochtiger werd. Dankzij enkele regenbuien en de fijnere sortering viel de gevoeligheid voor stootblauw uiteindelijk goed mee.
271 proefrooiingen
Viaverda en Inagro stonden in voor de bemonsteringen van het vroege ras Amora en het halfvroege ras Anosta. Deze variëteiten vind je vooral in de provincies West- en Oost-Vlaanderen.
Door een uitstekende samenwerking tussen Viaverda, Inagro, BDB, PIBO Campus en de Vlaamse overheid konden we dit jaar – verspreid over het Vlaamse grondgebied – heel wat praktijkpercelen met de late rassen Fontane, Challenger en Innovator bemonsteren. Dankzij de uitwisseling met de Waalse proefcentra Fiwap en Carah konden we van deze 3 variëteiten ook Belgische opbrengst berekenen.
Groeiverloop (half)vroege rassen Amora en Sinora
Met een gemiddelde plantdatum van 6 april en een goede bodemstructuur kende Amora alvast een mooie start. Hierdoor werd ook een mooi knolaantal per struik gevormd.
De proefrooiingen startten begin juli met een opbrengst net onder het meerjarige gemiddelde. De daaropvolgende weken volgde de opbrengstcurve van Amora mooi de curve van de afgelopen 5 jaar. Twee percelen werden wel enkele keren beregend. Begin augustus was het loof grotendeels afgestorven en werd een opbrengst in de sortering +35 mm (mét uitval) gewogen van 43 ton/ha. De aardappelen waren voldoende grof, want 83% van de opbrengst behoorde tot de sortering +50 mm. Ook op kwalitatief vlak deed Amora het (heel) goed in 2026, met een onderwatergewicht (OWG) rond 394 g/5 kg, nauwelijks drijvers en een (zeer) goede frietkwaliteit.
Het planten van het frietras Sinora startte kort na de vroege rassen, met een gemiddelde datum van 12 april. Dit halfvroege ras heeft meer groeidagen nodig en omwille van de moeilijke weersomstandigheden viel de groei snel stil.
De eerste proefrooiing half juli liet alvast een lagere opbrengst zien, met slechts een kleine toename na 10 dagen. De bemonsteringen begin en half augustus toonden dat de groei sindsdien volledig stillag. Geen enkel perceel in onze opvolging werd beregend. We sloten de proefrooiingen in Sinora af met een opbrengst +35 mm (met uitval) van slechts 30 ton/ha, waarvan 65% in de frietsortering. Dit is 12 ton/ha of 23% lager dan het meerjarige gemiddelde en met een fijnere sortering. Door de langdurende droogte bleven de onderwatergewichten vrij hoog, met een gemiddelde van 409 g/5 kg. De frietkwaliteit was uitstekend.
Late rassen: opbrengst zeer laag en sortering uiterst fijn
De late aardappelen (Fontane, Challenger, Innovator) werden rond 20 april geplant, wat een week vroeger was dan de voorbije jaren. De start van het groeiseizoen zag er veelbelovend uit, met mooi weer en een goede bodemstructuur. Dat resulteerde in enkele knollen per struik extra.
Fontane werd tweewekelijks bemonsterd. Twee percelen in West-Vlaanderen en eentje in de Eeklose polder werden enkele keren beregend in de tweede helft van juli. Bij de start van de proefrooiingen (eind juli) hadden we lokaal al 3 hittegolven achter de rug en het was al veel te lang zeer droog. De opbrengst bleef meteen ver onder het meerjarige gemiddelde (-7 ton/ha) en daarbij was het loof al verder afgerijpt voor deze periode van het jaar. Ook in de eerste helft van augustus bleef het bakken en braden. Het gewas stond stil wegens gebrek aan vocht en vooral ook door de vele hittedagen. De toename in kilo’s bleef dus heel beperkt en het verschil met het meerjarige gemiddelde nam toe. Pas in de tweede helft van augustus konden sommige regio’s van de eerste regenbuien profiteren; vooral in (West-)Vlaanderen kon het gewas nog wat profiteren van het hemelwater. Eind september noteerden we een eindopbrengst in de +35 mm van 40 ton/ha in Vlaanderen en 36 ton/ha in Wallonië. Over de 33 bemonsterde percelen heen is de spreiding bijzonder hoog, van 15 tot 61 ton/ha. Minstens even opmerkelijk is de fijne sortering dit jaar: slechts 24 ton/ha of 58% zit in de sortering +50 mm. Zowel de totale opbrengst als de grofte zijn historisch laag te noemen (-19%).
Het areaal Innovator was dit jaar flink toegenomen in Vlaanderen, vandaar dat we dit ras opvolgden met een eenmalige eindrooiing. Innovator is een halflaat ras dat niet bestand is tegen droogte. Afnemers hadden hiervoor gewaarschuwd, waardoor meerdere (Vlaamse) percelen werden beregend. De opbrengst lag in Vlaanderen beduidend hoger dan in Wallonië, met respectievelijk 40 en 30 ton/ha. Ook de sortering volgde dezelfde trend, met 50% en 74% grove aardappelen. De huidige Belgische opbrengst van 36 ton/ha ligt 7 ton/ha (of 17%) lager dan het meerjarig gemiddelde.
Als laatste werd eind september ook bij Challenger een eindrooiing uitgevoerd . Dit laatrijpe ras kent doorgaans later op het groeiseizoen nog een mooie knoldikking. Net zoals bij Fontane waren de omstandigheden in Vlaanderen net iets gunstiger van-af eind augustus. Dit vertaalde zich ook voor Challenger in een opmerkelijk verschil tussen Vlaanderen en Wallonië, met respectievelijk een opbrengst +35 mm (met uitval) van 46 en 36 ton/ha. Eén bemonsterd perceel in Vlaanderen werd beregend. Het meerjarige gemiddelde bedraagt 52 ton/ha en daar blijven we met 42 ton/ha op Belgisch vlak 20% onder. Mede door het grotere knolaantal blijft ook de sortering bij Challenger bijzonder fijn, met slechts 55% in de +50 mm.
Correct onderwatergewicht, wel doorwas
Tijdens de hete zomer lagen de onderwatergewichten bij Fontane bijzonder hoog, met pieken tot bijna 500 g/5 kg. De terugkeer van wat gematigder weer liet het onderwatergewicht nog zakken tot een gemiddelde van 398 g/5 kg. Daardoor bleef gelukkig ook de gevoeligheid voor stootblauw enigszins beperkt.
Tijdens de vele proefrooiingen werd ook het optreden van doorwas nauwkeurig geëvalueerd. In Fontane was de meeste doorwas terug te vinden vanaf de tweede helft van augustus. Vooral op de groenste percelen (West-Vlaanderen) noteerden we de grootste aangroei, met een maximum tot 38% van de primaire knollen die doorwas vertoonden (meestal popperigheid en scheuten).
Doorwas kwam in Innovator nauwelijks voor. Het loof had niet meer de kracht om in de tweede helft van augustus nog een tweede groei door te maken. Drie van de 8 Vlaamse percelen met Challenger hadden een hoger percentage knollen met doorwas (tot maximaal 14%), met in hoofdzaak popperige knollen. De frietkwaliteit was overal (zeer) goed.
Totale Belgische productie 2026
Bijna 75% van het Belgisch areaal wordt ingenomen door bovenstaande rassen. Voor de totale Belgische productie houden we rekening met de opbrengst +35 mm (inclusief uitval) uit onze proef-rooiingen. Voor de opbrengsten van de andere rassen (Markies, Daisy, Alegria, Felsina, Charlotte…) maken we een inschatting. Op die manier komen we uit op een totale geschatte productie van 3,2 miljoen ton aardappelen. Het vijfjarige gemiddelde ligt op 4,4 miljoen ton. Daar blijven we dus 28% onder.
