Witloof met kaas en hesp in oven is ultieme lievelingskost Vlaming
Het favoriete gerecht van de Vlaming is ‘witloof met kaas en hesp in de oven’. Dat blijkt uit een grote bevraging van het tv-programma ‘Dagelijkse kost’ (VRT 1) en het Radio 1-programma ‘De wereld van Sofie’, in samenwerking met het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG). Meer dan 17.000 mensen brachten hun stem uit. Stoofvlees eindigde op de tweede plaats, het koninginnenhapje werd derde.
We hebben het allemaal wel: dat ene gerecht waar we altijd blij of nostalgisch van worden. Voor de ene is dat kip met appelmoes, voor de andere hutsepot. Maar dé ultieme lievelingskost van de Vlaming? Dat is witloof met kaas en hesp in de oven, zo blijkt uit een grote bevraging van De wereld van Sofie en Dagelijkse kost.
Top 10
Op maandag 5 januari lanceerden Radio 1-presentatrice Sofie Lemaire en kok/televisiepresentator Jeroen Meus een stemming op het Radio 1-kanaal op VRT MAX en op de website van Dagelijkse kost. Stemmers konden tot en met vrijdag 9 januari kiezen uit 10 genomineerde gerechten, en hadden ook de mogelijkheid om een eigen keuze voor te stellen. Meer dan 17.000 mensen brachten hun stem uit, en bepaalden zo de uiteindelijke top 10. Die ziet er zo uit:
1. Witloof met kaas en hesp in de oven
2. Stoofvlees
3. Koninginnenhapje
4. Garnaalkroketten
5. Mosselen met friet
6. Spaghetti ‘Belgische bolognaise’
7. Balletjes in tomatensaus met puree
8. Hutsepot
9. Het zondagse ontbijt
10. Kip met appelmoes
De selectie van de 10 genomineerde gerechten gebeurde op basis van de populairste gerechten op de website van Dagelijkse kost. Vervolgens werd gekozen voor een mix aan gerechten die de rijke geschiedenis van onze eetcultuur het best vertellen. Voor die input zorgde het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG).
Haalden de top 10 uiteindelijk net niet: biefstuk met friet, rode kool met worst, lasagne en konijn met pruimen.
Toch vegetarische gerechten in top 10
Wil dat dan zeggen dat vegetarische gerechten ondervertegenwoordigd zijn in de top 10? Niet helemaal. Van veel gerechten is er namelijk ook een vegetarische optie mogelijk. Balletjes in tomatensaus bijvoorbeeld, of stoofvlees, of spaghetti...
In De wereld van Sofie werden deze alternatieven ook expliciet in de verf gezet door ambassadeurs die een lofrede op hun lievelingsgerecht hielden. Zo kan televisiemaakster Sarah Vandeursen niet kiezen tussen de vegetarische en de veganversie van de spaghetti bolognaise: ze vindt beide opties even geniaal. Sportanker Tess Elst bleek dan weer een fervente fan van vegetarische balletjes in tomatensaus met puree. De website van Dagelijkse kost biedt trouwens voor de meeste gerechten een vegetarische tegenhanger aan.
Vleescultuur blijft diep verankerd
Feit is wel dat de vleescultuur nog diep verankerd zit in ons voedingspatroon. In 2014 haalde de Vlaming ongeveer 61% van zijn eiwitten uit dierlijk eten en de overige 39% uit plantaardig eten. In 2023 blijkt dat respectievelijk 59% en 41%. Ook dat heeft het eindresultaat mogelijk mee bepaald.
Lof voor witloof
Maar de winnaar is dus witloof met kaas en hesp in de oven; een op en top Belgisch gerecht met weinig pretentie. Het werd voor het eerst beschreven in het beroemde Kookboek van de Boerinnenbond, editie 1927, en is bijna 100 jaar later nog steeds populair. Ook bij kok en televisiepresentator Jeroen Meus: “Ik ben heel blij met deze winnaar. Het is mijn favoriet al van toen ik kind was. Ik mocht voor mijn verjaardag altijd kiezen wat ik wilde eten, en dat was elk jaar witloof met kaas en hesp in de oven.”
Nochtans zijn er ook heel wat witloofhaters in ons land. Zeker kinderen zitten al eens met lange tanden aan tafel als ze het gerecht voorgeschoteld krijgen. “Kinderen eten vaak niet graag iets bitter”, reageert Meus. “Mijn zoon is 13 jaar en nu pas begint hij dat te eten. Je kan kinderen daar niet in forceren, het komt wel!”
Podcasts en extra erfgoedlaagje
In het kader van de Lievelingskost-campagne van CAG, Dagelijkse kost en De wereld van Sofie dook het CAG in de geschiedenis van de gerechten uit de top 10. Het maakte 10 podcasts samen met Sofie Lemaire, en zorgde voor een extra erfgoedlaagje in de uitzendingen van Dagelijkse kost en De wereld van Sofie.
Intussen werkt het CAG ook verder aan het boek Lievelingskost: een culinaire geschiedenis van Vlaanderen in 50 gerechten, dat in het najaar verschijnt.
Feestelijk slot
De voorbije dagen dook De wereld van Sofie al volop in de eetcultuur en culinaire geschiedenis van ons land, zonder voorbij te gaan aan het zoeken naar de waarschijnlijke én wenselijke lievelingskost van de toekomst en hoe we daar geraken. Als slotstuk van deze culinaire week brengt het Radio 1-programma een eerbetoon aan de winnaar in een extra uitzending op vrijdag 23 januari tussen 10 en 12 uur, in CC De Krop in Kampenhout.
Daar wordt het gerecht niet alleen klaargemaakt door leerlingen van koksschool Ter Duinen, maar ook in geuren en kleuren bezongen door de grootste fans. Ook het ontstaan van witloof en het gerecht zelf worden door experten uit de doeken gedaan.
En Jeroen Meus? Die kookte de afgelopen dagen in Dagelijkse kost de gerechten uit de top 10 in de volgorde waarop gestemd werd. Hoe je witloof met kaas en hesp in de oven best bereidt, kan je op vrijdag 23 januari om 18.10 uur zien in Dagelijkse kost op VRT 1. Of later, wanneer het je past, op VRT MAX.
