Reststromen van bataat benutten in innovatieve voedingstoepassingen
Tot 40% van de Vlaamse oogst van zoete aardappel (bataat) haalt de winkelrekken niet. Te grote, te kleine of beschadigde knollen blijven op het bedrijf of eindigen als veevoer. Het project Valobat, gecoördineerd door Viaverda met HoGent als onderzoekspartner, slaagde erin om een deel van deze reststromen te valoriseren tot innovatieve voedingsproducten. Het kon ook samenwerkingsverbanden tussen telers en verwerkers initiëren.
In een eerste fase van het project bracht HoGent de mogelijkheden van bataatreststromen in kaart via een marktonderzoek. Dat leverde een brede waaier aan pistes op: van puree, spreads, chips en soepen tot functionele ingrediënten voor bakkerijproducten. Door de natuurlijke zoete smaak en het zetmeelgehalte in bataat kan het bestaande grondstoffen vervangen of extra textuur bieden. Voor bedrijven die inzetten op plantaardige producten, gezonde snacks of circulaire concepten ligt hier een duidelijke kans. Via studentenprojecten werd het potentieel van de reststromen in de praktijk omgezet. Zulke cases tonen dat valorisatie meer is dan theorie: het kan leiden tot nieuwe producten en marktkansen.
Gummibeertjes met bataat
Een eerste groep studenten van de afstudeerrichtingen Chemie en Biochemie aan HoGent ontwikkelde gummibeertjes met zoete aardappel als bron van vitaminen. Hun idee speelde in op de trend van voedingssupplementen in snoepvorm, die vooral jongeren aanspreekt. De studenten onderzochten de bataat op vitamine A, B en C en toonden aan dat de knollen rijk zijn aan micronutriënten. Met die resultaten maakten ze een product dat ze inschreven voor de BioBase Innovation Student Challenge, waarbij ze een derde plaats behaalden. Hoewel de snoepjes voorlopig niet verder worden ontwikkeld – er werden bijvoorbeeld nog geen bewaarmiddelen toegevoegd, waardoor de houdbaarheid beperkt is – leverde het project waardevolle inzichten op. Voor de voedingsindustrie toont dit experiment hoe reststromen ook in onverwachte productcategorieën een plek kunnen krijgen. Het illustreert ook hoe breed de valorisatiepistes zijn.
Bataat in eclairs en frikandellen
Een tweede en derde groep studenten werkten specifieke producten uit in totaal andere voedingscategorieën. Zo werden eclairs ontwikkeld waarbij de standaard pattiseriecrème vervangen werd door een crème op basis van bataat. De zoete smaak van bataat leent zich namelijk perfect voor verwerking in bakkerijproducten. Het derde project zocht naar valorisatiemogelijkheden binnen de categorie van plantaardige vleesvervangende producten. De studenten ontwikkelden een volledig plantaardige ‘frikandel’ met bataat als belangrijkste ingrediënt. De 3 erg uiteenlopende pistes tonen hoe veelzijdig bataat is als voedingsproduct en moeten als inspiratie dienen voor tal van voedingsbedrijven.
Het Valobat-project moest een brug slaan tussen landbouwers en voedingsbedrijven. We bekeken wat technisch en logistiek haalbaar was en brachten de juiste partners samen. Dat leverde enkele concrete resultaten op.
Bataatreststromen in festivalkeuken
Zo stapte het Gentse Davai Dumplings via LinkedIn mee in het project. Het jonge bedrijf had al ervaring met reststromen en wilde opnieuw laten zien hoe je circulaire ingrediënten kunt vertalen naar aantrekkelijke producten. De keuze viel op hun coreproduct: plantaardige dumplings. De bataatreststromen werden verwerkt in de vullingen en geserveerd tijdens festivals. De reacties waren erg positief.
Maar helemaal vanzelf ging het niet: extra handelingen, laboanalyses en procesaanpassingen maakten het traject kostelijker dan werken met standaardgrondstoffen. Toch ziet het bedrijf er vooral kansen in. Hoe meer reststromen kunnen worden geïntegreerd, hoe beter.
Waste Warriors redt 43.600 kg bataat
Daarnaast zag ook het bedrijf Waste Warriors, dat zich inzet tegen voedselverspilling, meteen veel potentieel in de bataatreststromen. Op een bedrijf in Lier werd een concrete actie opgezet. Op de ‘reddingsdag’ kwamen een 800-tal consumenten bataat uitkiezen. Zo werd in totaal een kleine 8 ton bataat gered van de vuilnisbelt. Verder werd er 22 ton gedoneerd aan de voedselbedeling. Tot slot werd ook 13.600 kg verwerkt tot zoeteaardappelspread en -chips en verkocht in de Waste Warriors-box tegen verspilling.
Tijdens het project werd de interesse bij heel wat bedrijven aangewakkerd. Duurzaamheid en circulariteit worden immers alsmaar belangrijker op veel bedrijven. Op korte termijn hopen ook de bedrijven Trotec (producent van dierenvoeder), en La vie est belle (producent van biologische vegetarische producten) het potentieel van de bataat-reststromen voor hun bedrijf te concretiseren en hiermee in de toekomst aan de slag te gaan.
