Provincie Antwerpen luidt alarmbel door toenemende beverschade

Om de situatie onder de aandacht te brengen en in de hoop het dossier op de tafel van de politiek te krijgen, sloegen gedeputeerde Jinnih Beels (Vooruit) en Jan De Haes (N-VA), respectievelijk bevoegd voor landbouw en voor klimaat, natuur en milieu, de handen in elkaar. Samen met enkele medewerkers van de provincie Antwerpen, getroffen landbouwers en Boerenbond organiseerden ze eind maart een bezoek aan een beverdam langsheen de Breyloop in Geel op de grens met Dessel, om de situatie onder ogen te brengen van de pers.

Helft perceel onbruikbaar

Landbouwers Frans (Sus) Van Looveren en zoon Ben kochten enkele jaren terug dit perceel aan, niet wetende dat ze er ooit met beverschade geconfronteerd zouden worden. “We wisten dat er een waterloop langsheen het perceel lag, maar hadden niet gedacht om er later geconfronteerd te worden met schade door de bever. Die zat er ook niet toen we het perceel aankochten. Die is er maar vorige zomer opgedoken”, aldus Sus Van Looveren. “Had ik het toen geweten, had ik het perceel misschien wel niet gekocht.”

Zoon Ben legde uit dat het perceel ongeveer 4 ha groot is en dat ongeveer de helft op 31 maart onbruikbaar was door de dam die de bever had gemaakt in de aanpalende gracht (Breyloop). Daardoor hoopt het water op en wordt het perceel onder water gezet. “Afgelopen najaar hebben we nog net op tijd de aardappelen kunnen rooien op dit perceel. Nu moet ik er zelfs niet aan denken om hier een nieuwe teelt op te starten, te bemesten of om de grond te bewerken.”

Een deel van het perceel stond ruim 10 cm onder water en een deel ervan was te zompig om te berijden. Ben wilde eind maart-begin april graag het voorjaarswerk aanvatten, maar kan simpelweg het veld niet op. Hij geeft aan duurzaam te boeren en daarom precisielandbouwtechnieken aan te wenden: “Dat kan ik op dit perceel al vergeten. Er is geen enkele gps-stuurhulp die in deze modderige brij een rechte werkgang kan aanhouden.”

Werkbare oplossing geprefereerd boven schadevergoeding

De getroffen landbouwers gaven bij aanvang van het terreinbezoek aan niet op een financiële schadevergoeding uit te zijn. “Wij willen gewoon oplossingen en kunnen boeren, we zitten hier immers in landbouwgebied. Ik moet op het perceel gewassen kunnen telen voor mijn dieren en zit met een financiële afbetaling voor de aankoop ervan. Helemaal geen abnormale situatie binnen een landbouwbedrijfsvoering”, aldus Ben.

Vanuit de provincie Antwerpen gaf Pieter Van Dyck (Dienst Integraal Waterbeleid) de raad mee om niet te snel een schadevergoeding af te slaan. Hij heeft al heel wat ervaring met bevers en met het ruimen van hun dammen, waardoor naar zijn inziens beverschade nooit meer tot ‘nul’ te herleiden is. De provincie Antwerpen deed vorig jaar zo’n 4.500 controles op beverdammen en 1.000 interventies. Hier gaat een kostenplaatje van 100.000 euro mee gepaard. “Dat laatste is belastinggeld dat nuttiger ingezet zou kunnen worden”, zei een van de aanwezigen.

Pieter Van Dyck gaf aan dat het momenteel een beetje dweilen met de kraan open is. “Ruimen we een beverdam en komen we een week later terug, dan staat die dam er opnieuw. De bever wordt ‘s avonds actief en begint te bouwen. Geen mens die zijn ritme kan volgen om de dammen terug te ruimen. We hebben als provincie dagelijks ingrijpen geprobeerd, maar je raakt moedeloos en geeft dit ritme op. Wil je het op de voet opvolgen, dan ontbreekt de mankracht, laat staan dat er al voldoende financiën voor zijn.”

De bever is een beschermde diersoort, waardoor je hem niet kan doden. Er is al wel ervaring opgedaan door eentje te vangen en elders uit te zetten. Om zijn gedrag te observeren, werd hem een monitor meegegeven. Wat bleek enige tijd later...? Zelfs van kilometers ver kwam de bever terug naar zijn oorspronkelijke dam.

Ook een buis in de beverdam plaatsen om het water toch door te laten stromen werd al uitgeprobeerd. Resultaat: de bever maakt ook deze doorgang dicht.

Werkbaar kader gevraagd

Gedeputeerde voor landbouw in de provincie Antwerpen, Jinnih Beels, gaf aan niet a priori tegen de bever te zijn, maar wel tegen overbescherming van de bever. “Overbescherming van een diersoort kan een overpopulatie ervan betekenen, met ‘miserie’ tot gevolg zowel voor de mens als de natuur”, stelde ze heel duidelijk.

Ook gedeputeerde voor klimaat, milieu en natuur, Jan De Haes, trad haar bij. “We zijn als provincie een beheerder van de waterlopen, maar de beverpolulatie is de laatste jaren zo exponentieel uitgebreid, dat we een beleidskader nodig hebben met maatregelen waarmee we op het terrein aan de slag kunnen.”

Gedeputeerde De Haes kijkt naar het soortenbeschermingsprogramma en wijst ietwat met een beschuldigende vinger richting Vlaams minister van Omgeving Brouns (cd&v). Hij port hem aan om werk te maken van dit dossier. “We kunnen de bever dan bijvoorbeeld ongemoeid laten in ‘leefkernzones’ in natuurgebieden. In ‘maatwerkgebieden’ in agrarisch gebied kunnen we dan bijvoorbeeld weer wel snel ingrijpen bij schade.”

Spanningen treden op

We konden ons niet van de indruk ontdoen dat er tijdens het plaatsbezoek heel wat onderliggende spanningen bij alle betrokken partijen kwamen bovendrijven. Er werd een beetje naar elkaar gewezen en verantwoordelijkheden werden doorgeschoven: ‘Ik kan niet, hij mag niet, hij doet onvoldoende... dammen aftoppen kan, volledig ruimen niet...’ Het blijkt zelfs aan te komen op termen en interpretaties.

Er werd vooral naar het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) verwezen tijdens de discussie die ontstond onder de aanwezigen, en in de nasleep hiervan naar Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns. Van het ANB was er niemand ter plaatse. Naar verluidt zijn ze wel op de hoogte van de prangende situatie, maar blijkt het bij het ANB aan actie en daadkracht te ontbreken...

Er werd opgemerkt dat de ‘bevolking’ amper wakker ligt van de beverschade, met uitzondering van de bewoners van een appartementencomplex in de provincie Antwerpen, dat onder water kwam te staan door een beverdam. Het terreinbezoek vond plaats ging in Geel op de grens met de gemeente Dessel, waar de grasweide van het metalfestival ‘Graspop’ ligt. Enkele aanwezigen vroegen zich dan ook af wat er zou gebeuren moest het festivalterrein onder water staan door een beverdam. Hoe snel zou de politiek dan reageren? In de VIP-zone van populaire zomerfestivals blijken ze alvast graag te vertoeven... Wordt vervolgd.

Tim Decoster