Horti Innovatie Award bekroont vernieuwende realisatie in de tuinbouw

Innovaties komen vaak vanuit de toelevering aan de sector. “Tuinbouw is in Vlaanderen altijd al een innovatieve sector geweest. Daarom kozen we ervoor om het thema innovatie naar voren te schuiven. We schreven al onze tuinbouwgerelateerde standhouders aan met de vraag of ze dit of de komende jaren innovatieve zaken op de markt zouden brengen. Uit de lijst van genomineerde bedrijven kozen we er 3 met een heel innovatieve realisatie. “Leuk daarbij is dat ze uit diverse subsectoren komen”, duidde Rik Decadt van de werkgroep Tuinbouw van Agro-Expo.

Aan de vooravond van de start van Agro-Expo zal zo voor de eerste keer een ‘Horti Innovatie Award’ worden toegekend. Dat wordt dé erkenning voor de meest vernieuwende realisaties binnen de tuinbouwsector.

Rijk Zwaan

De eerste kandidaat is Rijk Zwaan met zijn slaluisresistentie. Dit Nederlands internationaal familiebedrijf in de groente- en fruitveredeling heeft meer dan 2.000 groente- en fruitrassen in zijn portefeuille. Het levert zaden aan telers in meer dan 100 landen, waaronder ook België. Net als andere veredelingsbedrijven tracht Rijk Zwaan toekomstgericht robuuste rassen te ontwikkelen om tuinders meer oogstzekerheid te bieden. Het zoekt daarbij naar resistenties tegen insecten, fusarium, fysio’s, virussen… én naar rassen die kunnen groeien met minder stikstof. “Een ras veredelen duurt gemiddeld tussen 6 en 16 jaar. We hebben dus niet meteen een oplossing voor de problemen die zich vandaag stellen, maar we zijn er wel constant naar op zoek”, zei Denis Desrumaux, gewasspecialist kolen en prei bij Rijk Zwaan België.

Slaluisresistentie

Telers hebben het vaak moeilijk om voedselveilige producten te blijven aanleveren. Zo staat de slateelt onder druk omwille van luizen die de sla aantasten. Vanaf dit seizoen mogen slatelers geen systemische middelen met de werkzame stof spirotetramat meer gebruiken, die effectief is tegen luizen. De risico’s voor telers zijn groot, omdat door slaluizen aangetaste sla nagenoeg onverkoopbaar is. “Naast telersverenigingen zijn snijderijen, de retail en handelsbedrijven belangrijke doelgroepen voor ons. Denk daarbij aan de supermarktconcerns Ahold Delhaize, Aldi en Lidl”, stelde Maarten van der Leeden, accountmanager retail bij Rijk Zwaan. “De beschikbaarheid van bijvoorbeeld ijsbergsla, dat enorm veel versneden wordt, is voor hen essentieel. Daarom is luisresistentie voor hen enorm relevant. Snijderijen anticiperen daarop door hun was-installaties aan te passen, maar wij zijn als veredelingsbedrijf een deel van de oplossing.”

Nasonovia ribisnigri is de moeilijkst te bestrijden bladluis. Deze groene slaluis nestelt zich diep in de krop, waardoor ze moeilijk aan te pakken is met bestrijdingsmiddelen. “Daardoor wordt de sla vaak gezien als onverkoopbaar en wijzen versnijderijen en supermarkten ze af, waardoor de teler opdraait voor de kosten“, vertelde Marc Celis, gewasspecialist sla bij Rijk Zwaan.

IJsbergsla blijft in Europa de grootste slasoort; zowat de helft van de totale slamarkt zijn ijsbergslavariëteiten. Met Happinas RZ en Friendlinas RZ introduceert Rijk Zwaan nu de eerste 2 ijsbergslarassen met een hoge resistentie tegen Nasonovia ribisnigri (Nr) biotype 0 en 1. “De luis heeft een soort van stilet (monddeel) waarmee ze diep in het blad dringt en de sappen opzuigt om zich te kunnen voortplanten. Onze veredelaars vonden een eiwit dat die opname verstoort. Daardoor wordt de sla totaal niet meer aantrekkelijk voor de luis”, legde Celis uit. De nieuwe resistentie biedt een belangrijke optie in de strijd tegen de Nasonovia-luis.

Naar volledig resistent assortiment

“Intussen hebben we al diverse rassen met de Nasonovia biotype 1-resistentie ontwikkeld”, vervolgt Marc Celis. “We willen nu stapsgewijs diverse resistenties – zoals tegen bremia – introduceren in heel ons sla-assortiment, zodat we een volledig resistent assortiment – zo’n 500 à 600 slavariëteiten – krijgen. Door het inbouwen van die resistenties kunnen we een belangrijke stap in het productieproces zetten om een voedselveiliger product in de markt te zetten.”

Celis verwacht dat resistentie in de rassen tegen diverse insecten inbouwen steeds belangrijker zal worden. “Onze veredelaars zijn hier voortdurend mee bezig. Verder hopen we dat er in de toekomst zeker ook nog geïnvesteerd zal worden in de proefcentra. Zo kunnen we voorop blijven lopen in gewastechnologie.”

Automatische plantmachine

De tweede kandidaat is de automatische plantmachine Agriplanter van het innovatieve familiebedrijf Agriplant uit Langemark. Met een twintigtal mensen is het wereldwijd actief in het ontwerp, de productie, verkoop en service na verkoop van hoogwaardige en betrouwbare automatische plantmachines. “Daarbij leggen we de focus sterk op kwaliteit, betrouwbaarheid en doorgedreven innovatie. We hebben de machine ontwikkeld op vraag van de markt, omdat het steeds moeilijker wordt om geschikte mensen te vinden om manueel plantwerk te verrichten”, stelde zaakvoerder Bart Parrein. “De assemblage van de machines doen we zelf, maar het plaatwerk, snijden, plooien, lassen en schilderen besteden we uit. Automatisch uitplanten biedt aanzienlijk lagere arbeidskosten, een optimale groei en een hogere efficiëntie, productiviteit en rendement dan manueel uitplanten. Zo heb je minder mankracht nodig, kan je 2 tot 3 maal sneller planten en ben je flexibeler doordat de machine 24 uur op 24 beschikbaar is. Het voordeel van het overplanten is dat je een deel van het groeiproces in gecontroleerde serres kan doen.”

De Agriplanter is modulair opgebouwd, zodat er zoveel mogelijk groenten mee kunnen worden verplant. Tom De Rudder, verantwoordelijke dienst na verkoop, lichtte de werking van de machine toe. “De robot haalt de plantjes uit de trays. De sensor head is de selector waaruit de lege kluitjes komen en het plantelement zet de plantjes in de grond. De machine wordt aange-stuurd op hydraulische olie voor een goede synchronisatie van alle bewegingen. Elke robot heeft een touchscreenschermpje waarin alle parameters en aanpassingen kunnen worden ingevoerd. De machine werkt op een automatische dieptecontrole om de constante plantdiepte te kunnen behouden. De robot haalt de plantjes uit de tray en legt die via de selectoreenheid af op de sensor head (witte band). Met dit innovatief en uniek systeem kunnen we telkens in 4 à 5 seconden 1 volledige rij planten uit de tray halen en verplanten. We gebruiken 1 plantelement voor alle grondsoorten. Twee rubberen plantschijven nemen het plantje vast en zetten het in de grond. Een hydraulische cilinder drukt het goed aan in de grond. De plantdruk is elektro-hydraulisch ver-stelbaar.”

De robot is aanpasbaar aan 100 verschillende modellen van trays, waardoor de klant een hele grote vrijheid heeft om zijn plantenkweker te kiezen.

Kenmerken van de Agriplanter

Agriplant is actief in diverse regio’s, waarbij de bodem varieert van klei tot zand. “Doordat de druk hydraulisch instelbaar is, kunnen we op al deze bodems met dezelfde machine werken. De lage bodemdruk van de machine minimaliseert de schade aan de bodem en bevordert een goede wortelontwikkeling van de plantjes”, aldus De Rudder.

Door de constante flow aan planten kan de Agriplanter snel en precies hele grote hoeveelheden groenten uitplanten. De plantafstand is altijd instelbaar en de machine is ook geschikt voor een grote variatie aan rijafstanden.

Van kolen tot uien

Agriplant ontwikkelde de Agriplanter aanvankelijk voor alle koolgewassen, maar al snel breidde het assortiment teelten waarin hij kan worden gebruikt uit. Ook volleveldstomaten voor de industrie worden massaal overgeplant. Verder kan je de machine ook gebruiken in venkel, selder, pepers, kruiden, suikerbieten en prei.

Nieuw is dat je er ook uien mee kan overplanten. “Met de Agriplanter kan je zaailingen van uien verplanten van half februari tot eind maart. Daarbij gebruik je 500.000 à 600.000 zaadjes/ha, wat lager is dan bij directzaai”, zei Bart Parrein. “Zaailingen verplanten is duurder dan direct zaaien of plantuien planten, maar het biedt wel een betere opkomst, een lager gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, een betere maatsortering en vooral een betere kwaliteit. De Agriplanter kan je zowel voor gele als rode uien inzetten.”

Entomatic Handheld

Biobest uit Westerlo – onderdeel van BioFirst Group – is een wereldleider in biologische gewasbescherming en bestuiving. Het bedrijf is gespecialiseerd in natuurlijke gewasbeschermingplaagbestrijdin, en bestuiving met hommels en biopesticiden en levert in meer dan 70 landen nuttige insecten, mijten, nematoden, biopesticiden en high-tech oplossingen aan telers.

Eline Braet en Sten Boonen stelden op het aardbeienbedrijf Degubel van Kris en Joke De Guffroy in Oostkamp de derde genomineerde innovatie voor: Entomatic Handheld.

In serres worden hommels ingezet voor een optimale bestuiving en roofmijten tegen plagen zoals trips en spint. Deze nuttige bestrijders worden normaal handmatig uitgezet. Dat is een arbeidsintensieve en ergonomisch belastende klus waarbij een gelijkmatige verdeling cruciaal is. Om dit proces te verbeteren, ontwikkelde Biobest in samenwerking met Hortiworld de Entomatic Handheld, een compacte dispenser waarmee je per rij nuttige bestrijders nauwkeurig en gelijkmatig, doseerbaar en zacht in het gewas kan verdelen. “Met deze snelle, efficiënte handdispenser kan je per lopende meter de juiste hoeveelheid roofmijten uitzetten. Daarmee bespaar je tijd én het komt ook de vitaliteit van de insecten ten goede. Je loopsnelheid bepaalt de verdeling”, vertelde Eline Braet. In de winter moet je er 2 à 3 keer mee door het aardbeigewas lopen, maar in de zomer kan dat oplopen tot 6 keer. “Een week tot 2 weken na de toepassing komen we dan langs om te kijken of de roofmijten hun werk nog doen en of ze de plaagdruk kunnen beheersen. De Handheld is een lichtgewicht ontwerp, wat een eenvoudig gebruik en flexibiliteit mogelijk maakt. Het is ideaal voor kleine oppervlakken met smalle paden en tafels. Door deze innovatie wordt biologische gewasbescherming niet alleen efficiënter, maar ook betrouwbaarder en gebruiksvriendelijker voor telers.”

Jan Van Bavel